सालुया वंगु समाज अले तजिलजि

रेखा शाक्य

 

न्हापां श्रृष्टिया नियमयात सुचारु यायेत द्यवं हे नर व नारीया निगुलिं भूमिका म्हिताः मिसा व मिजंया सृष्टियात । इमित त्यपू जीवन हंके बिल । अनंलि मचाखाचा दत । मचाखाचाया नं मचाखाचा दत । सखे थथे याना हे निम्हतिपुया संन्तान पाखें परिवार अले व हे परिवार यक्व दयाः वनेवं समाज धैगु खँग्वःया उत्पति जूगु खइ ।

थ्व पृष्ठभुमियात लिधंसा जक कयागु खः थौं या आधुनिकताया नामय् गथे जुया झीगु छेँ, झीगु परिवार, झीगु समाज अले तजिलजि सालुया वनाच्वंगु दु धैगु खँ न्ह्यथनेया नितिं ।

झीसं थःगु छेँय् अले जःखःया परिवेशयात जक दुवाला स्वयेगु खःसां थौकन्हे समाज गुखे न्ह्या वने त्यंगु दु धैगु खँय् झी हे स्वयम छझा अतमत क्यनीगु खँय् निगू बिचाः दइमखु ।

झीसँ स्यू, न्हापा झी अजा अजिपिं नापं छथासं, छगू हे परिवार, छखा हे छेँय् च्वनेगुलिइ सम्मान तायेकीगु खः । काय् भौपिं नापं सगोल परिवारय् च्वना ज्या यात की संभ्रात परिवारया ल्याखय् ल्याःखाइगु खः । उबलय्या संस्कार हे नापं जीवन हनेगु, बौ बाज्यापिं छथासं च्वना पुर्खाया ज्यायात हे न्ह्याकेगुलि गौरव तायेकीगु खः । सकलें नापं च्वना तजिलजि हनेगुलि जीवन्तता दइगु खः । तर थौकन्हेया परिवेशय् झीसँ थज्यागु छेँ मतच्याथल वा मैनवती च्याका माःवनेमाःगु अवस्था दु ।

छखा छेँ। सगोल परिवार । गन सुं न्हूम्ह मिसा मचा भौमचाया रुपय् दुकाइ । वयात माजुं ह्याँथ्वं बातां (गुकी घ्यः नं दइ) तुतिइ लुइकी । उकी दूगु घ्यलं कपालय् सिन्ह तिइकी । वयागु पलाः गबलें न्हूगु छेँय् पाखे विमुख मजुइमाः धइगु मनंतुनी । मूलुखाय् तयाः विधिवत रुपं न्हूगु छेँय् लसकुस याइ । अले थौ नं निसें छेँया लक्ष्मी जुल धइभन ताःचाप्वाँय् ज्वंकाः लसकुस याइ ।

थ्व धइगु सम्पूर्ण छेँया अधिकार लःल्हागु खः । सःपिन्सं व थःगु छेँय् बांलागु संस्कार व दिक्षा कयातःपिं म्ह्याय्  मस्त जूसा व ताःचाप्वाँय्या मूल्य व मान्यता थुइकाः छेँ भिंकेत न्हि चा मधासे भिं तुनेगु व माःगु ज्याया नितिं थःत फ्याइ । चाहे व शिक्षित परिवार पाखें जुइमाः वा आखःग्वः हे म्हमस्यूम्ह छाय् मजुइमाः ।

हरेक छेँया थकालीपिं पाखें मसःगु सयेकाः उगु छेँया सकल दुजपिन्त थः भाःपा हनाबना व मतिनां झू चायेकी। थःके दूगु संस्कारं याना सकलें छेँजपिन्त छगू हे स्वामालय् हनेगु ज्या याइ । नखःचखः, सुख दुख, विधि व्यवहार दक्वं छेँया नीति निमय कथं हे यानाः मसःगु सयेका यंकी । आखः मसःसां व्यवहारीक ज्ञांया धुकू पाखें च्यूत जुइमखु ।

आधुनिकतां भ्वयकंम्ह छम्ह मिसा मचा इहिपायाना न्हूगु छेँ वइ । वसां निसें वयात प्राइभेसी मालेधुंकी । वयात मांजु व तताजु वा केहेँभतपिं नापं सकलें अन्य जः पंगः थें तायेधुंकी । इहिपाया सकतां विधि वाहियात धायेधुंकी । मनूतय्गु ईया मू मथुपिं, क्वपुलांगु विचार धारायापिं, ई नापं न्हयाये मसःपिं थज्यागु न्हून्हूगु उपमा बिइत लिफ स्वइमखु ।

वयागु नितिं थ्व नखःचखः छगू बोझ जुयाबिइ । भाःतनाप याक च्वनेत बहनी हे पिइमाःगु ईयात स्वयाः सगोल परिवार मानौ जेल थें तायेकी गन बन्देज हे बन्देज दु । थ यःथे नये मदु, जुइ मदु, वने मदुया लिस्ट दयेकी अले शुरु जुइ घरघरकी कहानी । अले म्हिता हइ हिन्दी सिरीयलयात माथ याइगु चाल ।

सगोल छेँ, सगोल परिवार बुलुहुँ सालुया छेँ भू बाइ । छेँ छखा हे खःसां भुतु क्वथा पतिं जुयावनी । थुलिं नं मजिलकी अंशवंडा हे याइ अले वनी न्हूगु फ्याल्याटया सवाः कायेत । थः धाःपिं सकल पाखें तापानाः माजुम्हलिसे ब्वाजु लिउवनी । गन गनयापिं मनूतय्त सताः थः नालाजुइ ।

नखःचखःया रुपयात पार्टीया रुप बिइ । अले आधुनिकताया ख्वापालं पुयाः सभ्य धकाः झीगु तजिलजि व परम्परायात म्वायेचुइकी । मस्तय्त नेवाः भाय्या थासय् मेमेगु भाषाया पगरीं पुइकाबिइ । थःगु म्हसिका व संस्कार त्वफिका न्हि काःगु नं मस्यू न्हाय् ध्यंगु नं मसिउपिन्सं थ्व हे जीवन खः धाधां न्ह्यइपुका च्वनी ।

थ्व छगू दसू जक खः थौकन्हे खने दयाच्वंगु समाजया न्हाय्कंं । व न्हाय्कं मस्वःपिं नं दइमखु । खः जिं स्वयाच्वना धायेगु आँट दुपिं नं सुं मदु ।

खः संसार परिवर्तनशील । ईया माग कथं हिउपा वइगु स्वभाविक खः तर थौकन्हेया आधुनिकताया ख्वापालं पुयाः जि हे सर्वेसर्वा धायेके न्ह्याःपिन्सं यानाः हामा मदूगु छेँया गतिपति मदु थें जुयाच्वंगु दु झीगु समाज अले तजिलजि । न्हापा मनूत अशिक्षित धाइ तर व्यवहारय् कुशलतां निपूण । न्हापा झी व झीपिं धैगु विचारं थःत भुंकाच्वंपिं तर थौं कन्हे जि व जिपिं खँग्वलं त्ययका च्वपिनिगु हालीमुहाली ।

तजिलजिया धकिंयात उलास्वये धाये न्हापाया थें विधि व्यवहार याये सुयां म्हाः । खः गन छेँ अझं नं थकालिपिं दु सगोलय् च्वनाच्वंगु दु इमिसं तजिलजियात पुर्खाया धरोहर कथं हे नाला वनाच्वंगु दु । थः लिक्क दुपिन्त उकिया मू थुइकेबियाः कथंह हंका च्वंगु नं दु तर आधुनिकताया नामय् न्हूपिं धायेके न्ह्याःपिंसं थथे अथे छुं याना मच्वने धुंकल ।

मचा बुसां निसें सिइबलय् तकया झीगु धर्मकर्मय् तकं आधुनिकताया नामं हस्तक्षेप जुयाच्वंगु दु । जन्मन्हिबलय् सुकुन्दा च्याकाः खेँय्सगं या थासय् मैनवती व केकं काल । मचा जंक्वःया थाय् निदँ बुन्हिया लसताय् पार्टी प्यालेसया धूकु जायेकः जुल ।

माःगु कथं यायेमाःगु संस्कारयात न्हियान्हिथं आधुनिकताया नामय् गःपः तिउतिउँ म्वामदूगु नखः चखः व संस्कारया नामय् धौबजि नकेगुया व्यवहार मांबौ पाखें जक मखु थौंकन्हे पासापिं मूना होटल व रेष्टुरेण्टया क्यबय् थ्यन ।

झीगु नेवाः नखःचखःया तिथि लुमं मजू तर विदेशीया भ्यालाइन्टेन डे व क्रिसमस डे लच्छि न्हयः हे लुमंकाः छु गथे यायेगु ग्वसाः ग्वयेधुंकी । झीगु सापारु ल्वमंकाः विदेशीया हेलोइन डे लुमं इमिं ।

बूसानिसें सिइबले तक माःपिं गुथियारयात पाखें तापानाः गुथि मन्यायेकल । सिइबलय्या संस्कारय् तकं गुथिइ दुहाँ मवसें पशुपतिइ वना विद्युतीय शवदाह गृहया इन्सिनरेटर नाप त्वाय् चिउंजुल ।

थ्व खः थौकन्हेया सालुया वंगु समाज व तजिलजिया न्हाय्कं ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.