बुंगद्यः न्हवं कुबिइगु जात्रा

यलया बुंगद्यः जात्रा स्वनिगःया छगू लोकंह्वाःगु जात्रा खः । राज्य हे हनातःगु थुगु जात्रा धात्थें धाय्गु खःसा नेपाः देय्या हे छगू तःजिगु जात्रा खः । थुगु जात्राया झ्वलय् याय्माःगु थीथी कर्म मध्यय् छगू मू कर्म खः बुंगद्यःया न्हवं । थुकियात महास्नान नं धाइ, अले गुलिसिनं दुरुं लुइगु नं धाइ ।

 

बैशाख थुगु न्हिनिसें वर्षया न्हापांगु बुंगद्यः जात्राया छुमां नं जुइ । वसपोलया रथ निमार्णया ज्याखँ नं कन्हेखुन्हु निसें न्ह्याइ । दँय्दसं बुंगद्यःयात सदां जीवन्त यानातय्गु नितिं बौद्ध विधिविधान कथं चौलागा (बैशाख कृष्ण) पारु खुन्हु जुइगु थ्व न्हवं अर्थात महास्नान जुइन्हयः न्हिनय् न्हवं याय्त माःगु पुजाज्वंल नापं पुलु, पिचा, धकि आदि व रथ निमार्ण याय्त माःगु हलंज्वलं पौ, ग्वःपौ आदि कुबियाः नगर चाःहुलाः ब्वय्माःगु चलन दु । थथें चाःहुलेगुयात न्हवं कुबिइगु नं धाय्गु याः । करुणामयया रथ दँय् छक जात्रा याय्माःगु जुया करुणामय निर्वाण जुइगु इलय् वसपोलया सिबय् (आयस्ता, सम्पति) थुलि दु धकाः दक्व मनूतय्त कनेगु याइ । थुगु चलन बुंगद्यःया रथ दय्केत माःगु ज्वलंत मुनेगु ज्या पुवंगु व आःजात्रा शुरु जुइन धैगु संकेत कथं कयातःगु नं न्यनेदु ।

 

बुगंद्यःया रथ दय्केत यंवा, बाराही आदि थीथी मनूतय्त थीथी ज्याया भाला बियातःथे न्हवं कुबिइगु भाला यलया वछुयापिं ज्यापुतय्त बियातःगु दु । वछु धाय्बलय् यल नुगः त्वा( लुँहिति) या पूर्वपाखें च्वंगु ज्यापुत च्वनाभ्वंगु लागा खः । धाइबलय् वछु खुत्वाः धाइगु चलन दुसां दुपाः सःक्वः, सुबहाः, पिन्छें, पिलाछें, त्यागः हकत्वाः लुँखुसि व धालाछें नापं थौ कन्हे गुत्वाः दु ।
न्ह्याना वयाच्वंगु न्हवंया परम्परागत स्वय्बलय् वछुया केन्द्रबिन्दु दुपाः त्वाः खनेदु । न्हवं कुबिइगु ज्याय् दुपाः त्वालं याइगु यक्व ज्या दु । न्हवं कुब्यू वनेत मेमेगु त्वाःयात सुचं निसें प्यंगः कुलिचाय् ध्यः कस्ति सादुरु, नीबजि तयाः पुजाक्वतः छपाः द्यः न्हवं याइथाय् यंकेगु ज्या दुपाः त्वालं हे याइ ।

 

न्हवं ब्वज्या यलया तःबहाःया गुथि संस्थानया अड्डां न्ह्याना इबाहा, इखालुखु, महापा, पतको, नपसः, मंग, भिन्द्यो, मंग लाय्कु, हौग, तंगः, जुया तःबहालय् हे दुहावनी । पुजा ज्वलं जक लगंख्यलय् न्हवं दुबुलइ यंकी । थथे वनीबलय् दबलय् न्हापा काहा बाजं अनंलि नाय्बाजं च्वना वनी । अनलिपा पिलाछें त्वाःया मनुखं मंगल ध्वाँय् ज्वना वनी । मंगल ध्वाँय्या लिउने न्हवं द्यः पुजा साम्रगी दुगु ज्वःक्वत, घ्यः कस्ति, पंचामृत आदि दुगु भु कलिंचा अनंलि थीथी मेमेगु सामग्री पुलु धसक, पौ, आदि कुबिया झ्वःलिं वनी । थथे ब्वज्या न्हयाना च्वनिबलय् सुनां नं लँ त्वाः ल्हाय् मज्यूगु नियम दु ।

 

अथे नियमया अःखः सुं गुम्ह लँ त्वाः ल्हाइ धकाः दुपाःया काजिपिं थाय्थासय् दुवाः दुवातय् कथि ज्वना पाः च्वनाच्वनी । अले थुमिसं ब्वज्या न्ह्याना च्वनिबलय् सुं गुम्ह लँ त्वाःल्हात धाःसा इमित ज्वनाः बं पुइकेगु याइ । थथे बं पुइकाः मुंगु ध्येबा बजि नय्त खर्च याइ । थथे लं त्वाः ल्हाःपिन्त ज्वनाः तपुलि त्वकाः नं बं पुइकीगुलिं इलय्ब्यलय् ल्वापु जुइगु याः । अले थथे ल्वापु जुइगु व बं वुलेत ध्य्बा मदुपिन्त ब्वज्याय् नापनापं वयाच्वनीपिं गुथि संस्थानया र्काचारीतय्सं हे ध्येबा पुलाः ल्वापु छिनाबीगु याइ । बँ पुलेगु ध्येबा थुलि हे धैगु क्वछिनातःगु मदु । न्हापा न्हापा दांछि दां पुलीगु धाइ । लिपा छतका, नितका, थौकन्हय् न्यातका, झितका न्ह्याक्व नं जिउ । न्हवं मनूतय्गु हाजिरी काय्गु ज्या नं दुपाः त्वाः पाखें हे याइ । थ्व ज्या मंगः हितिया फुसय् च्वंगु फल्चाय् च्वना न्हवं कुबिया झ्वःलिवःपिन्त दुपाः त्वाःया सनाः गुथि आजुं भुयु सिन्ह तिकाः याइ । सिन्ह मदुपिं मनूतय्त बजि नकीमखु । न्हवं कुकिइगु ज्या क्वचाय्का दुपाः त्वाःया चपाछें तया सकसित नं बजि नकी । थथे झ्वः छुनाः बजि नइबलय् दुपाः त्वाःया हे माहांखल?या थकाली च्वय् च्वना नइ । मेमेगु त्वाःया आजुपिं उमेरं थकालि जुसां बिशेष सम्मान बिया च्वय् तयाः नकेगु चलन दु । (डंगोल। ११२८ः३५)

 

बजि ज्वरे यानाः नकेगु भाला थीथी त्वायात पालंपा याना बियातःगु दु । गुबले गुगु त्वाःया पाः धैगु दुपाः त्वालं इलय् सुचं बिइ । न्हापा न्हापा भ्वय् नय्गु चलन मदु । न्हवं याय्त थ्वँ थुइगु नितिं दांछि दां या स्वीनिफा वा गुथि संस्थान बियातःगु खँ न्यनेदु । न्हवं क्वचाय्का थःथः छें थासं खोला बजि ज्वना लँ पंगु ध्येबाया लाभा न्याना लाभा थ्वँ व बजि नय्गु चलन दु खँ न्यनेदु । पंचायत सरकार वगु इलय् वा या पलसा ५०००।– तका ध्येबा बियातःगु जुल । अनलिपा दुपाः त्वाःया नायःपिनिगु सिफारिस कथं यलया नगर पालिका ३०००।– तका बिइगु याना हल । दुपाः त्वाःया नायःपिनिगु पटक पटकया प्रयास गुथि संचालन याय्त ध्येबा मगाःगु गुनासो याना थौकन्हे गुथि संस्थान १००००।– तका व नगर पालिका ५०००।– याना मुक्क १५०००।– तका ध्येबा ला, बजि, थ्वँ, व मेमेगु घाःसा ज्वरे याना पाःला त्वाल्यापिं मनूत दुपाः त्वाया चपाछें च्वना बजि नकः वनेगु चलन जुयाच्वंगु दु ।

 

न्हवं कुबिउ वनेगु ज्याय् वछुया फुक्क हे त्वालं मनूत जनेमा सां छु त्वालं ग्वःम्ह मनू वनेगु धैगु खँय् धाःसा छु निश्चितता मदु । गुगुं त्वालं नीम्ह, स्वीम्ह नं वनीसा गुगुं त्वालं निम्ह–प्यम्ह जक नं जुयाच्वनी । अथेहे गुगु त्वालं सनाःगुथि पाखें वनीसा गुगुं त्वालं छेंखा लिनाः सनाःगुथि नं मखु त्वालं नं मखु, मेगु हे गुथि पाखें वनेगु चलन दु । ततःधंगु त्वाः सुबहाः पिन्छें पाखें छेँखा लिनाः नीम्ह–स्वीम्ह मनूत छगू त्वालं हे वनेगु याइ । पिलाछेंयापिनि सनाःगुथि पाखें स्वम्ह–प्यम्ह वनी । त्यागःयापिनि नं सनाःगुथि पाखें हे आजुपिं खुम्ह व नायःपिं न्याम्ह वय्गु चलन दु । हकत्वाः लुँखुसिपाखें धाःसा सनाःगुथि नं मखु त्वाःपाखें मखु बुंगद्यः नुगलय् याः न्याइखुन्हु ग्पना मत च्याकीगु गुथि ग्वनाःधी गुथिपाखें प्यम्ह–न्याम्ह वनेगु यानाच्वंगु दु । थथे वनीबलय् न्हवं कुबिइत छुं मनूतयेसं न्वं, ख?मु ज्वनावनी । धालाछें त्वाः पाखें धाःसा थुगु न्हवं ब्वज्याय् ब्वति काय् म्वागु खँ दु । दुपाः त्वाः पाखें सनाः गुथि हे नीम्ह स्वीम्ह सिबय् अप्वः मनूत वनि । थथे वनीबलय् सः बसः मनूत थ्यनी ।

 

अथेहे झिंनिंदँय् छकः बुंगद्यः जात्रा न्हयाइबलय् न्हवं कुपबइगु ज्या झिंनिदँय् छक बुंगय् थ्यंक हे वनेमाःगु चलन दु । थथेहे झिंनिदँय् छकः न्हवं ब्वज्या यलया तःबहाःया गुथि संस्थानया अड्डा न्हयाना इबाहा, इखालुखु, महापा, पतको, नपसः, मंग, भिन्द्यो, मंग लाय्कु, हौग, तंगः, लगःख्य् महालक्ष्मी, सोभाहिति, नखु, पुलांगु खुसी छ्यासीकोट कार्यविनायकवनेगु लँ जुया बुंगय् वनेगु याइ । अनलिपा झिंनिदँय् बुंगद्यः बुंगय् हे दय्किगु जुया दक्व सामान अनं हे त्वताः लिहाँ वइ । दुपाः त्वाःया पुजावं ज्वलं मवयकं न्हवं याइ मखु । न्हवं याय्त माःगु पुजाज्वलं दक्व न्याना माहांखलया आजुया छे दय्केगु याइ ।

 

वछु त्वाः बुंगद्यः नापं स्वापू दुगु त्वाः धका धाय्छिं । पाटनया राजा वरदेवं विसं ८०० पुच्वः बुंगद्यःया रथ दय्का जात्रा न्हयाकुगु खँ न्यनेदुसा वछु त्वाःयात छाय् छु जुया थजाःगु बिशेष अधिकार बियातःगु धैगु खँ सिकेया नितिं थुकिया बारे अनुसन्धान याय् ल्यदनि ।

दुपट टोलया फेसबुक पेजं साभार कयागु । च्वमिया नां उल्लेख जुयाच्वंगु मदु ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.