fbpx

ख्वपय् थथुबहिया भूइख्यलय् सम्यक दान पर्व तःजिक हन

सुगत रत्न सिन्दुराकार

बौद्ध धर्मालम्विपिनि तसकं महत्वपूर्णगु नखः वा पर्वया रुपय् हनावयाच्वंगु सम्यक महादान पर्वय् श्री दीपंकर तथागतया मूर्ति ब्वया पुजाआजा याय्गु प्रचलन नेपालय् दयावयाच्वंगु दु । थुगु पर्व गनं गनं लिच्छविकालीनकथं कयावयाच्वंगु दुसा गनं मल्लकालय् जक शुरु जूगु कथं जुयावयाच्वंगु दु । सम्यक महादान धैगु हे श्री दीपंकर तथागतया पुजाआजा व वसपोलया चर्चा याय्गु उत्सवकथं काय्गु याना वयाच्वंगु दु । तर थौं कन्हय् श्री दीपंकर तथागतया चर्चा धाःसा तसकं हे म्हो जक जुयावयाच्वंगु दु ।

ख्वपय् दँय्दसँ न्यायका वयाच्वंगु सम्यक महादान थुगु दँय् २०७६ साल माघ १ गते बुधवाः तःजिक न्यायकेगु ज्या याःगु दु । ख्वपया थथुबहीलिं कजिपिं मुना कोतःया पुजा ज्वना बाजं थानाः मूख्यम्ह दीपंकर तथागत प्रसन्नशील महाविहारय् काः वनेगु ज्या जूगु दुसा प्रसन्नशील महाविहारय् थ्यनेधुंकाः कजिपाखें मुख्यम्ह दीपंकार तथागत समक्ष पुजाआजा याना लसकुस यासें थथुबही भूइख्यलय् बिज्याकेगु याःगु खः । थुकथं मूलम्ह दीपंकर द्यःयात कजिपाखें पुजा आजाया ज्या क्वचाय्का वसपोलयात वसपोलया आसनं क्वकया आसनया न्ह्योने तयाः तिसां तिकाः पित विज्याकेगु याःगु खःसा प्रसन्नशील महाविहारंनिसें ख्वपःया गुंलाबाजं थानाः मूख्यम्ह दीपंकरयात लँ धुछि लसकुस याना हयेगु झ्वलय् दीपंकर बिज्याइगु लँदथुं मेपिं निम्ह दीपंकारपिं नं नाप नापं बिज्याकेगु याःगु खः । थुकथं मेपिं निन्ह दीपंकरपिन्सं मुख्यःम्ह दीपंकरयात अभिवादन यानाः गोलमधिइ व सुकुलध्वाखाय् भागियाय्गु ज्या नं याःगु खःसा थुकथं आदरभाव तये धुंकाः मूख्यम्ह दीपंकरया ल्यूने ल्यूने च्वना वःगु खः । थुकथं हे हानं मूलम्ह दीपंकर व न्हापां वन्दना याःपिं निम्ह दीपंकरयात हानं मेपिं निम्ह दीपंकरपिन्सं वन्दना याना वसपोलपिनिगु ल्यूने च्वना वःगु खः । थुकथं थथुबहीया मूलुखाय् न्याम्हं हे दीपंकरपिं थ्यंकेधुंकाः न्याम्हं दीपंकर तथागतपिन्त थकालिजुपाखें तुतिइ पुजा याना भुइख्यलय् दुचायकेगु याःगु खः ।

थकालीजुपिन्सं दुचाय्का भूइख्यलय् बिराजमान जुया बिज्यापिं दीपंकरपिन्त कजिपाखें जाकी, लारीलौरा, सुमरीया नाप नापं मेमेगु नं अन्न दानप्रदान याना थुगु दँया सम्यक पर्व तःजिक हंगु दु । थुकथं हे भक्तजनपिन्सं नं उत्सुकतापुर्वक विराजमान जुया बिज्यापिं न्याःगु बहाः बहिया दीपंकर व हानं मेपिं प्यम्ह दीपंकर तथागत लगायत चिभाः द्ययात व आजुपिन्त आस्था व दान भावनां प्रेरित जुया थःथःगु गच्छेकथ दान प्रदान यायगु ज्या नं जूगु खः । नाप नापं सम्यक दान पर्वय् विज्यापिं शाक्य बज्राचार्यपिन्त नं ग्वसाः खलः व थीथी दातापिन्सं दान प्रदान यायगु ज्या जूगु खः ।

वसपोलया गुणगाथा हे सम्यकया आदर्श पक्ष खः । उकिं सम्यक वलय् व दीपंकर पुजाबलय् वसपोलया दानगाथाया खँयात तसकं हे उच्च तगिंमय् तया चर्या याना वसपोलयात आदर याय्माःगु बौद्ध जगतया दायित्व खः । थुकथं जुयावन धाःसा हे जक सम्यक वा दीपंकर तथागतया गुणयात बांलाक वाःचायका वसपोलया हनावना तयाच्वनागु सार्थक जुइगु खः ।

सम्यक दान पर्व बौद्ध धर्मावलम्वीतय् नितिं ऐतिहासिक एवं सांस्कृतिक रुपं हना वयाच्वंगु छगू मौलिक पर्वया रुपय् समाजय् स्थापित जुयावयाच्वंगु दु ।
खास याना सम्यक दानया अर्थ खःगु कथं ग्रहण याय्गु कथं कयातःगु दु । नाप नापं बौद्ध धर्मावलम्विपिन्सं थुकथं हे काय्गु नं याना वयाच्वंगु व पालन नं याना वयाच्वंगु दु ।
सम्यक यात बौद्ध जगत तःजिकथं काय्गु ायना वयाच्वंगु हुनिं याना हे तसकं अतिवाद व भौतिकवाद मजूसे दथुया लँपुयात नाला कया वनेमाःगु कथं नं समाजय् जुयावयाच्वंगु दु ।

सम्यक दान पर्व भगवान गौतम बुद्धया पालंनिसें न्ह्याना वःगु विश्वास यानातःसां ऐतिहासिक प्रमाणया रुपय् लिच्छविकालीन धार्मिक जुजु वृषदेवया पालं शुरु जूगु खः धकाm कया वयाच्वंगु दु । येँ सांस्कृतिक सम्यक दान पर्व १२ दँया छक्वः स्वयम्भुया भुइख्यलय् जुइगु खःसा यलया नागबहालय् ५ दँय् छक्वः जुइगु याना वयाच्वंगु दु । तर ख्वपय् धाःसा दँय्दसं माघ १ गते सन्हू कुन्हु नियमित रुपं न्ह्याकेगु याना वयाच्वंगु दु ।

ख्वपय् दँय्दसँ न्ह्याका वयाच्वंगु सम्यकया व्यवस्थापन गुकथं जुया वयाच्वंगु दु धैगु पाखे नं बौद्ध जगतया ध्यान वनाच्वंगु दु । ख्वपय् जुइगु सम्यकयात स्वयावने बलय् सम्यक दानया तयारीया नितिं निन्हु प्यन्हु न्ह्यःनिसें माःमाःकथंया ज्याखँत याना तयारी क्वचाय्केगु याना वयाच्वंगु् दु । थुगु ज्या करीव करीव पुष मसान्तया दुने क्वचाइगु नं खः । ख्वपय् जुइगु सम्यक दानय् ख्वपया दीपंकरपिं वाहेक मेमेगु थाय्य् बिराजमान जुया बिज्याना च्वनादीपिं दीपंकरपिं सम्मिलित जुइ म्वाःगु व्यवस्था जुया वयाच्वंगु दु ।
ख्वपया सम्यक दानया नितिं ख्वपया प्रसन्नशील महाविहारया लोकेश्वर व मू दीपंकर, साकोथा, चतुब्रम्ह महाविहारया दीपंकर बुद्ध, गोल्मढी मंगल धर्मदीप विहारया दीपंकरबुद्ध , इटाछेँ जयकीर्ति महाविहार (थथुबही)या दीपंकर बुद्ध व भार्वाचो बौद्ध समकृत विहारया दीपंकर बुद्ध यानाः न्याम्ह दीपंकर बुद्धपिन्त प्रसन्नशील महाविहारया क्वाःपाद्यः, सम्यकदान दाताया कुलदेवता, थासंद्यः (सुवर्ण चैत्य) प्यम्ह लुँया द्यः व प्रसन्नशील महाविहारया स्थविर आजु, गुणकीर्ति महाविहारया उपाध्याय गुरुजुया लिसें मूलपुरोहित गुरुजुपिन्त जक ख्वपया इटाछेँय् च्वंगु जयकीर्ति महाविहार थथुबहीस्थित भुइख्यलय् ब्वनेगु याना सम्यक पर्व न्याय्केगु प्रचलन दयावयाच्वंगु दु ।

थौंकन्हय् ख्वपय् सम्यक महादान व्यवस्थापन समितिया ग्वसालय् सम्यक महादान जुया वयाच्वंगु दुसा थुगु ज्या माघ १ गते जूगु दु ।
सम्यक दानया झ्वलय् चाय् सइगु अन्नया लिसें सकतां कथंया बूव फलफूल व मह्रीचह्री नं दान याय्गु प्रचलन दयाच्वंगृुलिं थुकथं हे दान नं यानावयाच्वंगु दु । खास याना थुगु ख्वपय् जुइगु सम्यक महादानय् दान याइगु बूबत स्वया वन धाःसा गोमाय्, बालामाय्, ह्याउँमाय्, गोमू, कसू, तुइमुस्या, मस्यांचा, जरिग्व, कोंल, भूति । वाउँचाय् – इकंचा, मिच, स्वप्स, म्हुकं, चिम्हुकं, वाकंचा, सकिमुथ, स्वाँचा, कलांचा, काउली, तुकंचा, आमलि, कछें, कच, सिमल, पाछै, तुकंचा व मिच । अथेहे मरीचरीइ – लड्डु, पुरि, घ्यः चाकु, पंचपकुवान, चतांमह्रि निपाः, माय् वः छपाः । सिसाबुसाय् – देलचा, वल, सतवेल, चयपि, खय्पि, तु, धौ दुरु अले मसलाप्वः । नापनापं वा, जाकि, हाम्वःग्वारा नं द्यःयात छाय्गु याइगु खः । अथेहे सम्यक भोजनय् सहभागी गृहस्थ भिक्षु बज्रार्चाय व शाक्य वर्गयात वा, जाकि, हाम्वः ग्वारा व ध्यबा दक्षिणा बिइगु ज्या याना वयाच्वंगु दु ।

ख्वपय् सम्यक भोजन दान पर्व ने सं ७८७ सालय् ख्वपया चतुब्रम्ह महाविहारया बज्रार्चाय जयरत्नं थापना याना थकूगु चर्चा दया वयाच्वंगु दु । वय्कलं सम्यक दान ग्वसाः ग्वःगु ख्वपया इटाछेँस्थित थथुबही (जयकीर्ति महाविहार) ने सं ७९४ स जुजु जयजितामित्र मल्लया पालय् जीर्ण जूगुलिं जयरत्नं जिर्णोद्वार यानाः थथुबही विहारया नामं प्रख्यात यानाः उकिया प्रतिस्था यज्ञ याना सम्यक संघ भोजन दान याःगु इतिहासया पन्नाय् उल्लेख जुया वयाच्वंगु समाजय् दयाच्वंगु दु । जयरत्न धुंकाः वय्कःया काय्पिं जयमुनि, जयधर्म, जयचन्द्र व छय् पूर्णराजं भब्यकथं सम्यक दानपर्वया ग्वसाः ग्वयाः सुवर्ण दीपंकर स्थापना याना वंगु खँ जुयाच्वंगु दु । वय्कःपिन्सं मार्गशील शुक्ल तृतियाया दिनस मदुम्ह अबुया नामं रम्यकूटागार सुवर्ण चैत्य स्थापना यानाः दीपंकर बुद्ध लगायत सम्यक संघ भोजनदान व संघयात भोजनदान याना सम्यक महादानया प्रथा न्ह्याकेगु याना वयाच्वंगु जनधारणा दयाच्वंगु दु । उबलेनिसें आःतक नियमित व व्यवस्थित रुपं थुगु माघ १ गतेया सम्यक महादान न्ह्यानाच्वंगु दु ।
सम्यक दान पर्वय् येँ, यल, ख्वपया लिसें अन्य थाय्यापिं धर्मावलम्वीपिं नं दीपंकर तथागतया दर्शन व दान धर्म याय्त वय्गु यानावयाच्वंगु दु ।
सम्यक दानपर्वया दिनस् थथुबहीय् सकलें दीपंकरपिं बिज्याकेवं झ्वलिक तय्गु व्यवस्था याना वयाच्वंगु दुसा थुकथं द्यःपिन्त आसन ग्रहण याकेधुंकाः धर्मावलम्वीपिं व स्थानीय मनूतसें पुजा याय्गपवुया लिसें दानया हलंज्वलं छाय्गु नं याना वयाच्वंगु दु । अथेहे बज्राचार्य व शाक्यपिन्त नं दान याना वयाच्वंगु दु । थुगु सम्यक महादान नेपाःया छगू तसकं हे उल्लेख याय्बहः जूगुकथं नं भक्तजनपिन्सं काय्गु याना वयाच्वंगु दु । नाप नापं थःगु जीवनयात सुधार व लोभ चित्त मदय्का छ्वय्गु आधारकथं नं काय्गु याना वयाच्वंगु दु ।

सम्यक महादानया खँ वइबलय् आर्य अष्टांगिक लँपुया नं खँ झीगु जनजीवनय् वयाच्वनी । उकिं थुगु च्यागू बांलागु मार्ग कथं जीवन यापन याय्गु हपे दुःखं मुक्त जुइगु कथं कयातःगु दु । सम्यकया अर्थयात दुवालेगु खःसा सत्य व धर्मया संमिश्रण जुया सम्यक धर्म धकाः नं धाय्गु याना वयाच्वंगु खः । सम्यक दानया पुण्य धइगु दुःख मदय्का छ्वय्गु खः । नाप नापं बोधिज्ञानया लाभं निवार्णया लँपुइ वनेगु खः । थुकिया नाप नापं मनय् लोभ, द्वेषया नाश याय्गु नं खः । उकिं दीपंकर पुजा धैगु हे थ्व ज्याखँत याय्त खःगुलिं थुगु ज्याखँय् केन्द्रीत जुया पुजाआजा याय्माःगु अपरिहार्य जुयावयाच्वंगु दु । लोकया सकलजनपिन्सं थुकथंया ज्या यानावने फय्मा धकाः हे सम्यकया ग्वसाः खलःपिन्सं सम्यक पर्व न्याय्केगु याइगु खः ।

२०७६ साल माघ १ गते बुधवाः
rzm

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *