fbpx

भुखाय् व नेतातय्गु राहतया राजनीति

सन्दर्भ : भुखाय् ब्वःगु प्यँ

राजेन मानन्धर

पिहाँ वनां नं छु याये । पसः पिसः चाःगु मखुनि । न्ह्याथय् वंसां झिझांमिझां दं । मसां थें । सुयागुं ख्वालय् न्हिलाख्वाः मवः । गज्याःगु शहर गज्याःगु जुल । लँय् सुं नापलाःसा नतुइ ग्याः, छुं बांमलाःगु खँ न्यंकीला धकाः । दक्वस्या नुगः झ्यातु, दक्वस्या नुगलय् कनेथाकुगु, न्यनेथाकुगु खँत बःबः थानाच्वंगु दु । खयेत ला ब्याहाया सिजन थ्व । तर नं तिसा वसः पसः चाःगु हे मदुनि । चाःगु पसलय् नं भुजिं ख्यानाच्वनेथें । थःज्याःगु विपत्तिया इलय् सुया बिहा यायेगु मन दइ ? सुया भ्वय् न्यायेकाः रमझम यायेगु मन दइ ? याःपिनि हे नं भ्वजय् यायेगु खर्च भुखाय् पिडिततय्त बिया धइगु न्यना । तसकं बांलाःगु खँ । भुखाय् ब्वयाः छगू चेतना ला थनाबिल मनूततय्त । मानवीयताया छगू पाठ बियाः वन भुखाय् । धाथें, झी न्हयलं चायेत मिखां हे खनेमाःगु जुयाच्वन ।

चुनाव वलकि, सरकार दयेके व क्वथले मालकि सलहःचा वःथें बथां बथां वइपिं राजनीति पार्टीया नेतात व कार्यकर्तात भुखाय् ब्वसांनिसें न्ह्यने मवःगु दक्वस्यां खं । दक्वस्यां चाः । उकिं ला फेसबुकय् नेतातय्गु फोटो तयाः समबेदना धकाः च्वयाहःगु । म्हुतुं तप्यंक विरोध मयाःसां जनतां सिउ नेतातय्सं छु यानाच्वन, छु यानामच्वं धकाः । थ्व विपद्या धाथें धायेगु खःसा पार्टीतय्गु लागि तःधंगु मौका जुइमाःगु खः । थःगु अस्तीत्व क्यनेगु, जनताया दथुइ वनेगु अले फूगु चाःगु ग्वहालि यानाः उमिगु नुगलय् थाय् कायेगु । तर उपिं ला छगू हप्ता तक बाराय् च्वनाच्वंपिं थें हे तनाबिल ।

बल्ल ताकातुकु खनेदत, आः ला लँय् ध्वदूसां दाइमखुत धकाः विश्वस्त जुयाः पिहाँ वःगु जुइ । जनतायात विपद् परेजूबलय् न्ह्यःने तक वयेमफुपिं पुलांपिं नेतात आः राहत सामाग्री इनेत न्ह्यःन्ह्यः वयाच्वंगु जनतां खनाच्वंगु दु । उमिसं सिउ छुं नं पार्टीं नं आः जनतायात मर्का जुयाच्वन धकाः थः सदस्यतय्त लेभि कयाः उमिगु ध्यबा सहयोग ज्वनाः गामय् वंगु मदु, शहरय् वयाच्वंगु मदु । उमिगु ज्या धइगु सरकारं इनेगु धयातःगु राहत सामाग्री इनेगु खः । व हे यायेत उपिं हानथाप हे यानाः न्ह्यने वयाच्वंगु दु । अथे जुयाः ला जिल्लाजिल्लाय् दातातय्सं थःयत्थे राहत इनेमते सवर्दलीय राहत व्यवस्थापन समिति नीस्वनाः उमित बियाथिकि, उमिसं मनंखनाः इने धकाः हालाच्वंगु । थम्हं हयेम्वाःगु अले अधिकांश विदेशी दातृनिकाययागु राहत सामाग्री ज्वनाः जनताया न्ह्यने वनाः उकिया क्रेडिट कायेत वयाच्वंगु दु धकाः दक्वस्यां सिउ ।

उलिं नं मगाः उमित । आः वयाः भचाभचा गामय् जनतायात ख्वाःक्यने लायक जुइवं हानं उमिसं ताण्डव हे क्यनेगु कुतः यात । थौं नेत्रविक्रम चन्दया नेतृत्वया नेकपा माओवादीं येँया खुल्लामञ्चय् पत्रकार सम्मेलन यात । उमिसं भुखाचं छु छु विनाश यात अले उमिगु पार्टीं गथे गथे उद्धार यात धकाः दक्वसित कन । तर उमि मयःगु न्ह्यसः तयेमजिउ खनी, उकिं छम्ह पत्रकारं ल्हाः नल । पत्रकार धाःम्ह सन्दिप कुँवरं दलतय्सं ज्या छुं मयासे गफ जक यानाच्वन धकाः असन्तुष्टी प्वंकेवं वयागु न्ह्यसः हे पुवने न्ह्यः व पार्टीया कार्यकर्तातय्सं वयात बाम्हसिक हे दाल । अथे दालं नं अनच्वनाच्वंपिं पुलिसतय्सं नं अज्याःगु दृष्य स्वयाजक च्वन, थ्व बरु चिन्ताया विषय खः । जनता पार्टीप्रति सकारात्मक जुयामच्वंबलय् जनतायात याःगु आक्रमण क्षम्य जुइमखु, प्रतिउत्पादक जुइ ।

आः राहतया लागि ब्वाँय् जुइ मफइगु अवस्था वयेधुंकल । कायेमाःपिन्सं काये मखनीगु अले कायेम्वाःपिन्सं न्ह्याथासं न्हापां हे वनाः कयातइगु अवस्थां यानाः थनया वास्तविक पिडितत ध्याक्वय् या ध्याक्वय् हे लानाच्वंगु दु ।

बरु मेगु खनेदूगु समस्या धइगु आः वयाः छेँ पिइगु जुयाच्वंगु दु । झी धाःसा छेँ स्वातुस्वाक्क दनेमाःपिं, अझ यक्वस्या ला छखे अंगः हे दइमखु, मेम्हस्या अंगलय् द्यतंकातःगु जक जुयाच्वनी । थज्याःगु अवस्थाय् छम्हस्या छेँ थुनकि मेम्हसिया छखेया ब्व ह्वांग हे जुइगु झीसं सिउ । अथे जुयाः जकं खःला मसिउ थज्याःगु समस्या वयाच्वंगु ।

छम्हस्या छखा छेँ दइ, चिरिबाइ वा पौ दुनी, च्वनेजिइमखु । अज्याःगु छेँ तयातयां लँय्वःपिन्त खतरा जुइ धकाः पियाछ्वयेगु बिचाः याइ, तर जःलाखःला वा सँधियारं याकेबिइमखु । धाइ, छंगु छेँ थुनकि जिगु छेँ न्हापं वइगु संभावना दु, जिगु छेँय् छुं जुलकि छन्त क्षतिपूर्ति पुइके । छपा ल्हाःया दक्व पतिं बराबर मजूथें दक्वस्या छेँ नं उति ग्यनीमखु । गुलिस्यां नकतिनि दयेकूगु, गुलिस्यां पुलांसां च्वने जिउनि, गुलिस्यां धाःसा च्वने हे मजिउगु । आः दक्वं ला मखु, तर झीगु समाय् छम्हनिम्ह मनूत ध्यबा दयाः नं थःगु छेँ मदयेकुसेंच्वनी । अज्याःपिन्त मेगु दक्व सुविधा माः तर न्हूगु च्वनेजिउगु छेँ थःगु आवश्यकताया चाकः दुने मलाः।

थौं कमसेकम ललितपुरया जिल्ला प्रशासन अधिकारी राहत वितरणं यानाः ज्याखुँत पल्केथुयाच्वंगु दु धइगु वाःचायेकल । भुखाचं छेँ दुंपिं द्वलंद्वः मनूतय्त च्वनेगु व नयेगु व्यवस्था यानाच्वंसां मगाःगु खनाः धयादिल मनूत ज्याजि मयासे राहत धकाः फ्वनाच्वन धाःसा न्ह्याक्व इउँसां गाइमखु का । वय्कःया दाबी दु कि पाल छगू व राहत कायेमखंपिं मनूत ललितपुरया छुं गां व नगरय् नं मदु तर कया धाइमखु, दक्व जितः मदु धाइपिं जक । वय्कःया धापू कथं ला बालं च्वनाः नयाच्वंपिं मनूत थौंकन्हय् ज्याजि मयासे राहत धकाः जक हे ब्वाँय् जुयाच्वंगु दु । थज्याःगु नेपालीतय्गु बानीं ग्व गन थ्यंकी झीगु नेपालयात ।

प्रधानमन्त्रीया ज्या हे फ्वनेगु थें जक हे जुइधुंकल । थौं नं अन्तर्राष्ट्रिय संचार माध्यमयात सःताः ग्वहालि मानि धाल । थुलिमछि जुइधु.काः नं वं फुँइ यायेगु मत्वःतू – छुं ज्याय् नं जिपिं असफल मजू धकाः प्रतिवाद यात । छखे केपि ओलीं विदेशी ग्वहालियात अवमुल्यन यानाः नवायेगु मेखे सुशिल कोइरालां हानं दाताया तारीफ यानाः मेगु नं स्वहायेका कायेगु । झी कायेगु बाहेक मेगु छु सः ?

थुगुसिइया बजेट हे भुखाय्या बजेट । आःया बजेटया बारे थौं आइतबारनिसें छलफल न्ह्याइगु दु । भुखाय् ब्वयाः दिनच्वंगु छलफल न्ह्यायेवं आः देशया प्रशासनं गति काल धकाः न. धायेछिउँगु अवस्था वःगु दु । झीगु बजेट धाःसा न्ह्यबले. विदेशीतय्गु ग्वहालिइ जक भरपरेजुइ । वैदेशकि ग्वहालि बढेजुल कि झीगु बजेटया निर्धारित आकार नं बढेयायेफइ धइगु सरकारी भनाइनं थ्व हे क्यनी ।

झी थन राहत मवः , मगाः धयाच्वना । उखे बंगलादेसं छ्वयाहःगु जाकि मेचीया सुख्खा बन्दरगाहय् थानाच्वन । पिनें स्वयेबलय् छुं मखुथें च्वंसां दुने दुने ऐन व प्रशासनिक जटीलतां वःगु राहत तकं पिडितया ल्हातिइ थ्यनाच्वंगु मदु । जाकि आः अनया प्याःगु ट्रकय् हे ध्वगिनाच्वंगु दु । गुलि दुखया खँ । शनिबार तक ८,५०० मेट्रिक टन जाकि दुहाँ वयेधुंकल । जाकिया लिसें बांगलादेसं मेमेगु नं खाद्यबस्तु छ्वयाहःगु खः, व नं पिडिततय्थाय् थ्यनेखंगु मदुनि । लिपा नयेमजिल धकाः वांछ्वइ । थम्हं ध्यबा पुलाः न्यायेम्वाःल कि अथे बेवास्ता याइगु झी सरकारं । थुकियात हे सरकार धाइ नेपालय् ।

मेम्ह हडिवुड कराकार मिचेल योह नं नेपालय् वयाः राहत इनेगु ज्या याःवयाच्वंगु दु । वं थन रामकोटया सेतो गुम्बाय् राहत इनेगु ज्याय् ग्वहालि यात ।

भुखाय् ब्वइबलय् छेँ दुनीगुया कारण छेँया मापदण्ड वा भवन संहिता जक जुयाच्वनीमखु । अथे खःसा सरकारी भवनं ला पुरा याःगु दयेमाः नि, अथेसां द्वलंद्वः सरकारी भवन नं क्षति जुल । सुयात कारवाही यायेगु ? तर नं थन छथ्वः मनूत भवन संहिता पालन मयाःगुलिं छेँ दुन धकाः बय् बय् यानाजुइपिं दु ।

झीसं खनाच्वना । असं मदुं महाबौद्ध मदुं, यलया सौगलय् नं मदुं । अज्याःगु छेँ धइगु अन आः भवन संहिता धकाः धायेसयेकावःपिनि बाज्यापिनिगु पालय् दयेकातःगु खः । तर थन भवन संहिता धकाः हालाजुइपिनिगु छेँ दुनाच्वन । अले पाःयाइ, मनूतय्सं नक्सा विपिरत छेँ दन धकाः । थ्व नं आंशिक सत्य खः। तर झीसं सिउ नक्सा पास विपरित छेँ दंगु खंसां छाय् नगरपालिकाया कर्मचारीत सुम्क च्वनी? थज्याःगु भुखाचं आः नगरपालिकाया कर्मचारीतय्गु भ्रष्टाचार उदांगु यानाबिउगु दु । आm उमित कारबाही मयासें गैरकानूनी छेँ थुनेगु जक धयाच्वनां मगाः । अझ नं विज्ञत धाःपिं मानवीय कमजोरी, सरकारं अनुसन्धान यायेमाः जक धयाच्वन, सरकारी तवरं राज्यं शहरी विकासय् गन गुलि द्वंकल धइगु अनुसन्धान यायेगु खँ लहाइपिं मवःनि ।

(भुखाय् ब्वःगु दिंनिसें ४५दिंया डायरीया छगू ब्व)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *