“टिष्टुंग” छगू पर्यटकीय गन्तब्य जुइफु ।

रेखा शाक्य

नेपाःयात देगः हे देगलं जाःगु देश, गौतम बुद्ध जन्म जूगु देश, सगरमाथाया देश, संस्कृतिया तःमि देश वा अन्य मेमेगु नामं हलिं न्यंक म्हसिका वयाच्वंगुलिइ सुयां निगू बिचाः मदु । थ्व हे धरोहर व थनया परम्परागत शैलीयात अध्ययन यायेत आपालं विदेशी पर्यटकत हरेक सालय् नेपाः दुहाँ वयेगु यानाच्वंगु दु ।

अथे खःसां तबि नं झी विकासया लँपुइ लिउने लानाच्वंगु दु छाये धैगु न्ह्यसः न्ह्याबलें गथांमुग थें थिंग धस्वानाः झीत हिस्याना हे च्वंगु दु । खः, देशया राजनैतिक अस्थिरताया लिसें प्रकृतिया प्रकोप पाखें नं वयाच्वनिगु अनेक व्यवधानयात न्हंकेत झीसं न्हापां हे विकासया योजनात दयेके मफू । छुं समस्या वल हे धाःसा उकियात माःगु कथं समाधानया लँपु मालेमसःगु वा मफूगु खँ नं स्वीकार यायेमाः ।

न्ह्यागु हे धाःसां अले न्ह्यागु हे कमी कमजोरी दूगु व दयाच्वंगु हे खःसां तबि आः तकं नं हलिंया आपालं देशं विदेशीत झीथाय् दूगु एैतिहासिक, पुरातात्विक सम्पदा, संस्कार, तजिलजि व थनया रहनसहन व नेपाः देया मनूतयेगु व्यवहारिक पक्षयात अध्ययन यायेत व थुइकेत वयाच्वंगु धैगु नं सकरात्मक पक्ष हे खत ।

नेपाः गाः छगू पहाडं भुनाः च्वंगु भुपरिवेष्ठित देश खः । कृषि हे थनया मू आकर्षण नं खः । विडम्बना, शहरी क्षेत्रय् जक मखु आः या वर्तमान परिवेशय् स्वयेगु खःसा येँ, यल, ख्वप, किपू, सक्व, पांगा, बुंगःया नापनापं मेमेगु शहरी लागां पिने आदि इत्यादि थासय् नं शहरी विकासक्रमया नामं धमाधम जग्गात प्लटिंगयाना न्याये मिइगु जुयाच्वंगु झीसं खना च्वनागु दु ।

गुकिं याना कृषि प्रधान देश नेपाल आः बुलुहुँ कंक्रिट ढिक्काय् हिलावनाच्वंगु दु । न्हापा थें छचाखेरं मिखां न्ह्यायेमदयेक वाँउगु बुँ स्वयेगु लु या पलेसा आः न्ह्याथाय् स्वःसां तःतजागु ढलानयुक्त छेँ व विदेशी भूमिया नकलयाना विकासया नामय् विजनेश कम्पेल्क्स व हाउजिंग धकाः चकंगु बुँया दथुइ लपँख्या कथं थिंग दनाच्वंगु छ्ेँखात स्वयेत झी बाध्य ।

येँया उकुुसमुकुस व न्हियान्हिथं व हे सुका व हे मुलुया जीवनपाखें छकः न्ह्याइपुक चीहाक ईयात मात्र थःगु यायेगु खःसा, मिखा याउँक व नुगः झासु लनेगु बिचालं व स्वच्छ फसय् म्हगःयात हुस्लुं पुइकेगु तातुना खःसा छगू अज्यागु थाय् नं दु गन आः तक नं छचाखेरं वाउँगु बुँया लू स्वयेदयाच्वंगु दनि । व थाय् खः थाहा नगरपालिका १३ या टिष्टुंग गां ।

येँया नागढुंगां जुया नौबिसेया च्वये वनेगु बाइरोडया सातघुम्ती लँपु त्रिभुवन राजपथ लिनाः ५८ किलोमिटर, अथेहे थानकोट चन्द्रागिरीं २५ किलोमिटर व फर्पिंग कुलेखानी जुया ५० किलोमिटरया यात्रा धुंकाः ध्वदुइगु थाय् खः टिष्टुंग बज्रबाराही । नौबिसेया लँपुं च्वये स्वया वनेवं हे झीत न्ह्याइपुगु लकसं लसकुस याये धुंकी ।

छखे पहाडसा मेखे भीर । पहाडया छुं भचा चंकगु थासय् नं चिचिखागु छेँचात । लँपुया सिथय् फसं हे पुइका यंकीला धैथें च्वंगु छतजाया पसःचा त बुह्रि अजिया म्हुतुइ थासं थासय् हाये धुंकूगु वा त थें । गनं ह्वगं निभालं भीरयात चुप्पा नयाः च्वंगु लू खनेदइसा गनं सुपाँय् ब्वया प्याखँ पाः कयाच्वंगु खनेदइ । सातघुम्तीया लँपु थौकन्हे वैकल्पिक लँपु कथं जक छ्यलाच्वंगु दु । उकिं लँपु छगुलिं थःगु याना वनेदु ।

खनेदुथाय् तक मिखायात पंग मदुगु वाउँगु पहाड । अजिया जँधुलि स्वब्यनावंगु जनिइ थें चामातुगु लँपु । पहाडया भीरय् हिसिचा हिसिचा दयेक दनातःगु व छेँचात । इमित सुनां नं लागाया सिमांकन यावइगु भय मदु न तं जःलाखःला पाखें छेँ दना निभाः किइगु पीर । थःगु हे मतापय् तुति चकंका झ्वलुया च्वनेदूगु थाय् । न त कोलाहल न त धुफ्वःया समस्या ।

पहाडै पहाडया लँपु लिना मिखां न्ह्याये दक्वःया व सुखानुभुतिया अनुभवयात थःगु मिखां रसपान याना झुमिं वं वं जब कुन्छाल गां या लँपु थ्यनी अनया व दाखया झुप्पा थें छझ्वाः जुयाच्वंगु छपुचःचा छेँय् झीगु मिखा याउँका बिइ । आँय्पा पौया नितजा व स्वतजाया छेँय्या लु तापाक्कं थुलि बांला कि झीगु म्हुतुं आहा धैगु खँग्वः मचायकं पिज्वइ ।

गोपाली जाति अथवा ग्वाला जातिया वर्चस्व दूगु थुगु जातिया मू ज्या हे कृषि खः । थः पूर्वजपिन्सं ब्रम्हुत सिबें नं च्वयेया जात खः धकाः जनै तकं चिना तःनिसा थनच्वंपिन्स खा या ला व खेँ नइमखु । थुगु गां पुले धुंका अथे हे १०-१५ मिनेटं थ्यनिगु गन्तब्य खः टिष्टुंग बज्रबाराही ।

छचाखेरं चंकंगु थाय् । पुलांगु छेँ झ्वलिक लिसें थन नं आधुनिकताया हावां कःगु या संकेत पुलांगु छेँया दथुइ ढलान छेँ धस्वाना च्वंगुलिं बांलाक हे स्पष्ट या । गुलि गुलि बस्ती दुने थ्यनी उलि हे छेँया झ्वः झ्वलिक । थासं थासय् होटल व गेष्ट हाउस नं दु । छेँ झ्वःया लिउने न्ह्याथाय् स्वःसां छचाखेरं चकंगु बुँ ।

टिष्टुंगया प्यखेरं वाउँगु लु, डाँडाकाँडां भुनाःच्वंगु, दथुइ मौसमी तरकारीया खेतीयोग्य बुँ, बसन्त ऋतुइ ढकमक्क डाँडा छगुलिं जायेक ह्वइगु तकुस्वां (लालीगुँरास) शिशिर ऋतुइ अन व थन व मदयेक हुसुसुं ब्वया वइगु शीतया हुस्सु । थुलि लू स्वये दयाः जक न्ह्याइपुगु मखु थुगु थाय् ।

नेवाः समुदाय् दथुइया विविधता, खेतीपातीया नितिं बांलागु थाय्, बस्तीया दथुं हे न्ह्यानाच्वंगु खुसिचा, तसकं पुलांगु देगःया लिसें शिलालेखत, थनया पुलांगु भग्नावशेषय् लिकुना वनेधुंकूगु लाय्कु, तलेजु मन्दिर अले बज्रबाराही मन्दिर आदि इत्यादि एैतिहासिक, पुरातात्विक, सांस्कृतिक सम्पदांयाना अनुसन्धानया मिखां स्वयेबलये नं महत्वपूर्णगु खनेदु ।

थुगु थाय् पर्यटकीय दृष्टिं स्वयेगु खःसा गुलि बिकास जुइमाःगु वा याये माःगु खः उलि जुइ मफुनिगु पक्का हे खः । थनया स्थानीय नेवाः पुचः पाखें न्हू न्हूगु बिकासया योजनाया लिसें थःगु परम्परा व सांस्कतिक धरोहर व सांस्कृतिक प्याखंयात म्वाका तयेगु लागी यानाच्वंगु योगदान च्वछाये बहः जु ।

थन बुलुहुँ होमस्टे ब्यवस्था नं जुयाच्वंगु दु गुकिं याना गांया परिबेशय् च्वना इमिगु भुतुलिइ इमिगु बुँइ हे सःगु ताजा व अर्गानिक तरकारीया सवाः लिसें खाजा व खाना नयेगु ह्वता चूलाके फू । याने प्याने लानाच्वंगु छगू छगू गांया छखा निखा छेँय् जक मखसें बस्तीया छेँय् हे होमस्टेया व्यवस्था शुरुयात धाःसा स्वदेशी जक मखु विदेशीत मुनाः वइपिंत तकं थन निन्हु प्यन्हु च्वनेगु ब्यवस्था यायेफइगु व थुकिं याना थनया आर्थिक स्थिति नं बांलाइगु खँ थनया थाहा नगर पर्यटन समितिया दुजः ल्यायम्ह पुस्ताया प्रमोद जोशीया धापूतिं छर्लंग यानाब्यू ।

थुकिया नितिं थःपिन्स पहल यानाच्वनादीयागु खँ नं कनादी वयकलं । सरकारं नं एक शहर एक पहिचानया रुप थुगु थाहा नगरपालिकायात पहिचानया रुप स्थापित यायेगु धकाः बजेट तकं फ्यागु निर्णयया खँ सरकार नं थुगु थाय्या विकासया नितिं जागरुक जूगुया दसू खः धकाः कार्यकारी अधिकृत थाहा नगरपालिकाया भिम परियारजुं लुमंका दी ।

पर्यटकीय मिखां स्वयेगु खःसा मदयेकं मगागु आधारभुत धैगु थाय्या आकर्षण, गन्तब्य तक थ्यंकेगु सुलभ लँपु, च्वनेत आरामदायी बास, लः, संचारया सुविधा, अनया दृश्यावलोकनया लिसें न्हिच्छि तक थःत ब्यस्त यायेगुया नितिं स्वयेदइगु व थुइके दइगुया पुलांगु एैतिहासिक व सुलाच्वंगु आगं खंत । थ्व सकतां या संगम हे टिष्टुंग जुयाबिउगु दु थौंया इलय् ।

थनया विशेष आकर्षण धैगु हे थनया रहनसहन, थनया सांस्कृतिक प्याखं थनया पुरातात्विक धरोहर । बैशाखं जुइगु स्वदँय् छक्वः स्वन्हु तक न्ह्याइगु बज्रबाराही मेला, अथे हे असारं जुइगु बौथने जात्रा, न्हू दँ बलय्या सांस्कृतिक ज्याझ्वःत । अथे हे कुन्छाल गामय् १२ बर्षय् जुइगु पौराणिक प्याखं निन्हु तकया, अन दूगु शिवालय ।

अथेहे टिष्टुंगया लँपुं १ घण्टा च्वये हे चित्लांगया थी थी गामय् स्वये दइगुु भिंद्यः भैरव, न्ह्यधाः हिति, अनया पुलांगु चैत्य, अनया काति प्याखं, महाचुनी जात्रा आदि इत्यादि प्रसिद्ध । पालुंगया नेवाः बस्ती व अनया रहनसहन व रितिथिति, अथे हे कुलेखानी नं लिक्क ला गन थौंकन्हे बोटिंग यायेगु सुबिधा दु ।

नेपाः गाः या लिक्क लाःगु थुगु थाय्यात आः सिबें अप्वः सुबिधायुक्त यानाः आन्तरिकया नापं बाह्य रुपं तकं नं विकसित यायेत बांलागु योजना याकनं हे हयेमाःगु थौंया आवश्यकता खःसा थन दयाच्वंगु सुबिधा व धरोहरयात सुरक्षित यायेमाःगु नं थौंया परिवेशय् छगू कथं अपरिहार्य जुयाब्यूगु दु । थुगु थाय् गुलि प्रचार प्रसारय् वयेमाःगु खः वयाच्वंगु मदु ।

२०७२ या तःभुखाचं याना संगबाःगु व स्यना वंगु छेँयात न्हू धाः यायेगु झ्वलय् अनया पुलांगु परम्परागत छेँया थासं न्हूगु शैलीयात नाला काल धाःसा आः खनेदयाच्वंगु सौन्दर्यतां झी जक मखु पर्यटकीय क्षेत्र नं द्यापं च्वनेमालीगु खायुगु सत्ययात इलय् हे बिचाः यायेमाःगु खनेदु ।

उकिया नितिं अनया सम्बन्धित क्षेत्र व स्थानीय ज्याखँय् च्यूता तयाच्वंगु संघसंस्थां याकनं हे एकरुपता कथं छेँ ल्हवनेमाःगुया अवधारणा न्ह्यने महल धाःसा गथे येँया न्हूसतकं वंघः वनेगु लँपुया जवंखवंया पुलांगु धालय् ग्वः थें मिलेजूगु छेँखां वर्तमान इलय् मचां चकलेट अप्वः नया छुं नःगु वा थें थथ्याक्वथ्या जूगु स्वयेमालाच्वन अन नं अज्यागु हे अवस्था स्वयेत झी बाध्य जुइमालीगु खँय् शंका मदु ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.