मुक्तक गथे च्वयेगु ?

न्ह्यब्वःम्ह  : राजेन

खतुं जि मुक्तक च्वइम्ह मखु । अथेसां न्हापान्हापा साहित्य धइगु हे मुक्तक जक खः धयाथें च्वंबलय् जिं यक्व मुक्तक ब्वना । आः मुक्तकया लहर न्ह्यानाच्वंबलय् मुक्तक धइगु गथे च्वयेगु धइगु हे अलमल जुयाच्वंपिन्त छुं भतिचा ग्वाहालि दइगु भलसां उखेंथुखें ब्वनातयागु, व न्यनातयागु मुनाः छता निता खँ अःपुक सयेकेत ताःचा कथं न्ह्यब्वयाच्वना ।

मुक्तक नं साहित्यया छगू विधा खः । थ्व थः हे छगू स्वतन्त्र विधा खः । मुक्त रुपं थःगु भाव र अभिव्यक्ति प्वंकेगु लँ बिइगुलिं थुकियात मुक्तक धाःगु जुइफु । न्हापा दोहरी हालीपिन्सं दयेकीगु टुक्काया रुपयय् चिकीहाकयेक श्लोक दयेकेगु चलनं हे मुक्तकया विकास जूगु धाइ । अले थज्याःगु टुक्कायात म्ये महासे बाचन जक यायेगु चलन वयेवं थुकिं मुक्तकया रुप काःगु धकाः धाइपिं दु । मनया भावनायात स्वतन्त्र तर लय तयाः छगू निश्चित ध्वःया सीमाय् च्वनाः अभिव्यक्त यायेगु रचनायात मुक्तक धाइ धाःसां जिउ ।

स्वयेबलय् चीहाकयेक च्वयातःगु अले छुं मखुथेंच्वंसां थुकिं थी थी विषयलय् दुग्यंक प्रहार यायेत कवियात लँ बिइ । विशेष यानाः तःहाकयेक धयाच्वनेम्हाःपिं अले चिकीहाकलं धायेमाःपिन्त स्याचुक धायेत थ्व अचुक हतियार हे खः धाइ ।

स्वंगूगु हरफय् बाहेक मेगुलिइ अन्त्यानुप्रास अथवा काफिया मिलेयायेमाः ।

मुक्तकयात गजलया हे छगू पतिहाकःगु रुपया कथं कायेछिं । तर थुकिइ गजलय् थें तःगु श्लोक वा शेर तयेमजिउ ।  मुक्तक छन्दय् हे च्वयेमाः धइगु ला मदु, तर छन्द म्हसिउम्हस्यां उकिया सुन्दरतायात थन त्वःफिकीमखु ।

मेपिन्सं च्वयातःगु मुक्तक ब्वनेगु, इलय् व्यलय् थुकिया सैद्धान्तिक चर्चाया अध्ययन यायेगुया लिसें मदिक्क साधना व अभ्यास यायेगु यानावन धाःसा हे जक थःगु शैली क्वातुवा वइगु खँ थन धयाच्वनेमालीमखु ।

मुक्तकयात चतुष्पदीय (प्यझ्वः दूगु ),स्वतन्त्र व अर्थपूर्ण पद्यात्मक रचना धाये छिं । थुकिइ न्हापांगु, निगूगु व प्यंगूगु झ्वः अनुप्रासयुक्त जुइसा स्वंंगूगु झ्वः स्वतन्त्र जुइ । अथवा स्वंगूगु हरफय् बाहेक मेगुलिइ अन्त्यानुप्रास अथवा काफिया मिलेयायेमाः । अःपुक धायेगु खःसा मुक्तकं न्हापांगु झ्वलं छगू विषय वा समस्या ल्ह्वनी, निगूगु झ्वलं उकियात समर्थन याइ । थुकथं थ्व न्हापांगु निझ्वलं मुक्तकया निंतिं पृष्ठभूमि तयार याइ । स्वंगूगु झ्व: स्वतन्त्र जुइ तर थ्व हे झ्वः दकलय् महत्वपूर्ण जुइ छाय् धाःसा थुकिं हे खः न्हापांगु निझ्वःया आधारय् समस्याय् तप्यंक आक्रमण यायेगु वातावरण दयेकी अले प्यंंगूगु झ्वः समस्या समाधान वा झटका बिइगु जुइ ।

मुक्तक च्वयेबलय् म्हो स्वयाः म्हो खँग्वः छ्यलेफुसा बांलाइ । च्वइपिनिगु बिचाः कथं छझ्वलय् २० वा २२ गः स्वयाः म्हो आखः दुसा जिउ । अले आखः ग्वः हे ल्याः मखाःसां छझ्वः तःहाकः मेगु चिहाकः जुलकि न्हाय्पंयात यइमखु । च्वइपिन्सं ला यक्व स्वरवर्ण छ्यलाः ब्वनेछिंक खँ न्ह्यथनी । न्ह्याथे धाःसां आखः ग्वः ल्याः खायेवं हाइकु मजूथें प्यझ्वः अले अन्त्यानुप्रास मिलेजुइवं उकिं क्वातुगु सन्देश मबिल धाःसा वा माक्व प्रहार यायेमफुत धाःसा उकियात बांलाःगु मुक्तक धाइमखु । क्वातुगु भाव व गहिराइ हे अज्याःगु गुण खः गुकिं छगू मात्रा व ल्याः मिलेजूगु रचनायात धाथेंगु मुक्तक दयेकी । अले विषय न्ह्याक्व ज्वंसां यदि ब्वनेबलय् सलल बाहा मवंसा व मुक्तक कथुइ थाइ, थ्व धयाच्वनेम्वाः ।

दसुया रुपय् कवि भूपि शेरचनया छपु चर्चित मुक्तकया अनुवाद न्ह्यब्वया च्वना ।

प्रत्येक म्हासुगु धातुयात लुँया गजुर धायेमास्ति वः (उठान)
प्रत्येक रंगिन झंगःयात गुँया मजुर धायेमास्ति वः (समर्थन, पृष्ठभूमि)
चाकडी यायां थज्याःगु बानी जुइधुंकल कि आः ला (स्वतन्त्र हरफ, कयेकेत पाय्छिगु वातावरण तयार)
लँय् सुं गधा खंसां हजुर धाये मास्ति वः ( कयेकेगु झ्वः)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.