नखः चखः मध्ये छगू नखः दिगु पुजा

प्रकाशमान शिल्पकार

 

यें स्वनिगःया नेवाःतय् थौ कन्हे दिगु पूजाया माहोल सुरु जुया च्वगु दु । बछलाथ्व अक्षय तितृयां (बैशाख शुल्क अक्षय तृतियां) सुरु जुगु थ्व पूजा वा नःखः तछलाथ्व षष्ठी (जेष्ठ शुक्ल कमार षष्ठी) सिठी नखः दुने क्वचायेकेमाः । झी नेवाः समाजय् वाःया आइतबाः व विहीबाःया दिं जक दिगु पूजा यायेगु परम्परा दु । अक्षय तृतिया धुंकाः न्हापालकगु अइतबाः बाय् बिही बाः मध्ये न्हापा वःगु बाः कुन्हुयात तःदिं मानेयानाः उकुन्हु पूजायाइ । छुं जुयाः उकुन्हु पूजायाय् मखंसा सिठि नखः दुने न्हयाबलेये पूजा यासां ज्यूगु थन नेवाः थिति दु ।

 

थीथी जात जाति जातितय्सं थीथी देव देवीयात दिगुद्यःया रुपय् कयाः पूजायानाः मान्ययानाः दिगु पूजा कःघानाः वयाचवगु दु । अप्वः यानाः थी थी जात जतितयसं महाद्यःयात कुलदेवता (दिगु द्यः) या रुपय् कयाः मानेयानाः वया च्वंगु थन खनेदु । यें ओम बहाया शाकयतयसं पूर्वया दुम्चा महाद्यः, ओमबहाया हे बज्राचार्यतयसं अट्को नारांद्यः, ताम्रकारतय्सं उग्रचण्डी, यें न्हेपंखा (कलंकी) या अधिकारी क्षेत्री व सुनारतयसं कल्खु (बालकुमारी) अजिमा (कलंकी माई), राणा तय्सं थापाथली या दोला (दोलब्व) अजिमा (श्री कुमारी) अथे शाह बंश तय्सं दक्षिणकालीद्यः यात थःगु दिजु द्यः या रुपय् कयाः पूजायाना वया च्वंगु खने दु । छम्हहे देव देवीयात थी थी जात जाति तय्सं दिगु द्यः या रुपय् मानेयाना वगु खँय वालास्वयेगु खःसा छगू थासं छगू मेगु तापाथाय् बाय् सरेजुयाः वइबलय् स्थनीय छम्ह देव वाय् देवीयाता थःगु छेंजः पिनिगु संरक्षण यायेत धार्मिक आस्था व विस्वास कथं संरक्षकया रुपय् नाला कयाः थःगु संरक्षक द्यः या रुपय् तातकालीन अवस्थाय् मानेयाना दये दसं पूजायाना व“ व“ कालन्तरे वहे द्यः यात सन्तती तय्स दिगु द्यः धया पूजा मानेयाना बगु जुइमा धइगु झीसं अनुमान याय् बहःजू । मे मेगु थी थी जात जाति तय्सं धासा थःगु दिगु द्यः देवता खः वाय् देवी खः धइगु तकनं एकिन याय् मफुपि नं थन दु । थथे थःगु दिगु द्यः थ्व धका एकिन याय् मफुपिं जात जाति समुदायनं थःगु पुर्खां थीथी थासय् (ख्यलय्) दिगु द्यः भापिया तात्कालिन अवस्थाय् तान्त्रिक विधिकथं पलिस्थायाना तयातकगु प्रकिृतिक मूर्तियात हे थःगु कुलया दिगुद्यः मानेयाना पूजायाना वयाच्वंग दु । छगु थासं मेगु थासय् थाय्बाय् सरेजुया वपिं समुदायतय्सं थः थःगु दिगुद्यः व आगंद्य(इष्टदेव) नापं तान्त्रिक विधिकथं थः नापं हयाः थाय् थासय् पलिस्थायाना तःगु खने दु । शिल्पकार समाज नेपालया उपाध्यक्ष भाजु गणेशभक्त शिल्पकारया धापू कथं गुगुदिशाय् स्वयाः दिगु द्यः पूजा यायेगु परमपरा जुया वयाच्वगुखः उगु दिशा पाखे हे पुर्खात वःगु ज्वीइमा धइगु भनाइ दु । थी थी जात जातितय्गु दिगु द्यः विभिन्न दिशाय् स्वया च्वंगु खनेदु ।

 

थःथःगु कुलया दुजःत छथाय् मुना सगोलं (सामुहिक)कथं दिगुद्यः या पूजा अर्चना याय्गु पितृतय्तः श्रद्धा व्यक्तयाय्गु कुलया ऐतिहासिक व्यक्तितय्गु चर्ना व गुणगान याय्गु दिगु पुजा व दिगु पुजाया ईलय् जुइगु कुलया दुजः तय् भेलाया छुमां (तात्पर्य) खः ।

 

थी थी जात जातिं थःथःगु कुलया रितिथिति कथं थन दिगु पूजा हना वया च्वगु खनेदुः । नेवाः थिति कथं दछिया दुने छेंया न्हूम्ह जः (भौमचा व मचा) दिगुद्यः यात किस्लिछाया थः थःगु रिति थिति कथं पूजा याना जक छेंया जः मानयता जुइगु थिति दु ।

 

जाति उपजातिया रिति थिति कथं सायमि (मानन्धर) तय् दिगु पूजा याइ बलय् ख्यलय् छागु आगं भ्वय् ब्वखे क्वख‌ं व गुम्ह समुदाय्या ध्वलं चिप मयाःतल्ले जः दुजः तय्सं चिप थिइ मज्यूगु थिति दु । ध्वंलं आगं भ्वय्ब्व चिप मयाःतले थः पिसं भ्वय् नये मजिगुलिं सिँयाम्ह बाय् ल्वहं याम्ह ध्वंया मूर्ति दय्का व ध्वंया मूर्तिं चिपंथिका नः थिति पूवंकाः दिगु पूजा कःघाना वयाचवंगु खँ झ्वःछेँ या भाजु राजेन्द्र मानन्धरया भनाई दु । दिगु द्यःयात पूजा याइबले हँय् खें जक चलेजुगु व गुम्हेस्यां मेय्ला अनिवार्य माःगु खने दुसा गुगु जाति समुदायया मेय्या ला नां तक न न्हिथने मज्युगुु न थिति दु। अथेहे ख्वप लोकन्थलीया नेवाःतय् कुलया दुज तः मूनाः दिगु पूजायाना भ्वय् नयाः दिगु द्यः कुबिया लिहां वइबले पायो…..पायो…..लियो…हम्ठो…..हम्ठो हाला वइगु चलन दुगु खँ तेज कुमार प्रजापतिया भनाइ नं खनेदु ।

साभार ः झीगु स्वनिगः ११३२ तछलाथ्व १२, १४ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.