काष्ठमण्डप गथेयानाः दयेकेगु ?

वीरेन्द्रभक्त श्रेष्ठ

वंगु २०७२ साल बैशाख १२ गतेया भुखाचं मरु सतःलगायत झी पुर्खां दयेकाथिकूगु कयौं ऐतिहासिक एवं पूरातात्विक महत्त्वया अमूल्य सम्पदा नं आंशिक वा दक्वं ध्वस्त जूगु दु । सरकारं धाःसा अज्याःगु सम्पदाया पुनर्निर्माणय् माक्व ध्यान बियाच्वंगु मदु । पुर्निर्माणय् जक मखु सरकारं अज्याःगु सम्पदाया भग्नावशेष व ल्यं दूगु महत्त्वपूर्ण कलात्मक वस्तुतय्गु संरक्षणय् न्हापं हेलचेक्य्राइँ याःगु दु । उकिं मूलतः नेपाल मण्डलया गौरवमय सभ्यता व संस्कृति हे तनावनीगु जोखिम वःगु दु ।

 

संसारया प्राचीनतम सभ्यतामध्ये छगू धयातःगु नेपाल मण्डलया कला, संस्कृति व सभ्यता संसारया गुगुं नं सभ्यतालिसे लनास्वये जिउ । तर थ्व सभ्यताया जगेर्ना यायेत खस शासकत जक मखु झी स्वयं थ्व सभ्यताया उत्तराधिकारी नेवाः समुदाय नं असमर्थ जुयाच्वनागु दु । थ्व झीगु लागि हे मछालापुगु अवस्था खः । पुर्खाया गौरव कायम यायेगु कुतलय् भुखाचं ध्वस्त सम्पदातय्गु पुनर्निर्माणया नितिं नेपाल मण्डलया सभ्यताप्रति गौरव र कर्तव्यबोध याइपिं नागरिकतय्सं राज्य व समुदायया ध्यानाकर्षण यायेगु तातुनाः काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणया निंतिं अभियान गठन यानाः थी थी ज्याझ्वः न्ह्याकाच्वनागु खँ लुमंकाबियाच्वना ।

 

थ्व अभियानं थी थी ज्या यानाः काष्ठमण्डपया पुनर्निर्माण व थ्वलिसे स्वाःगु अमूर्त सम्पदा (प्रथा व परम्परा) संरक्षणया निंतिं थी थी ज्या नं यायेधुंकूगु दु । काष्ठमण्डपया पुनर्निर्माणया निंतिं थ्व अभियानलिसे राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण, पुरातत्व विभाग, काठमाडौं महानगरपालिका अले थ्व अभियानया दथुइ २०७४ वैशाख २९ गते समझदारीइ ल्हाःचिं तयेधुंकाः जिमिसं पुनर्निर्माणया निंतिं माःगु नक्साया डिजाइन तयार र जग संरक्षण यायेगु ज्या न्ह्याकागु खः ।

 

नक्सायात अन्तिमरूप बिइत जगया थाय् माथंवंकाः नापजाँच यायेमाःगु तर बर्खा सुरु जुइवं जगय् लः दुहाँ वनीगु जूगुलिं जगय् लः वनेगु पनेगु दकलय् तःधंगु ज्या जुयाबिल । उकिं जस्ताया पौ दूगु टहरा दयेकाः जगय् लः वंकेमबिइगु ज्यायात प्राथमिकता बियाः जिमिसं पं थनेगु ज्या न्ह्याकागु खः । तर दुर्भाग्य, जिमिसं ज्या न्ह्याकेवं काठमाडौं महानगरपालिकाया कर्मचारीत वयाः जिमित बियातःगु ताःचा न्हापं लाकायंकाः ज्या दिकाबिल । वयां लिपा जिमिसं काठमाडौं महानगरपालिकाया प्रमुखलिसे नं नापलानाः अनया समस्या थुइकाबिया । वय्कलं तत्काल जग संरक्षण ज्या यायेत सहमति क्यनादिल । तर, ज्याय् धाःसा प्रगति जुइखनाच्वंगु मदु । उकिं छखे जगय् लः दुहाँ वनाः थ्व १४ सय दँ पुलांगु जगया संरक्षण मजुइगु जोखिम खनेदयावःगु दु धाःसा मेखे नापजाँच यायेमखंगुलिं पुनर्निर्माणया लागि महत्त्वपूर्ण ज्या नक्सा डिजाइन तयार यायेगु ज्या नं दिनाच्वंगु दु ।

 

काष्ठमण्डप झी नेवाःतय्गु पुर्खां रचना याःगु व सन्तानया निंतिं त्वःतावंगु गौरवमय धरोहर खः । संसारया निंतिं थ्व विश्वसम्पदा धलःया छगू पुरातात्विक सम्पदा खः तर मरु सतः नेवाःतय्गु नितिं उमिगु जीवनचर्यालिसे स्वाःगु सांस्किृतक पहिचान नं खः । उकिं झी थ्व झीगु सभ्यताया प्रतीक थ्व धरोहरमाथि जूगु हेलचेक्य्राइँ र उपेक्षा सहयायेफइमखु । झीगु सम्पदाया पुनर्निर्माण झीसं थम्हं यायेगु झीगु अधिकार व कर्तव्य खः । उकिं झी दक्वस्यां सम्पूर्ण नेपाःमिपिं व विशेष यानाः नेवाः सभ्यताप्रति गौरवबोध याइपिं दक्वसिया ग्वहालि कयाः विदेशीतय्गु ध्यबा मकासे काष्ठमण्डपया पुनर्निर्माण यायेर्गु अठोट गयानागु खः ।

 

काष्ठमण्डप (मरु सतः)या पुनर्निर्माणय् उत्पन्न बाधा अवरोध चिइकेत व उकिया पुनर्निर्माणय् ग्वहालि मुंकेत काष्ठमण्डप पुनःनिर्माणया निंतिं अभियान छिकपिंलिसे जानाः सहकार्य यायेत इच्छुक दूगु खँ कनाच्वना । नेवाः सभ्यताया मूर्त व अमूर्त धरोहरया रक्षा याये मफुत धाःसा झीगु पहिचान व संस्कृति लोप जुइगु खतरा अप्वयावयाच्वंगुलिं झीसं आः मंकाःज्या कथं नापं न्ह्याज्यानावनेमाःगु दु ।

 

ग्वहालि व सहकार्यया निंतिं इनापलिसें
वीरेन्द्रभक्त श्रेष्ठ
अध्यक्ष
काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणया निंतिं अभियान
मरु, येँ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.