नेवाः सभ्यता, धू प्रदुषण अले साइकल लेन

रत्नराम श्रेष्ठ

सलंसः द्यःगः, स्तुप, फल्चाय् जीवन्तथेंच्वंगु द्वलंद्वः मुर्तिइ बाय् च्वनीगु द्यः दूगु थ्व स्वनिगलय् मुनेत वःपिं मनूत, उमिसं दयेकूगु कंक्रिटया जंगल, अब्यवस्थित सडक जंजालं यानाः नेपाः उपत्यकाया स्वरूप व स्वभाव विकृत अले विसंगत रूपं हिलावनाच्वंगु दु ।

न्हापा द्यःगःया द्यःगःया शहर धकाः हलिमय् नां जाःगु नेपाः (काठमाडौं) उपत्यकाया जीवन्त म्हसिका अब्यवस्थित व दकलय् वायु प्रदुषित शहर धकाः बय्बय् जुयाच्वंगु दु ।

याले विश्वविद्यालय व कोलम्बिया विश्वविद्यालयं दँय् दसं पिथनीगु ईन्भाईरोमेन्ट पर्फोमेन्स ईन्डेक्स (EPI) य् सन् २०१४ निसें हे दकलय् लिउने लानाच्वंगु नेपाल थुगुसिइ २०१७ य् नं लिउने हे लानाः संसारया हे वायु प्रदुषित देशया ल्याखय् लाःगु दु । अले उकियालिसें काठमाडौं हलिमय् हे वायु प्रदुषित शहर धकाः धायेकूगु दु ।

११लाख मोटर गाडी व बाईक थनया सतकय् इरुथिरु जुइगुया लिच्वः धू, कुँ, ट्राफिक जाम व दुर्घटनाया आंतक थुलि दत कि सुथय् पिहाँ वंम्ह मनू बहनी लिहाँ वइला मवइला धकाः ग्यायेमाः । सुथय् यचुगु लं फिनाः पिहाँ वंम्ह मनू बहनी वसः हाकुसे च्वंकावइ ।

स्वनिगलय् आः ८ लाख बाईकसहित ११ लाख सवारी साधन दु । हरेक महिना १० हजार ति सवारि साधन दुहाँ वयाच्वंगु दु ।

उपत्यका दुने १५९४ किमी लँ दु धाःसा सवारी साधन ब्वाँय् जुइगु ब्यस्त लँ ४७२ किमी दु ।

सन् २००३ य् याःगु अध्ययन अनुसार उपत्यकाया वायु प्रदुषणया प्रमुख जिम्मेवार ३८५ डिजेल पेट्रोलं चलेजुइगु सवारी साधनं ल्ह्वइगु कुँ व २५५ व सवारीं लँय् जुइबलय् ब्वयेकीगु धू खः ।

उगु दँय् तक लगभग २ लाख मोटर गाडी, बाइक सतकय् वनीगु खः । अर्थात २ लाख बाईक, मोटरगाडीं कुँ पिकाइबलय् ३८५ व धू ब्वयेकीबलय २५५ या योग सम्पूर्ण वायुप्रदुषणया ६३५ जिम्मेवार दूगु खः ।

१५ दँ लिपा थन २ लाखया पाँच गुणास्वयाः यक्व ११ लाख बाईक, मोटरगाडी थपेजुल । महिनैपिच्छे १० हजार थपेजुइगु अवस्थाय वायु प्रदूषण गुलितक अप्वयावनी अनुमान यायेनु । झीगु दैनिक जीवन व भोगाईत हे तथ्यांक स्वयाः तसलं चिल्लाय्दनाच्वंगु दु ।

 

स्वनिगलय् आः ८ लाख बाईकसहित ११ लाख सवारी साधन दु । हरेक महिना १० हजार ति सवारि साधन दुहाँ वयाच्वंगु दु ।

 

थज्याःगु ग्यानापुसेच्वंगु वायु प्रदुषण, ट्राफिक जाम, सडक दुर्घटनां उपत्यकाया जीवनयापन नर्कतुल्य दयेकेन्ह्यः हे थुकिया समाधानया लागि नीतिनियम लगायत, मेगु बिकल्प मालेमाल ।

थुकिया लागि सहज, दंगु, स्वास्थ्य व वातावरणमैत्री साईकल लेन थन प्रमुख बिकल्प खः।

नेवाः संस्कृति सम्पदाय् धनी र जीवन्त उपत्यकाकाय् साईकल संस्कृतिं हानं धनी यायेमानि । थन खुला थाय् दयेबिउ, स्वच्छ वायु वयेबिउ, सुन्दर,स्वच्छ बागमती गंगा बाःवनेबिउ ।

(सेतोपाटी डटकमय् फागुण १२, २०७४य् पिदंगु च्वमियागु लेखया अनुवादित अंश )

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: