लाक्वपाक्व फुक्क अले थःयथे यायेगु थःपिंसं, ब्वःबिइगु फुक्क सरकारयात जक ?

राम शरण सायमि

१) थः स्वयाः क्वकालिपिं मस्तलिसे व थःहे पासापिं लिसे थःगु मां भासं खँ मल्हासे खय् भासं जक खँ ल्हाः जुइपिं सु ? झी हे गैर खसआर्यत मखुला ?
२) थःसःतिइपिं थः हे थःथितिपिंत तकं थःगु मांभासं ब्वनापौ (Card) मबिसे गबलें अंग्रेजी भासं जक गबलें खय् भासं जक गबलें अंग्रेजी व खय् भासं जक ब्वनापौ इनाजुइपिं सु ? झी हे गैर खसआर्यत मखुला ?

 

लजगा समेत कःघानाः छेँबुँ यानाच्वंगु थाय्‌बाय् मुआब्जा व क्षतिपूर्ति बिइवं थःगु मातृभूमि त्वःताः बिस्यूं जुइपिं सु ?


३) थःगु अतिकं च्वजाःगु संस्कृति दयेकं दयेकं वहे युरोपेली , अमेरिकी व खय् संस्कृति व परम्परा हं जुइपिं सु ? झी हे गैर खसआर्यत मखुला ?

 


४) मनोरञ्जनया खँय्‌ला झी मेपिं स्वयाः ल्यूने लात , बिना मनोरञ्जन थौंया दुनियाँय् सु म्वाये फइ ? हिन्दी प्याखं , म्ये , TV serial आदि निसें अंग्रेजी , कोरियन आदि प्याखं स्वःजूगु खँय् छुं मधाये । 

 


५) मनोरञ्जनया निंतिं बुदिं बलय् केक ताःजुल , केकया लिसें थःगु परम्परा कथं सगं मकाइपिं सु ? झी हे नेवाःत मखा । मनोरञ्जनया निंतिं खुकुरी घानाः भम्चा काःजुइपिं सु ? झी हे नेवाःत खः । मनोरञ्जनया निंतिं थःपिनिगु अपाय्‌जिगु तजिलजि (संस्कृति) त्वःताः स्वन्तिबलय् दैल‍ो फ्वं जुइगु निसें तीजय् प्याखं ल्हू जुइपिं अले न्हासय् तकं प्वाः खं जुइपिं सु ? झी हे नेवाःत मखुसा मेपिं सु ?

 


६) द्वलंद्वः दँनिसें फुक्क फाक्क मुलवासीत जानाः थःथःगु उजाद भूमियात बुँज्याया भूमि परिवर्तन याइपिं झीपिं, लिसें झी आदिवासी स्वनिगमितसें नेपाःया १० गू सम्पदाय् ७ गू सम्पदा थ्व हे स्वनिगलय् बिश्वं हे बिश्व सम्पदा धाये मसःनिबलय् दयेकाःपिं झीसं थ्व स्वनिगः झीगु पुर्खाया सम्पति धाये मसःपिं सु ? लजगा समेत कःघानाः छेँबुँ यानाच्वंगु थाय्‌बाय् मुआब्जा व क्षतिपूर्ति बिइवं थःगु मातृभूमि त्वःताः बिस्यूं जुइपिं सु ? जिपिं थन बिस्थापित जुइत वइपिं मखु पुनर्स्थापना जिमिगु माग खः तक धाये मसःपिं सु ? बिकासया नामय् बिनास यायेत स्वःसां लातां केरा स्वःथें तुलुतुलु स्वैच्वनिपिं सु ? Key post य् च्वनेगु अधिकार स्वैगुं मखु व हे लागाया आदिवासी मुलवासी व रैथानेत जक खः अले उम्मेदवारी व मत बिइगु अधिकार नं व हे लागाया आदिवासी मुलवासी व रैथानेतय् जक खः धकाः धाये मसःपिं , मफुपिं सु ? थःगु जातया जुइवं न्ह्याथासं वःसां वा झीत हे सिधयेकिइगु पार्टीया लिधंसाय्, झीत हे साफ याना छ्वैपिं जूसां जनमत बिया: त्याकाछ्वैपिं सु ? पिनेवःपिंत तकं देय्‌या तःधंम्ह नेताधकाः थः जन्म जूगु लागा त्वःतावयाः झीगु लागाय् झीत हे सखाप यायेत , नेपाःफुक्क कब्जा यायेत दं वःम्ह पिनेयाम्ह नेता तक नं त्याकिपिं सु ? मयासें मगाःगु अभियान व आन्दोलनय् सुनां नं आह्वान याइबले तकं च्यूता तक मकासे ब्वति तक कायेमाः धकाः मथूपिं सु ? झी हे आदिवासी मुलवासी अले वहे लागाया रैथानेत व झी हे आदिवासी मुलवासीतय् थी थी जातीय गैर जातीय संघ संस्थात मखुला ? 

 


७) लाक्वपाक्व फुक्क यायेगु थःपिंसं , सरकारं थ्व मयाः व मयाः , दमन जक यात बिभेद जकयात धकाः सरकारयात जक ब्वःब्यू जुइपिं सु ? झी हे गैर खसआर्यत मखुला ?

 


८) जिगु नुगः हिइसे च्वना वः – थौंया सत्ताधारीतसें जक यानाः मखु , भ्याः भचाः हे थःगु भावना मदुपिं झी हे सःतिइपिंसं यानाः । कर्पिंत छु धाये न्हाप्पां थःपिंत नि धाये फयेके ।

 


९) बहुभाषिक देय् झीगु नेपालय् – छगू बिदेशीभाय् नेपाःया सन्दर्भय् अंग्रेजीयात देशभरया माध्यम व सरकारी ज्याखँया (कामकाजी) भाय् दयेके सयेके । थःथःगु लागाय् (क्षेत्रय्) व हे लागाया स्थानीय भाय्‌यात माध्यम भाय् निसें सरकारी ज्याखँया भाय् दयेकेगु खँय् सरकारयात घ्वात्तुमतु घ्वाये, Pressure बिइ सयेके । उलिं नं मगाःसा अभियान आन्दोलन याये फयेके ।

बहुसांस्कृतिक देय् झीगु नेपालय् थःथःगु लागाय् थःथःगु तजिलजि हने , थःथःगु परम्परा कथं थःथःगु ज्याखँ याये सयेके । मेगु छुधाये । सुभाय् ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.