fbpx

गुंला नखः जिं थुइकागु थुकथं – रेखा शाक्य

रेखा शाक्य

गुंलाथ्व पारुनिसें यँलाथ्व पारु तक अर्थात श्रावण शुक्ल पारुंनिस भाद्र शुक्ल पारु तकया ला अर्थात महिनायात गुंला पर्वया कथं हनाच्वंगु खः । गुंला खँग्वः “गुणिरा” वा “गुणिला” पाखें वःगु खँग्वः धकाः गोपाल वंशावलीइं न्ह्यथना तःगु दु । लच्छियंक धर्म कर्म यानाः पुण्य प्राप्त यायेगु ला गुंला धर्म परम्परा कथं हे झीसँ हनावयाच्वनागु नं दु ।

अथेला नेवाः समाजय् गथांमुगः नखःयात काय्मचा नखः नं धाः । उकिं गथामुगलं नखःचखःया लुखा चायेकी धाइगु जनधारणा दु । नखःचखःया लुखा चायेवं द्यःयात लुमंके कथं सकल बौद्धधर्मावलम्वीपिन्सं न्हापालाक हनिगु ताःहाकगु पर्व वा नखःचखः कथं गुंला नखः नी हनिइ लच्छि तक ।

गुंला लच्छि थ्व अर्थय् नं विशेष जुयाबिउगु दु कि थ्व लच्छिया दुने यक्वं नखःचखः पर्व पूजाआजा यानाः हनेमाः । गथेकि नागपंचमी, बाघभैरव जात्रा, यलय् पञ्चदान, बहिद्यः ब्वयेगु, गुंपुन्हि, सापारु, यलय् मतयाः, यलय् उपाकंल श्री नृसिंह जात्रा, श्री कृष्णाजन्माष्टमी, यलय् भिंद्यः जात्रा, येँ पञ्चदान, अबुया ख्वाः स्वयेगुया लिसें बोडे व थिमिं नं ख्वाःपाः प्याखंया जात्रा जुइ ।

अप्वः हे मनूतय्सं थ्व गुंला धाःगु हे नेवाः तिथिमिति कथं नवाैं महिनाय् लाःगु जुयाः गुं ला धाःगु धकाः धायेगु यानाच्वंगु दु ।साधारण अर्थय् थ्व ला नेवाः तिथिमिति कथं गुंगु ला अर्थात महिना क्वचाय्वं दशाैं महिनाय् वइगु ला खः ।   थुकिया लिउने सुलाच्वंगु खँ न्ह्याःगु हे जुसां व्यवहारिक कथं स्वयेगु खःसा थ्व लाय् आपालं विपद व समस्यां सकसितं न्ययेका च्वनिगु ई खः ।

थुगु इलय् ऋतु कथं वर्षा ऋतुया ई । अथेजुयाः तसकं तान्वइगु, दैवी प्रकोपया कारणं वा वइगु, चल वनिगु गुकिया कारणं सतक दुर्घटना अप्वइगु, जनधनया नाश जुइगु, थी थी ल्वचं कइगु, अन्नया अभाव जुइगु आदि इत्यादिं देशय् कलह ब्वलनिगु ई कथं कयातःगु दु ।

थज्यागु अनेतनेया दुष्प्रभाव पाखें सकल जनमानसया भिं जुइमाः, देशय् शान्तिया लकस ब्वलनेमाः धकाः थ्व गुंला लच्छि द्यःया सेवाभावयायेगु ला कथं हनाच्वंगु खनेदु । अथेला नेवाःत तसकं धर्मय् नुगः क्वसापिं हे खः । लिसें छुं मभिं जुलकि वा मनं मतुनागु ज्या जुइवं वा मनंतुनागु ज्या पूवनेवं न्हापालाक्क लुमंकिम्ह हे द्यः खः ।

न्हिया न्हिथं द्यः पुजा यायेगु ला बानि हे दुपिं खः । तर अथे खयानं विशेष यानाः थ्व गुंला लच्छि गुलि नं बहाः बहीत दु अन नी स्वनातःगु गुंला बाजं थानाः सकल त्वाःया दुजःपिं मुनाः स्वयम्भु महाचैत्ययाथाय् वनेगु याइ । अन स्वयम्भुया द्यःयात पुजा यानाः तुतः ब्वना बाजं थाय्गु याइ ।

अले हानं अनं बाजं थानाः हे थःथःगु त्वा बहाः बहिलय् वइ । अन नं क्वाःपाः द्यःयात विधिपूर्वक पूजा यानाः हाकनं थःगु बहाः बहीया लागाय् दुने नामसंगति, तुतः ब्वना हे चाहुली । अथेहे ज्यापू जातियापिनि नं त्वाःया फल्चाय् च्वनाः दाफा थाना भजन यानाच्वनी ।

थुलि जक मखु स्वयम्भुइ धर्मावलम्वीपिं नं अन बिज्याना च्वंपिं गुरुजुपिं थः परिवारया जःदुजःपिनिगु नामंं पाठ याकेगु याइ ताकि दिन दशा स्यनाच्वंगु खःसा फालावनेमाः धइगु विश्वासं ।

बौद्धमार्गीपिनिगु नितिं थ्व गुंला धर्म अतिकं महत्वपूर्ण जाःगु पर्व खः । सम्पूर्ण बौद्धमार्गी तय्गु आस्थाया केन्द्र कथं नालातःगु स्वयम्भुइ थ्व गुंला लच्छि तःजिगु मेला हे जुइ । थुगु लच्छिइ अन स्वयम्भु महाचैत्यया दर्शन यायेगु तातुनां येँ च्वंपिं जक मखु यल, किपू, ख्वपया लिसें स्वनिगलं पिनेयापिं धर्मावलम्बीपिं नं वयेगु याइ ।

अथेहे थुकथं गुंला लच्छि बाजं थाय्गु चलन स्वनिगः दुने जक मखु स्वनिगः पिनेया थी थी थाय्या बहाः बहीलय् च्वंपिन्सं नं अन दूगु चैत्यया पुजा यानाः छगू निश्चित थाय् चाहुला धर्म याइ । यलया पिनि वोगी वनेगु धकाः नसंचा इलय् नेकू पुइगु व नौबाजा थानाः विहार चाहिली ।

अथे हे थिमिइ च्वंपिनि गुंगू महाविहार चाहिली । दोलखाय् नं थाय् थासय् दूग चैत्य चाहुली । किपूमिपिनि चिंलंचो विहारया लिसें अन्य विहार चाहुली । थुकथं थथे बाजं थानाः लच्छि तक गुंला पर्व धकाः आः नेपाः दुनेया नेवाः बस्ती दुथाय नं न्ह्याकाच्वंगु अवस्था खः ।

अथेला स्वयम्भु महाचैत्यया दर्शन यायेत मात्र बौद्धमार्गीपिं जक मखु न्हियान्हिथं थुगु थासय् वया मनया शान्ति प्राप्त यायेत नं आपालं मेमेगु जातियापिं मनूत वयेगु यानाच्वंगु हे दु । तर विशेष रुपं थ्व लच्छि तक धाःसा सुथया नसंचा इलंनिसें हे थुगु थासय् मनूत थाय्थासं म्वः म्वः हे वयेगु याइ ।

This slideshow requires JavaScript.

गुलां लच्छि गुलांबाजं थाना वइपिंया लिसें उगु बहाःया दुजपिं अनिवार्य वनेमाःगु नियम खःसां विशेषयाना मू मू दिं गथे कि नागपञ्चमी, गुंपुन्हि, सापारु, पञ्जरांकुन्हु भचा अप्वः हे मनूत वयेगु याइ । अझ पञ्जरां कुन्हु ला झन स्वयम्भूया गुरुजुपिन्त दान यानाः पुण्य् कमय् यायेत मनूत अप्वः हे वयेगु याइ ।

गुलिगुलिसिया गुंला लच्छि द्यः थाय्गु चलन नं दु । थथे द्यः थाय्गु धकाः छम्ह मनूया छेँय् पुजाआजा यानालि गुंलाया न्हापांगु न्हि कुन्ह हाकुगु चा थासाय् तयाः चिग्वःगु न्यागः द्यः थाइ । अथे द्यः थाय्गु मनं क्वसापिं थःथितिपिंया लिसें त्वाःयापिं नं पुजापाः छपाः तयाः न्हियान्हिथं म्वल ल्हुया शुद्ध जुयाः द्यः था वनेगु याइ । अनंलिपा लिपांगु न्हि कुन्हु सकसिनं विधि नियमपूर्वक लच्छिया दुने दयेकूगु द्यः दथुइ छथासं मुनाः उकियात छचाखेर सच्छि व छप्वः मतः च्याकाः पुजा यानाः खुसि सिथय् चुइकेगु चलन दु ।

अथेहे थ्व हे गुंला लच्छिया दुने थः छेँया दुजःपिं मदूगु नामय् नेकु पुइकेगु नं चलन दु । मदुपिनिगु नामय् थासंथासय् देवाः च्याकेगु बाहेक नं थ्व नेकु पुइगु छगू मजिमगागु पुण्य सिपिनिगु नामय् यायेगु कर्म खः । सिइधुंकाः नं दुर्गति, दुष्कर्म, वा अन्य न्ह्याग्गु कथंया पापं मुक्त जुइमाः, सुखावति भुवन स बास लायेमाः धकाः मदुपिनिगु नितिं यायेगु धर्म खः थ्व ।

गुगु पुजाया नितिं स्वयम्भुया बुद्धाचार्यपिन्सं मदुम्हेसिगु नामय् पुजा याःसें मन्त्रोचारणयाइ । अले नेकुलिइ पुजा याइ । व हे नेकुया लिसें बाजं छज्वः नं ज्वनाः स्वयम्भु महाचैत्ययात मदुम्हेसिया छेँजःपिन्सं धुँ च्याकालि बाजं नापं स्वचाः चाहुली । थथे नेकु पुइवं गनं नं थःगु धर्मकर्म मगानाः तरे जुइ मफुपिं, दुष्कर्म व पापं मुक्त जुइमफया च्वंपिं मृतात्मापिं उगु दोषं मुक्त जुइ धइगु तःधंगु विश्वासया कारणं ता तापाकं निसें मनूत वयाः थ्वहे गुंलाया ई दुने नेकु पुइक वइ ।

अथेहे लच्छियंक स्वयम्भु महाचैत्यय् वनाः गुंला बाजं थानाः द्यःया सेवाः याये धुंकाः दकलय् लिपांगु न्हि कुन्हु सकलें त्वाः बहाः बहीया दुजःपिं न्ह्याइपुक थःपिनिगु मनंतुना कथं सेवाः भावपाखें सन्तुष्ट जुया पारु भ्वय् न्यायेकाः गुंला पर्वया समापन याइ ।

धायेत्यनागु अर्थ छु धायेबलय् थ्व गुंला लच्छियंक हे मनूतय्सं थःगु नुगः शुद्ध चित्त यायेत न्हियान्हिथंया ज्या याये न्ह्यः द्यःया निं भक्तिभाव याना मनयात थातं तइ । मेगु अर्थय् धायेगु खःसा थ्व गुंला लच्छि सकल प्राणीया रक्षा हेतु कल्याण मनंतुनाः द्यः प्रति भक्तिभाव तइगु ला खः । उकिं नं गुंला विशेष ला कथं झीसँ कायेगु यानावयाच्वनागु खः धइगु धायेछिं ।

Gunla parba – part one

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *