नेवा:पन्थी नीति माले

रोशन श्रेष्ठ

चुनाव लिपा बाहुनल्याण्ड स्वनिगलय् स्वथी नेवा:त खने दत ।
(१) “पहिचानया मुद्दाय् नेवा:तसें च्यूता: मतल, नेवा: राज्यया म्हगस पू वनी मखुत । नेवा: अस्तित्त्व ल्यनी मखुत ।” धका निराश खनेदुपिं पहिचान पक्षधर ।
(२) “गब्ले मिले मजुइपिं बामपन्थि सकलें छप्पं जुया कांग्रेस बुकाबिल, काँग्रेसयात सत्तांपिने तइगु जुल । स्वये का थुपिं गुलि तक मिले जुइ, स्वये का थुमिसं गथे याना शासन याइ!!” धका किंकर्तव्यबिमूढ जूपिं काँग्रेस पक्षधर ।
(३) “आ:तिनि जिपिं त्यात । केन्द्रीय सरकार नं जिमिगु, प्रादेशिक सरकार नं जिमिगु, स्थानिय सरकार नं जिमिगु । थ्व हे मौका जिमिसं म्हंका तयागु म्हगस पुवंके मानी, याना क्यने मानी ।” धका उत्साहित जूपिं बाम पक्षधर ।

थ्व स्वथी मध्य निथी नेवा: त ला आ:तक थ:पिन्सं गजा:गु नीति दयेके माली धका सोचे यायेगु तकं शुरु मयानी । प्रारम्भिक संकेत कथं इपिं ‘प्रतिक्रियाबादी’ कित्ताय् लानावनीगु अवस्था खनेदु । अर्थात, इमिगु रवैया धयागु थ:पिन्सं ‘क्रिया’ छुं नं मयायेगु, तर ल्या (३) या बाम पक्षधर नेवा:पिन्सं याइगु ‘क्रिया’या लिस:कथं ‘प्रतिक्रिया’ बियाच्वनेगु । मेपिनिगु बुद्धिया सलगया इमित हे पनेत स्वयेगु ज्या ‘प्रतिक्रियाबाद’ कथं थुइकेमा: ।

बाम पक्षधर नेवा: पिन्सं धा:सा छुं नं छुं ‘क्रिया’ यायेगु कुत: याना हे च्वनी । व ‘क्रिया’ नेवा:सापेक्ष जुइ नं फु, नेवा:बिपक्ष जुइ नं फु । तर इमित तस्कं थाकुइतिनि । छाय् धा:सा, नेवा:सापेक्ष क्रियाया कुत: या:सा केन्द्र व स्थानीय तगिंया बान सेना (बाहुनल्याण्डीय नश्लबादी सेना) वया इमित पंग: जुया बिइ । नेवा:बिपक्ष क्रियाया कुत: या:सा पहिचान पक्षधर व किंकर्तव्यबिमूढ नेवा:पिनिगु प्रतिक्रियाबाद इमित पंग: जुया बिइ ।

अजा:गु निगू पंग:या दथुइ बामपक्षधर नेवा: पिन्त बानसेना या स्वार्थया वकालत यात धा:सा इमिगु ब्यक्तिगत (आर्थिक व राजनीतिक) बिकास जुइ । अले बानसेनाया खँ मन्यँसें प्रतिक्रियाबादया प्रभावय् लात धा:सा ब्यक्तिगत बिकास दिनाबिइ । तर थ्व प्रतिक्रियाबादं इमित मानसिक व सामाजिक शान्ति धा:सा बिया हे च्वनी । अर्थात, थ्व प्रतिक्रियाबादया प्रभावय् लायेगु धयागु बाँमलागु खँ जुइमखु ।

बानसेना धयागु लिपा दयावइगु संरचना मखु । थ्व बानसेना अघोषित कथं यक्व न्ह्य:निसें सक्रिय हे दु । थ्व हे बानसेनाया प्रतापं झीगु नेवारल्याण्डया पहिचान हे हिलावन, बाहुनल्याण्ड जू वन । आ: थ्व बानसेना एकदम सक्रिय जुया ज्या याना च्वंगु दु । बिशेष याना न्हापा केन्द्रिय तगिं नं स्वइगु शहरी बिकास, पूर्वाधार बिकास, जनशक्ति बिकास, शिक्षा, स्वास्थ्य, भुमिसुधार, आदि या योजना, बजेट व कार्यान्वयन या नीति नियम त आ: संघिय वा प्रादेशिक तगिं मातहत हयेमालीगु जुया अन दुने बानपन्थि नीतियात पंग गथे मवयेकेगु धका इमिसं दुने दुने युद्धस्तरया तयारी यानाच्वंगु दु । अथे जुया हे इमित बान सेना धायेमा:गु ख: । थ्व बानसेनां थ:पिनिगु दुनेया तयारी क्वचायेधुंका अले बुलुहुँ न्हू-न्हू गु संघीय नीति हयेमाल, न्हू-न्हूगु क्राइटेरिया दयेकेमाल धका दबावमूलक माहौल दयेकेत मिडियाबाजी याना हइ । थुइकादिसँ, जब व मिडियाबाजी न्ह्याना वइ, बानसेनाया तयारी पू वने धुंकल धका:।

तर झी नेवा:त धा:सा व इलय् तक छु याना च्वनी ले? जिं च्वय् नं धाये धुन । छथी निरास जुया सुम्क च्वनाच्वनी । छथी किंकर्तव्यबिमूढ जुया सुम्क च्वनाच्वनी । छथी उत्साहित जुया च्वंपिं धा:सा सगं काकां लिइलाइमखु, स्वागत, अभिनन्दन, बधाइ फफं लिइलाइमखु । अले मिडियाबाजीं दबाब बिया हयेवं हथाय् हथाय्‌सं थ:पिंके गुलि बुद्धि दु व कथं ज्या यायेत स्वइबलय् दक्व थासय् झी नेवा:तसें काये फैगु फाइदा नं काये खनी मखु ।

थजा:गु अवस्था मवयेमा धका: झीत छगू संयन्त्र मा:गु दु, नेवा: कन्सोर्टियम या अवधारणा ला झीसं इलय् ब्यलय् न्हापा नं ब्वयागु ख:। न्हूगु संयन्त्र हे मा: धयागु नं मदु । आ: दुगु नेवा: देय् दबू, नेवा: जागरण मञ्च वा मेमेगु मेमेगु छु छु संस्था दु, इमिसं पहल याना स्व:सा नं ज्यू । तर समग्र नेवा:पिनि दथुइ छगू मंका: अवधारणा हयेगु, अर्थ राजनीतिक मुल्यांकन यायेगु, व बामपन्थी, दक्षिणपन्थी, बानपन्थी मखु बरु नेवा:पन्थी नीति दयेका यंकेगु कुत: जुया वनेमा । नापं च्वना नेवा:पन्थी नीति छु जुइमा: धका: सहलह ब्याकेगु, राजनीतिया घेरा हाचां गाया मुक्कं झी नेवा:या हीतया नितिं मुनेगु माहौल हयेमा:गु अा: या आवश्यकता ख: । तर धयां जक जिइमखु, सरोकारवाला न्ह्यलुवा: पिन्सं च्यूता: मत:तले नेवा:पन्थी नीति दइमखु । बानपन्थीपिनिगु चाल नं म्हसिइमखु । व पाखे विचा: यायेत न्ह्यचिल धा:सा च्वय् न्ह्यथनापिं स्वथी नेवा:त छथाय् तये हये फै जुइ ।

खँ थुइका दिसँ मुसुकाया दिसँ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.