fbpx

दीपंकर स्वयम् पञ्जरां फः बिज्याइ – ख्वपय्

रेखा शाक्य

त्याग व चेतनाया समिश्रण हे दान खः । दानया प्रतिफलया कामना यानाः यायेगु दान स्वार्थ दान खः । गुगु छु्ं दइगु लोभं याइ । देखावटी दान यानाः धन, मान व नां कमये यायेगु ल्वचं ग्रसित थौंया समाजय् धात्थें दानया महत्व व अर्थ थुइका बिइगु तकसं थाकूगु ई ब्वलना च्वंगु दु । अथे खयानं अचेतन मनयात चेतना थनेगु असम्भव थ्यंकं धाःसा मखु । बस झीसँ यायेमाःगु थुलि हे खः कि सकसितं दानया चेतना ध्वाथुइका बिइमाल ।

यदि दातां नुगलय् लोभ व लाभया कामना यानाः दान बिउगु खःसा थौं विश्वन्तरया मचादानयात महादान मधाइगु खइ । विश्वन्तरया मचादान महादान थ्व अर्थय् जुल गन थः मचाखाचायात दुषित भावं ग्रसितम्ह ब्राम्हण धकाः स्यूसां थःगु नुगलय् त्याग व चेतनाया मत च्याकाः थः मस्त दान यात । अनलिपा विश्वन्तरं व ब्राम्हण थः मस्तय्त वं छु यात, गज्यागु याना तल धकाः लिफ तकं मस्वः ।

थ्व खँयात कुलेगु खःसा दान धयागु दातां बिइ धुन कि काम्हं उकिया उपयोग गनं गुकथं यात उकिया ल्याःचाः यात कि दान यानागुया फल प्राप्त जुइमखु । साधारण अर्थय् स्वयेगु खःसां दुपिन्सं मदुपिन्त यायेगु उपकार हे दान खः । दान चाहे सजीव जुइमाः चाहे निर्जीव । तर सुनां नं जिं फलानायात थुलि दान यानाः धिस्कानायात थ्व दानयाना धकाः ल्याःचाः तयेगु यात कि व दान मखु दानया उपहास जक जुइ । नेवाःतय् नं इलय्ब्यलय् थथे दान धर्म यायेगु विशेष दिं दु ।

सुथय् दानयात धाःसा सत्ययुग दानयानागु फल, न्हिनय्या दानयात त्रेतायुगय् दान यानागु फल, सनिलय् दानयायेगु यात द्वापरयुगय् दान यानागु फल व बाचा इलय् दान यायेगु यात कलियुगय् दान यानागु फल प्राप्त जुइगु कथं प्यंगु युगया संयोग चूलाःगु योग कथं कयालिं थुकियात युगचह्रे नं धायेगु याः । थ्वहे युगचह्रेया अपभ्रंस कथं जुगचह्रे कथं झीसँ धयावया च्वना ।

This slideshow requires JavaScript.

नेवाःतय् नुगः क्वसाय्काः छगू दिं क्वःछिनाः दान बिइगु दिं धकाः हे फ्यानातःगु दु । व दिंयात सामान्य बोलिचालिया भाषं पञ्चदान वा पंजरां नं धायेगु याः । अथे ला म्वाये सःसा हरेक दिन विशेष खः । उकि मध्यय् नं गुँलागा द्वादशी तिथि ख्वपवासी व येँ च्वंपिं छुं जातिया नितिं विशेष । विशेष थ्व अर्थय् कि उगु दिं कुन्हु पञ्जरां नखः कथं हनेगु याइ । येँया लिसें ख्वप थिमी सक्वः भोत, किपू बौद्धय् नं पंजरां वा पञ्चदान मानय् यायेगु चलन दु । प‌जंराया नितिं येँ छन्हू न्ह्यः हे दिपंकर द्यःया लिसें अन्य द्यःपिं ब्वइ । तर ख्वपया अवस्था भचा येँ सिबें बिस्कं । ख्वपया लकस पञ्चदानया दिं कुन्हु  तसकं भब्य हे चहपहः जुइ । छाय्कि ख्वपय् स्वयम दिपंकर द्यः हे पिहाँ बिज्याना थी थी त्वाः व थासय् बिज्यानाः पञ्जरा फः बिज्याइ ।

गुँला पर्वया दुने लाःगु थ्व पर्व गुण लुमंकेगु पर्व खः । गुकियात बौद्धमार्गी्पिन्स लच्छियंक हनावया च्वंगु खः । गुण लुमंकेगु धैगु हे बुद्ध धर्म व संघयात लुमंकेगु खः । गथेकी नमोबुद्ध स्वयम्भुचैत्य दर्शन व करुणामयया दर्शन यायेत वनी थ्व बुद्धयात लुमंकेगु जुल । अथेहे धर्म लुमंकेगु धइगु बाखं कनेगु शुत्रपाठ यायेगु, धर्मग्रन्थ पाठ यायेगु विशेष याना थ्व पर्वया दुने जुयाच्वनी सा संघया गुण लुमंकेगु धइगु हे संघयात दान बिइगु आदी इत्यादी खः ।

थ्व हे कथं निगू दान महत्वपूर्ण कथं यल व येँ नापं ख्वप थिमी व अन्य थासय् निन्हु अलग न्हि कथं हे हनावयाच्वंगु पर्व खत । येँ यलय् दान बिइगु इलय् दानशाला दयेका वा छेँय् हे द्यः ब्वया सकल संघयात दान बिइगु याइसा ख्वपय् धाःसा भिक्षाटनया रुपय् दान बिइगु चलन दु ।

ख्वपया पञ्चदानया बारे युनिभर्सिटीइ बुद्धिजम ब्वंकाच्वनादीम्ह प्रोफेसर भाजु पुष्परत्न शाक्यजुनाप जिं (रेखा शाक्य) थुकिया बारे क्यनागु जिज्ञासायात वय्कलं थुकथं ब्याख्या यानादी – “दकलय् न्हापांला बुद्ध वइ अन लिपा तिनी संघ वइगु खः । वास्तविक रुपं भिक्षाटन कायेत योग्य जूपिं वा बरे छुइधुकूपिन्सं हे दान कायेत योग्य जुइ धकाः धयातःगु दु हँ ।”

उकिं नं वय्कलं धयादी थें हे  धात्थें ख्वपय् न्यागू त्वाःया दिपंकर स्वयम थःगु द्यः छेँपाखें बिज्याना दान व पुजा फः बिज्याइ । अले तिनी सकल ख्वपबासीपिन्स ख्वपवासीया संघयात पञ्चदान बिइगु याइ ।

न्याम्ह दिपंकरय् मू दिपंकर प्रशन्नशील महाविहारया खः । निम्हम्ह चर्तुब्रम्ह महाविहार साकोथया स्वम्हम्ह झौरबहीया दिपंकर प्यम्हम्ह थथुबहीया दिपंकर व न्याम्हम्ह कुथुबहीया दिपंकर खः ।

नेपाल सम्बतया ७ औं शाताब्दीपाखे पञ्जरांयात विशेषरुपं हनेमाल धकाः साकोण त्वाःया पुचःपाखें जुजुयात विन्तीपत्र यागु व अनं निसें थुकियात विशेषरुपं हनेगु याःगु खः धाइ । तर थुकिया लिखित दस्तावेज छुं मदुगु खँ बज्राचार्यजुं कनादी । पञ्जरांयात धकाः ख्वपय् छगू गुठी हे नं नीस्वना तःगु जुयाच्वन ।

न्हापां पञ्चदानया न्हियात कयाः चतुरब्रम्ह महाविहारया छगू पुचः तःधिखलः पाखें सकल द्यःपिन्त ब्वनेगु ज्या जुइ गुकियात स्वां छायेगु नं धाइ । अन लिपा द्यःयात धकाः ख्वपबासीपिन्सं वा गुथिं तिसा गथेकी वहःया किकिंपा सिखः मतूया लिसें मेमेगु नं द्यःयात छायातःगु दइ । व पञ्जरांया स्वन्हु प्यन्हु न्हयः लितका वनी अले उकियात सिला लसांबियाः न्हूगु याइ । गुम्हसिन पञ्जरां न्ह्यः हे दिपंकरयात तिसां तिइकवनीसा गुम्हसिन थौंया न्हि कुन्हु हे जक पुजायाना हान तिसा लःल्हाना बिइ ।

थथे द्यः पुजा व पञ्जरां फः बिज्याइगु इलय् थासं थासय दिपा नं कायेगु याइ गुकियात दिवाः नं धाइ । अथे द्यः दिकेगु थाय्यात आसंफलि नं धाइ । उकिया नितिं न्हापां हे बँ थिला किसलि तया तयेमाः । गन अथे तया तइमखु अन दिपंकरपिं दिपा काइमखु । अथे हे दुवातय् थ्यनेवं मू व ल्यू दिपंकर काहा बाजंया तालय् प्याखं नं हुलेगु याइ ।

थथे दिपा काइगु थाय् न्हापा न्हापा ६० थासं मल्याक दूगु खःसा आः वया मुक्कं ४९ गु थासय् जक ल्यं दनी । न्याम्हं दिपंकर द्यःपिं ख्वपया विशेष रुटय् चाहिला बिज्याइ । गुगु थुकथं दु ।

द्यःपिं सूर्यमढी दबू ,जेंला, कमिचागल्ली, दत्रात्रय गणेश, साकोलान, गछें, लामगाल, क्ववाथजौ, नासचा, विश्वकर्मा छें, दत्रात्रय दबू, बालकुमारी, नागपूखु, बेखाल, इनाचो, खंचा, गोल्मढी, झौरबही, सुकुलढोका नागपोखरी, महालक्ष्मी स्थान भोलाछें, चोछें, यालाछें, तिबुक्छें, सुकुलढोका, साकोण, चर्तुब्रम्ह महाविहार, लायकू, खौमा, खौमाबहाः लोकेश्वर, कुस्क, इताछें, थथुबही, कुथुबही, तंचाक्वने, भार्वाचो, तेखाचो, वंशगोपाल, नासमना, तालाक्व, गाहिती, लाकोलाछें व तौमढी वया क्वचाइ ।

थन थ्यंका सकलें दिपंकरपिं झ्वलाक च्वना बिज्याइ अले अन बिदा कया सकलें दिपंकर थःथःगु बहाः बहीलय् लिहां बिज्याइ । थुकथं ख्वपया पञ्जरां नं क्वचाइ ।

थथे स्वय्म दिपंकर द्यः हे लँपुइ बिज्याइगुलिं ख्वपय् थौंया न्हि नं छगू जात्रा सिबें कम जुइमखु । थौंया जात्रा स्वयेत आपालं थासं मनूत ख्वपय् वनेगु याइ ।

अथेहे हे येँया पञ्दानया खँ ल्हायेगु खःसा छन्हू न्ह्यः छेँ सुचुपिचु यानाः न्हिनय् द्यः ब्वइ । क्षीर भोजन थुइ । अले कन्हे कुन्हुया नितिं धकाः न्याताजि दान बिइत जाकि वा ची, माय् छ्व केगुया लिसें सिसाबुसा आदि इत्यादि बाताय् तयाः द्यःपिं झः झः धायेक ब्वयेगु याइ ।
कन्हे कुन्हु गुरुजुयात दानपुण्य् याये धुनेवं सर्वसाधारणयात दान बिइगु ज्या न्ह्याइगु खः ।

अथेहे केपु तःवइपिं तःसिं व म्हय्यात नं क्षीर भोजन प्रसादया कथं नकेगु याइ । अथेहे न्हापा न्हापा छुं नं त्वालय् च्वंम्हेसिया इच्छा दुसा पञ्जरा न्यायेकेगु धकाः नाय्खिं हे च्वयेकि । थथे नाय्खिं हे च्वयेकाः यायेगु पञ्चदानया ग्वसाः नं ताहाक । उकिं आः वर्तमान इलय् थथे पञ्चदान हे न्यायेके धकाः न्ह्यःने वःपिं मदु ।

तर बज्राचार्य, शाक्य, उदाय्पिनि दँय्दसं पञ्चदान यायेगु परम्परा हे खःसां अन्य मेगु जातियापिंसं उकथं नाय्खिं च्वयेकाः हे न्हापा थः पुर्खा पञ्चदान न्यायेकूगु खःसा उकियात निरन्तरता बिइत थःगु छेँय् क्वय् च्वना सां पञ्चदान बिइमाःगु चलन दु ।

न्हापा पञ्चदान बिइगु धकाः ताहाकःगु च्वतय् वा ज्याछिंगु कोथाय् हे द्यः ब्वयातइगु खःसा थौं कन्हे सुथय् थःथःगु बहाः बहीलय् सकलें मनदुपिं झ्वः छुना फ्यतुइसा अन हे त्वालय् च्वंपिन्सं पञ्चदान बिइगु चलन न्ह्याये धुंकुगु दु । अन लिपा तिनिी बहाः,बही, चुक, ननिइ सकसिनं कोथाय् द्यः ब्वयाः पिखालुखाय् न्ह्यःने च्वना सर्वसाधारणयात पञ्चदान बिइगु यानाच्वंगु थौंया अवस्था खः ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *