fbpx

त्रिभाषिक सुत्रया खँय्

– राससा

खय्‌भाय् समेत दुथ्याकाः त्रिभाषिक सुत्रया वकालत यानादिइम्ह न्हाप्पांम्ह ब्यक्ति झी महाकवि गिरिजाप्रसाद जोशी खः । व ई निरंकुश पंचायतया ई । थौं ई हिले धुंकल ।

१) सिइदयेक जुजु महेन्द्रं पंचायतीकालय् जबर्जस्ती खय् भाय्‌यात सारा नेपालीतय् भाय् दयेकेत स्वःगु खः । उकियात हे निरंतरता थौंया एक नस्लिय सत्ताधारीतसें ब्यूगु खः । थौंया अबस्थाय् जुजु महेन्द्रया सोच दुपिं एक नस्लियतसें खसभाषायात शिक्षाय् अले माध्यम व सरकारी भाय् दयेकूगुलिं सारा नेपालीत खय्‌भाय् सयेकेत बाध्य जूगु खः । मचायेक थःगु छेँ ल्हाये ज्यूगु भाय् नं गनं ज्या मवःगु भाय् अले थःगु भाय् स्वयाः कर्किया भाय् superior थें तायेकाः , त्वःताः छ्वःगु खः ।

२) नीजी लागाय् उच्च शिक्षाया माध्यम अंग्रेजी जुइ धुंकल । थौं कन्हय्‌या मस्तय्‌त खय्‌भाय् स्वयाः अंग्रेजीं च्वये ब्वने अले न्ववायेगु अपुयाच्वंगु दु । स्कूलया शिक्षाय् मांभाय्‌यात तकं ऐच्छिक बिषय याना ब्यूगुलिं व स्कूलया शिक्षाया माध्यम भाषा खय्‌भाय् जूगुलिं थौंकन्हय्‌या मस्त मांभासं च्वयेगु ब्वनेगु न्ववायेगु जक मखु झीसं न्ववागु तकं मथुइ धुंकल ।

३) बिभिधतां जाःगु नेपालय् थज्याःगु एक नस्लिय प्रबृत्तिंयानाः खय्‌भाय् त्वःताः मेगु जातीय भाय् फुक्क सिनावनिइगु अबस्थाय् थ्यने धुंकल । लिपा वनाः थ्व देसय् खय्‌भाय्‌या नं भबिष्य मदु ।

४) स्वताजि भाय् सयेकेगु खँय् –
४.१) संघीयता वयेधुसेलिं – स्थानीय निकायस , मजिमगाःथाय् (जस्तै हस्पिटल , अदलतथें ज्याःथाय् ) त्वःताः वहे थाय्‌या स्थानीय भाय्‌‌यात अनिवार्य यायेमाः ।

४.२) देशभरया माध्यम वा सम्पर्क व सरकारी लिसें बिदेशीत लिसे खँल्हाबल्हा यायेत परारष्ट्रया मामिलाय् उच्च शिक्षाय् आदि इत्यादि थासय् अंग्रेजी भाय्‌ छगू नं कमसेकम ब्वनाच्वनीबलय् निसें अनिवार्य यायेमाः ।

४.४) बहुभाषिक देसय् स्वैगुं जातीय भाय्‌यात अनिवार्य यायेमज्यू । यायेत स्वलकि व जातया मनूत जक न्ह्यःने लाना वनी , गथे खसभाषायात सारा नेपालीतय् भाय् दयेकेत स्वःगुलिं अले खय्‌भाय्‌ संस्कृत भाय्‌ लिसे क्वात्तुगु स्वापु दुगु भाय् जूगुलिं, खय्‌त पुचलय् नं बुसांनिसें संस्कृतयात मांभाय् छेलिइपिं बर्मुत जक न्ह्यःने लाना वन ।

कन्हय् खय् भाय् त्वःताः मेगु जातीय भाय्‌यात माध्यम व सरकारी भाय् दयेकेत स्वःलकि प्रायः व हे जातीया मनूत च्वये थ्यनी , मेगु भाय् फुक्क सिनावनिइ ।

४.५) स्वंगू भाय्‌या खँय् – छगू अंग्रेजी , खय्‌भाय्‌या पलेसा स्थानीय भाय् अले थःगु मांभाय् छेलेमाः ।

स्थानीय भाय् व मांभाय् छगू हे जूपिंत निगू जक दःसां कु गात । थः च्वना थासं पिने वनीबलय् थःगु देसय् ज्वीमा वा बिदेशय् ज्वीमा (युरोपय् त्वःताः, जापान , चाइनाथेंज्याःगु देय् त्वःताः) अंग्रेजी छगू सयेकुसा गात ।

थप -१

देय्‌या थःगु लागाय् मच्वंसे कर्पिनिगु लागाय् वयाः च्वंपिंसं स्वंगू भाय् सयेके माल । थथे जुलकि तिनि , कर्पिनिगु लागाय् मच्वंसे थथःगु लागाय् च्वंवनी ।

थथे थथःगु लागाय् च्वनेगु वातावरण दयेका बिइत – जिम्मेवारी सरकारं स्वनिगः छगुलिइ जक बिकासया ज्याझ्वः केन्द्रीकृत मयाःसे मेथाय् नं यंकेत स्वयेमाः ।
नेपाःया मेगु लागाय् बिकासया ज्याझ्वः मयंकुसे स्वनिगलय् जक बिकासया ज्याझ्वः क्वचिनाच्वंगु अथें मखु – थःगु जाती त्वःताः मेपिं फुक्कसित सखाप यायेगु एक नस्लिय दीर्घकालीन स‍ोचबिचार व सुनियोजित योजना दयेका लादयेयाःगु षड्यन्त्र मुलक प्रबृत्ति खः ।

अले थःगु अबिकसित गामय् च्वनेगु पलेसा लिच्छविकालय् हे स्वर्णयुग धायेकेत सफल जूगु स्वनिगलय् अःपुक मोजमस्ति यानाः थन च्वंपिंत पूर्णरूपं बिस्थापित यायेत स्वैच्वंगु खः ।

थप – २
तराईया लागाय् जक च्वनाः पिनेयापिं मनूतलिसे स्वापुतय् म्वाःपिं मधेसीतसें खय्‌भाय् मसः , इमिसं माध्यम वा सम्पर्क भाय् कथं छेलिइगु भाय् हिन्दी खः ।

नेपाःया तथ्यांक कथं बूसां निसें हिन्दी भाय् खँल्हाइपिं नेपाली नागरिकत अथेहे १ लाख चानचून दु । ल्हाना भाय् कथं थ्व हिन्दी भाय् नेपाःया ११ रौं स्थानय् लाःगु भाय् खः । मेमेगु भाय् थें थ्व नं छगू नेपाली भाय् खः ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *