fbpx

कातीप्याखंया बाखं (ब्व ३)- पात्र परिचय (९ किपाः सहित)

सुनिता राजभण्डारी जुनु 

नृसिंह

नृसिंह अवतारय् असुरयात पराजित याइम्ह नृसिंह हे मुख्य पात्र(नायः)या रूपय् थनातःगु दु । नृसिंहया स्वरूप नं मनू खः, नं सिंह हे खः । मनू व सिंहया मंकाः रूप हे नृसिंह खः । कातीप्याखनय् थ्व हे मू पात्र जुयाच्वंम्ह नृसिंहया भूमिकाय् पुंचलित्वाः, महाद्यः ननिया उपाध्याय (शर्मा, राजोपाध्याय) पिं जक हे जुइदइगु न्हापांनिसें परम्परा दयावयाच्वंगु खः ।

थ्व प्रचलित परम्परां व यल, पुंचलित्वाःया महाद्यःया जिण्र्णमन्दिरया शिलालेखय् नाट्याचार्य तोयीवराजया वंशज (शिव शर्माया वंशवृक्ष) पिनिगु नृत्यकलायात तसकं च्वछाया च्वयातःगु अभिलेखया दसूं प्रमाणित याः । जुजु सिद्धिनरसिंह मल्लया शिक्षागुरु पण्डित व नाट्याचार्य हरिवंश उपाध्याय(शर्मा) नं तोयीवराजया सन्तति खः ।

नेसं ७६३ दँय् महाद्यःया देगः पलिस्था यानाःतःगु थ्व शिलाभिलेखं प्रष्ट याः । थ्व शिलालेखय् गङ्गाधर गुम्ह हरिवंशया काय्नं विधिवत पलिस्था यानागु धइगु खँ उकिइ च्वयातःगुलिं सीदु(वज्राचार्य, १११९) थ्व शिलालेखय् पण्डित व नाट्याचार्य शिक्षागुरु हरिवंशया नां कियातःगु मदु, अथे नं मेमेगु शिलाभिलेखं व शिव शर्माया वंशवृक्षं महाद्यः ननिया उपाध्याय(शर्मा,राजोपाध्याय) गङ्गाधर हरिवंशया काय् खः धइगु प्रष्ट याः(वज्राचार्य, १११९) ।

थज्याःगु यक्व प्रमाणया आधारय् जुजु सिद्धिनरसिंह मल्लं नीस्वंगु थ्व प्याखंया प्रवर्तक (सर्जक, स्रष्टा) वय्कःया शिक्षागुरु पण्डित व नाट्याचार्य हरिवंश उपाध्याय(शर्मा) हे जुयादी धइगु सीदु । उकिं थ्व ल्याखं आःतक नं वाद्यवादनय् जवगु खिँलय् गुरु खलःपिं व नृसिंह पात्र सदां यल, पुंचलित्वाःया महाद्यःननिया उपाध्याय (शर्मा, राजोपाध्याय) खलःपिं जक जुइदइगु नियम विधिवत हे जुयाच्वंगु दु ।

हाकनं थ्व अर्थय् अप्वसिया धापू छु नं दु धाःसा, थ्व काती प्याखनय् नृसिंह पात्र जुयादीम्ह कृष्ण देगःया पुजारी हे जुइ धइगु तर थ्व खँय् धाःसा, कृष्ण द्यःया पाः ब्यूगु व नृसिंह अवतारया प्याखंम्वःया भूमिका ब्यूगु थ्याक्क पाः जक लाःगु खः । तर वास्तविकताय् कातीप्याखं लिसें कृष्ण देगःया छु कथंया स्वापू मदु । नं कि थ्व प्याखं नृसिंह जात्रा उपाकलं (लिसाया) लिसे हे स्वापू दु (सहलह ः कुमारधर शर्मा व प्रतापधर शर्मा, विसं २०७० आश्विन ११) ।

नृसिंह प्याखं क्यनीगु दिं कुन्हु, नृसिंह जुइम्ह प्याखंम्वः सुथ न्हापां दनाः नौया ल्हातिं सँ खाय्का, लुसि थिइका अले म्वःल्हुया जनै हिलाछ्वइ । न्हूम्ह नृसिंह जुइम्ह जुइगु खःसा व प्याखंम्वःयात छेँया हामां (न्हापा प्याखं हुले धुकुम्हं) न्हूम्हेसित मन्त्र बी । अनंलि नीचि यानाः शुद्ध जुयाः न्हिच्छि चि व अन्न छुं हे मनसें द्यांलानाच्वनी । लः छफुति तकं हे त्वनीमखु । प्याखं हुलेगु ई त्यइथें च्वन कि बान्थाय् यल, सौगःया नासः द्यःथाय् वनाः पूजा याःवनी । नासः द्यःथाय् पूजा याःवनीगु झ्वलय् हिरण्यकश्यपु प्याखंम्वः जुइम्ह नापं ध्वदुइ मज्यु । यदि छुं जुया ध्वदुत धाःसा अन हे छुं अनर्थ जुइ ।

उकिं नृसिंह जुइम्ह व हिरण्यकश्यपु जुइम्ह नापं पाःलाइ धकाः न्हापां हे सूचं कयातिनि नासःद्यःथाय् भागी याःवनी । अनलिं लिहाँ वयाः कृष्णद्यः नं छम्ह भगवान् विष्णुया हे छगू रूप जूगुलिं कृष्ण देगःया कृष्णद्यःयात पूजा याःवनी । व धुंकाः प्याखंम्वः लाय्वूmया केशवनारायण चुकय् वनाः तिसा वसः पुनी । वसः पुने न्ह्यो मल्ल जुजुया सन्ततितय्सं नृसिंह जुइम्ह प्याखंम्वःयात तुति सिइकेत मंगः हितिया लः कयाहइ । न्हापा न्हापा जूसा प्याखंम्वःया तुति हे थियाः सिइका बीगु चलन दु । तुति सिला, तिसा वसः पुने धुंकाः तलेजुया पुजारीं नृसिंह प्याखंम्वःयात पूजा याकाः नृसिंहया ख्वापाः पुइकाबी । अनलिं नृसिंह प्याखंम्वः दबुलिइ पिहाँ वय्त तयार जुयाच्वनी । ई त्यय्वं, दबुलिइ तक हय्त मुहालि बाजा पुइकाः, सुकुन्दा च्याकाः अले वया ल्यू नृसिंहया ख्वाः त्वपुइका हया दबूया थामय् (खम्बाय्) तइ (सहलह ः प्रतापधर शर्मा, विसं २०७० आश्विन ११) ।

This slideshow requires JavaScript.

हिरण्यकश्यपु
नृसिंह अवतारय् असत्यया प्रतिककथं हिरण्यकश्यपुयात कायेगु याः । त्रिलोकय् हिरण्यकश्यपुं यानाच्वंगु अधर्मि ज्यायात पनेत नृसिंहं अवतार काय्माःगु खः । उकिं हिरण्यकश्यपुयात नृसिंह अवतारय् खलपात्रया रूपय् काइ । कातीप्याखनय् थज्याःम्ह खलपात्र हिरण्यकश्यपुया भूमिकाय् नुगः कवःया पुं(चित्रकार) हे जुइमाः धइगु नियम दु । प्याखंया दिं कुन्हु सुथ न्हापां दनाः म्वःल्हुया नीचि यानाः शुद्ध जुयाच्वनी । सुथ न्हापां किसलिं, समय् तयाः, यलः सौगः त्वालय् च्वंम्ह नासः द्यःथाय् प्याखंम्वः थः हे पूजा वनी । किसलिं अन हे छानावइ । न्हिच्छि अन्न, चि व ला छुं हे नइमखु । थौंकन्हे फुसा छुं हे मनसें द्यांलानाच्वनी, मफुसा फलाहारय् च्वनेगु याः । छेँनं पिहाँवय् न्ह्यो सकल थः परिवारजनपिन्त भ्वय् नकालिं घ्यः देवा छप्वाः च्याकातिनि पिहाँवइ । थथे च्याकातःगु घ्यः देवा, प्याखं सिधय्का प्याखंम्वः छेँय् लिहाँमवतले सीइवmे बीमज्यु (सहलह ः रीता चित्रकार, विसं २०७० आश्विन १६) ।

न्हापा न्हापा थथे भ्वय् जुइबलेला गुथियारतय्गु संलग्नताय् जुइगु खः, तर थौंकन्हे गुथियारतय्गु संलग्नताया कमी जुयावंगु दु । उविंm थः स्याःन्याःपिं छेँजःपिं च्वना भ्वय् न्याय्काः प्याखंम्वः अथे हे बहनीसिया गुता इलय् छेँनं पिहाँवइ । थथे पिहाँवय्गु झ्वलय् मेगु सकतां तिसा वसः फिना तिना वनी तर मुवmुट व जबि अमूल्यःगु तिसा वसः जूगुलिं व सरकारयागु निगरानी च्वनीगु जुया व तिसा वसः अन समितिइ हे वनातिनि तिइ । थ्व हे झ्वलय्, छेँनं पिहाँवइबले प्याखंम्वः नापंतुं सू (छ्वाली) नं लुखा पिने थने हयातइ । प्याखंम्वः हाकनं नासः द्यःथाय् मत ब्यूवनी । अन मत बिया अनंतुं सिधा दबुलिइ थ्यंकवनी । अनंलि मूचुकय् तयातःम्ह नासःद्यः नं भागी यानाः मुकुट व जबि नं तिनाः प्याखंम्वः दबुलिइ वनी । हिरण्यकश्यपु प्याखंम्वः थः चण्ड व प्रचण्ड निम्ह मन्त्रीपिं व प्रल्हाद मचा प्याखंम्वः नापं दबुलिइ प्रवेश याइ ।

दबुलिइ प्रवेश जुइ धुंकाः आः किरण चित्रकार मखु कि दैत्यजुजु हिरण्यकश्यपु जुइ । वय्कःया निम्ह मन्त्री चण्ड व प्रचण्ड नं दइ । अथे हे काय् भक्त प्रल्हाद नं दइ । थथे याना प्याखं न्ह्यज्याइ । अले नृसिंह पिहाँवयालिं हिरण्यकश्यपुयात ज्वना क्वथली । थथे क्वथलीबले हिरण्यकश्यपु प्याखंम्वः धात्थें हे बेहोश जुइ ।

प्याखंया बाखं प्रतिकात्मक रूपं भगवान् नृसिंहं दैत्यजुजु हिरण्यकश्पुयात याःगु वध हे खत । बेहोशय् वंम्ह हिरण्यकश्यपुयात कातीदबूया लिक्कसं च्वंगु प्रधानचुकय् पुँबाय् छेँय् यंकाः सुया द्योनय् थ्यनातइ । थथे थ्यनातइबले बेहोश जूम्हेसित ख्वाउँ मचाय्मा धकाः ग्वाहालिमिपिन्सं ल्हातिइ क्वाक्क थानाच्ववनी । अले तलेजुया पुजारीं उखे नृसिंहयात पूजा बी सिधय्का थुवmे हिरण्यकश्यपुथाय् मंगः हितिया पश्चिम स्वयाच्वंगु स्वधाः हितिया दक्वसिबे न्हापांगु हिति जवगु हितिया लः (जल) कयाहया मन्त्र फुवmे याना स्वकः त्वंकी । अले छुं ई लिपा हिरण्यकश्यपु पात्र जुयादीम्ह दनालिं छेँय् वना खेँय्सगं काइ ।

खँय्सगं कायेगु नेवाःतय्गु मौलिक संस्कृति खः । जन्मन्हि, म्हपूजा व विशेष छुं छगू ज्याय् ताः लातकी, युद्ध विजय बाय् सीथें जुया नं म्वाना वलकि आदि बले पञ्चतत्वया प्रतिककथं खँय्सगं (खँय् वायुतत्वया प्रतिककथं, न्या जलतत्वया प्रतिककथं, वः (वारा) आकाशतत्वया प्रतिककथं, ला धर्तीतत्वया प्रतिककथं अले अय्लाः, अग्नितत्वया प्रतिककथं) बाय् ला चलेमजूपिन्त धौसगं व सी (फलपूmल) सगं नं बीगु चलन दु (सहलह ः विनय राजोपाध्याय, विसं २०७० भाद्र ५) ।थथे संग कयालिं हिरण्यकश्यपु पात्रया ज्या क्वचाइ अले थःगु न्हियान्हिथंया पुंया चित्रकारिता ज्या हाकनं थालनी जुइ (सहलह ः किरण चित्रकार, विसं २०७० आश्विन ३) ।

प्रल्हाद
प्रल्हादं दैत्यकुलय् जन्म जुयाः नं भगवान् विष्णुया भक्ति याइ । मचांनिसें भगवान् विष्णुया जक भक्ति याःजुइगुलिं थः अबु हिरण्यकश्यपुं वयात शिवभक्तय् छ्वय्त आपालं कुतः याइ । गुरुपिं तयाः दैत्यगणतय् इष्टदेव जुयाच्वंम्ह शिवमहिमा ल्हाकेगु कुतः याइ, तर सफल जुइमखु । उकिं हिरण्यकश्यपुं थः हे काय् प्रल्हादयात मृत्युदण्ड बियाः स्याय्गु असफल कुतः याइ । अन्तय् प्रल्हादया हे पुकार न्यनाः भगवान् विष्णुं नृसिंहया अवतार काइ अले हिरण्यकश्यपुयात नृसिंहं वध याइ । उकिं नृसिंह अवतारय् प्रल्हादया नं आपाल भूमिका दु ।

कातीदबुलिइ न्ह्यब्वइगु नृसिंह अवतारय् प्रल्हाद जुयाः अभिनय याइम्ह प्याखंम्वः थ्व हे जातयाम्ह माः धइगु मदु । थ्व प्याखंम्वः भिंmछदँ÷भिंmनिदँया मचाम्ह माःगुलिं प्याखनय् म्हिताच्वंपि सुयां काय् जूसां म्हितकेगु याः । आःयात धाःसा जोशीया मचायात म्हितका वयाच्वंगु दु । थ्व प्याखंम्वः जुइत नं नीचि याय्माः । ययःथें याना जुइमज्यु । प्याखंम्वलं व दिं कुन्हु, म्वःल्हुया नीचि यानाः शुद्ध जुयाच्वनी । खाया ला नय्मज्यु बाय् भ्याः तवंm याय् मज्यु । छुं दँ न्ह्यो शिव जोशी प्रल्हादया भूमिकाय् म्हिताच्वंगु खः । वय्कलं थ्व कातीप्याखनय् प्रल्हाद बाहेक व कुबेर व व कुमार पात्रया भूमिका नं म्हितादी धुंकूगु दु । आः थौंकन्हे वय्कःया किजा मञ्जिल जोशी प्रल्हाद जुया म्हिताच्वंगु दु ।

देवगण
१. वैकुण्ठनाथ विष्णु
विसं १९५९ झन्डै सच्छि व झिंछदँ (१११ दँ) न्ह्योनिसें थौंतक विष्णु जुयाः प्याखं हुलादीपिं प्याखंम्वः, श्रेष्ठ जातयापिं हे जक जुयावयाच्वंगु दु । प्याखंम्वलं उकुन्हु म्वःल्हुया नीचि यानाः शुद्ध जुयाच्वनी । खास थुकिइ थ्व हे जातया जुइमाः व हे मनू जुइमाः धइगु कडा नियम मदु अथेनं थ्व प्याखम्वःया भूमिकाय् न्हापां निसें हे श्रेष्ठ परिवारं थाय् कयावयाच्वंगु खनेदु ।

विसं १९५९ दँय् गुरु कृष्णवीर श्रेष्ठजु प्याखनय् दुहाँझायादिसांनिसें विष्णु व वराह प्याखंम्वः जुया नापं वाद्यवादन नं थानादीगु खः । वय्कः मदय् धुंकाः लिपा वय्कःया पुस्ता, काय्चा हेमबहादुर श्रेष्ठं वय्कःया थाय् कयादिल । वय्कःया जन्म विसं १९७१य् जूगु खः । वय्कलं जीवनकाःछि हे कातीप्याखनय् थःगु ई फ्यानादिया विसं २०२२य् चय्छदँया उमेरय् थ्व संसारं विदा कयादिल ।

अनंलिपा विसं २०२३ निसें वय्कःया काय् सिद्धिमान श्रेष्ठं वय्कःया परम्परा न्ह्याकादिल । थथे न्ह्यानावयाच्वंगु परम्परा सिद्धिमानया दाजु पूर्णकृष्ण श्रेष्ठजु विसं १९९० तक विष्णुया प्याखंम्वः जुया प्याखं हुलादिसां निसें वय्कःपिनिगु विष्णु जुयाः प्याखं हुलेगु पाः दित । अनंलि विसं १९९१ निसें यल, धुखुसिइ च्वनादीपिं श्रेष्ठ परिवारया दुजःपिं विष्णु जुयाः प्याखं हुलादिल । व धुंकाः विसं २००१य् प्याखंम्वः जुया दुहाँझायादीम्ह हरिमान श्रेष्ठं विसं २००२ निसें विष्णु जुया प्याखं हुलादिल, लिपा वय्कः बाथःप्याखंयाम्ह बाथः किजा(यल बाथः) प्याखंम्वः जुया म्हिताच्वनादीगु खः । वय्कः लिपा वय्कःया काय् विनोदमान श्रेष्ठजु व वय्कःया छय् विप्लव श्रेष्ठ विष्णु जुया प्याखं हुलाच्वनादीगु खः । आः थौंकन्हे विष्णु ,कृष्ण व वराह जुया पूर्ण कृष्ण श्रेष्ठया छय् अले श्रीकृष्ण श्रेष्ठया काय् विवेक कृष्ण श्रेष्ठं प्याखं हुलाच्वनादीगु दु ।

२. लक्ष्मी व सरस्वती
लक्ष्मी व सरस्वती निम्ह भगवान् विष्णुया तिरिमय्जुपिं खः । थ्व पात्र मिसा पात्र खः । मिसा पात्र जूसां मिजंपिं च्वना प्याखं हुली । अचम्मया खँ धाय् वा विडम्बनाया, थ्व प्याखनय् मिसा पात्र जूसां तबि मिजंम्ह प्याखंम्वः हे मिसा पात्र जुया प्याखं हुली । थथे लैंगिक विभेद छाय् यानातःगु धइगु न्ह्यसः दं वय्फु । नं थ्व द्यःया प्याखं जूगुलिं नीचि शुद्ध याय्माःगु जूगुलिं मिसात ऋतुधर्मय् लाइबले अर्थात् थीमत्यः जुबले द्यःया प्याखं हुले मज्यु धकाः उगु नियम दय्कातःगु खः, बाय् छु खः धइगु सिइकेगु थाय् दनि ।

थ्व मिसा कलाकारया नितिं न्ह्यागु जातया जूसां ज्यु । थ्व पात्रया नितिें तमो, रघुवंशी, शाक्य, सिकःमि, जोशी, महर्जन व राजकर्णिकार आदि जातिं ब्वति कयावयाच्वंगु दु । न्हापा लक्ष्मी व सरस्वती जुया प्याखं हुलादीपिं स्वजन रघुवंशी, उज्ज्वल शाक्य, जोसेस सिकःमि खःसा हाः थौंकन्हे शिव जोशी, अमित महर्जन व सुभिन राजकर्णिकार खः । उज्ज्वल शाक्य नं वरुण, लक्ष्मी, सत्यभामाया भूमिकाय् म्हितादीधुंकूगु दु । वय्कःया बाज्या देवरत्न शाक्य मन्त्री व भिक्षुया पात्र म्हितादीगु दु ।

अथे हे वय्कःया बा उत्तम रत्न शाक्य सुदामाया तिरि, कवँ, अपसरा, भैरव, महामाया, महादेव, राधिका, वाःथःया तिरि, मोहिनी, मतिनाकाजी, कामसेन राजा, महारानी (कामावती),साहु बन्जा व बौद्ध अवतारय् बुद्ध भूमिकाय् पात्रजुया म्हिताच्वनादीगु दु । शिव जोशीं सरस्वतीया पात्र नापनापं, वकुलङ्गलेखा, विचित्रलेखा, वाणमति, महामाया, महालक्ष्मी जुयाः जुसा अमित महर्जनं लक्ष्मी पात्रया नापनापं रुक्मिणी, सुशिला, वकुलङ्गनयनी आदि मिसा भूमिकाय् प्याखं हुला च्वंगु दु । अथे हे सुभिन राजकर्णिकारं सरस्वतीया भूमिकाय् नापनापं सत्यभामा व गरुड जुया प्याखं हुलाच्वंगु दु ।

३. जय व विजय
जय व विजय निम्ह पात्र भगवान् विष्णुया द्वारपालत खः । थ्व पात्रतय्या नितिं नं थ्व हे जातयाम्ह जुइमाः धइगु मदु । थौंकन्हे जय विजयया पात्रय् महर्जन, खुसः व तमो जातं भूमिका निर्वाह यानावयाच्वंगु दु । न्हापा जय पात्र जुयाः विजय तण्डुकार व विजय पात्र जुयाः रिक्की महर्जन म्हिताच्वनादीगु खः । विजय तण्डुकार थः नं थ्व जय प्याखंम्वः बाहेक इन्द्र गणया वायु व अग्नि जुयाः प्याखं हुलादीधुंकूगु दु । अले थौंकन्हे वय्कः वाणासुर, सुवाहु व चण्डया भूमिकाय् प्याखं हुलाच्वंगु दु ।

वय्कःया बाज्या मङ्गल तण्डुकार चण्ड व वज्रवाहु पात्र जुया व बा मदन तण्डुकार, लक्ष्मी, सत्यभामा, कवँ, गोपिनी, वैक्तव, प्रचण्ड, व सुबाहु जुयाः म्हितादीगु दु । थौंकन्हे जय जुया कोशिस ताम्राकार व विजय जुया रेगन महर्जनं उपिं भूमिका निर्वाह यानावयाच्वंगु । रेगन महर्जनं अक्रुर, व कुमार नं जुया प्याखं हुला च्वंगु दु ।

४. अप्सरा
स्वर्गया अप्सरा धकाः उर्वशी अप्सरायात कयातःगु दु । थ्व अप्सरा पात्र नं मिसा पात्र खः । अय्नं मिजं प्याखंम्वः च्वनाः अप्सराया भूमिका निर्वाह यानाच्वंगु दु । थ्व पात्र नं न्ह्याम्हं जूसां ज्यु अथेनं फयाफच्छि म्ह मिलेजूम्ह, अले बांलाक्क मृदङ्ग व मुहालि(सहनाई)या तालय् प्याखं हुले सःम्ह जुइमाः । थ्व पात्रय् न्हापा शाक्य जातिं व मेमेगु जातिं नं ल्हुया वनेधुंकूगु दु । व धुंकाः थ्व पात्रय् स्वजन रघुवंशीं ल्हुयाच्वंगु खः । वय्कलं भक्त प्रल्हाद, सरस्वती,रुक्मिणी, लक्ष्मी, धर्तीमाता, व कवँ पात्रय् नं ल्हुयादी धुंकूगु दु ।

ङ. दैत्यगण

१. चण्ड व प्रचण्ड
चण्ड व प्रचण्ड दैत्यजुजु हिरण्यकश्यपुया निम्ह मन्त्रीपिं खः । थ्व पात्र नं थ्व हे जातयाम्ह जुइमाः अले थुम्ह हे जुइमाः धइगु कडा नियम धाःसा मदु । अयसां थौंकन्हे थ्व प्याखंम्वः जुया जोशी व खुसः जातयापिन्सं हुलाच्वंगु दु । चण्डया भूमिकाय् न्हापा महेश जोशी व प्रचण्डया भूमिकाय् दिनेश तण्डुकारं म्हिताच्वनादीगु खः । महेश जोशी थःनं सुबाहु, मदु दैत्य, ख्वपय् बाथः व शितम्ज्वर आदि पात्र जुया म्हितादि धुंकूगु दु । अथे हे दिनेश तण्डुकार थः लक्ष्मी, सत्यभामा, यम, इन्द्रायणी, मधु दैत्य, द्योला, व कामावती पात्र जुयाः म्हितादीधुंकूगु दु । वय्कःया दाजु सुरेश तण्डुकार नं अग्नि जुया म्हितादीधुंकूगु दु । आः थौंकन्हे धाः सा चण्ड जुया विजय तण्डुकार प्याखं हुलाच्वनादीगु दु ।

२. सन्दक व अमर्क
सन्दक व अमर्क दैत्यजुजु हिरण्यकश्यपुया निम्ह दैत्य गुरुपिं खः । थ्व पात्र नं थ्व हे जातयाम्ह जुइमाः अले थुम्ह हे जुइमाः धइगु छुं नियम मदु । थौंकन्हे थ्व पात्रया भूमिकाय् तिरस महर्जन व राजेश तमो (ताम्राकार)पिन्सं हुलावयाच्वंगु दु ।

 ग्वाहालिमिपिं
नाट्यश्वर(नासःद्यः)या गाछिंगा ज्वनेत जवं खवं निम्ह ग्वाहालिमिपिनिगु आवश्यकता दु । प्याखं सुरु जुइ न्ह्यो थौंकन्हेया स्टेजय् धकिं नं खुयाः तइ अले प्याखं क्यने त्यय्वं धकिं उलाबी अथेतुं हे थन नं थ्व दबूप्याखं जूगुलिं धविंm कथं नाट्यश्वर नासः द्यःया गाछिंगायात ज्वनेत निम्ह ग्वाहालिमिपिं माःगु जुया ग्वाहालि याय्त निम्ह मनू थुकिइ संलग्न जुइ । न्हापा नन्दमुनि शाक्य व वसन्त नापित थ्व ज्याय् संलग्न जुयाच्वनादीगु खःसा नन्दमुनि शाक्यं सुकुन्दा ज्वनेगु नं ज्या यानाच्वनादीगु खः । वय्कः मदय्धुंकालि वय्कःया थासय् आः मेपिन्सं हे ग्वाहालि यानाच्वंगु दु । आःयात दिल कुमार चित्रकारं ग्वाहालि यानाच्वंगु दु ।

अथे हे नेवाःतय् छुं भिंगु ज्या कर्मकाण्ड आदि संस्कार व संस्कृतिया छुं ज्याया खँ वल धाःसा दक्वसिबे न्हापा सुकुन्दा च्याकातिनि ज्याखँ सुरु याइ । थ्व छगू भिंगु व शुभसाइतकथं गणेद्यः दुगु सुकुन्दा च्याकाः ज्याखँ सुरु याइ । प्याखं सुरु जुइबलेनिसें प्याखं क्वचाया आरती कयाः द्यःल्हाय् धुंकाःतिनि थ्व सुकुन्दाया ज्या सिधइ । यदि प्याखं क्वचाया नं थुकिइ च्वंगु मतः च्याना हे च्वनधाःसा, उकिइ च्वंगु मि मसीतले च्याका हे तइ, ल्हातिं बाय् म्हुतुं स्याय्गु याइमखु ।

अथे हे चिराग मत मेबले प्यप्वाः मत च्याकेत प्यम्ह ग्वाहालिमिपिनिगु आवश्यक जुइ । तर नृसिंह प्याखं हुइकीबले न्याप्वाः चिराग मतः च्याकेगु याइ । उबलेया नितिं व हे प्याखंया मेपिं दुजःपिन्सं नं ग्वाहालि याय्गु याः । चिराग मत च्याकेत ग्वाहालि यानादीपिं अप्वः हे महर्जन बन्धुपिं सन्तलाल महर्जन, मङ्गललाल महर्जन, भुयु महर्जन, व चन्द्र महर्जन खः । अले अथे हे द्यः प्याखं हुले माःगु जूगुलिं ख्वालय् आकृति च्वया समा याय्त सुमन चित्रकारं ग्वाहालि यानाच्वनादीगु दु ।

कथहं …

(च्वमि सुनिता राजभण्डारी जुनु नाप सहलह ब्याकालि वय्कःया अनुमतिं हे  वय्कलं बियादीगु कातीप्याखंया जानकारी झीगु डटकमस प्रकाशन यानाच्वना ।  – रेखा शाक्य )

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *