हाेली नापं सिंहल सार्थवाहया जात्रा 

११३८ चिल्लाथ्व नवमी/येँ

रेखा शाक्य

“हाेली नापं सिंहल सार्थवाहया जात्रा “

चकंद्यः झ्वाः बहाः पिने पुजा फयेगु झ्वलय् । किपा रेखा शाक्य

सिंहल सार्थवाहया बारे बाखं, न्यना खँ, किम्बदन्ती, लोकबाखं जातक आदी इत्यादी झीसँ ब्वना वयाच्वना, न्यना वयाच्वना । गुबलें गुरु आजु, गरुड आजु, गुधू आजु, गुरु जुजु, गरुड जुजु, गधु जुजु सिंहल सार्थबाहु, तानांद्यः वा चकंद्यः धकाः इलय् ब्यलय् चर्चाया विषयबस्तु जूगु दु अले अनुसन्धानया विषयबस्तु नं जूगु दु धात्थें थ्वयक सू खः धकाः । अनुसन्धान याइपिन्सं यानावं च्वन अले थःथःगु कृति च्वया प्रकाशित नं याना हे च्वन उकिया हे लिच्वः खः छम्ह ब्यक्तिया तःगु नां झीगु न्ह्यःने पिलुवःगु ।

गबले गबले फागुनया महिना न्ह्यःने वइ मचाय्कं हाकनं छकः थुम्ह सिंहल सार्थवाहु वा चकंद्यःया नां चर्चा नं वयेगु याइ । बेफुसर्दी मनूतय्त छगू हे खँय् तक्यना च्वनेगु ई नं मदु । उकिं थथे हे जात्राया दिं न्ह्यःने वलकी लुमंकीगु स्वभाविक खँ खत ।

बसन्तपुरया गद्दी बैठक न्ह्यःने धालसिक्वया सनाः गुथिया साय्मिपिन्स साइत स्वया चीर स्वातकी अबीरया नखः विधिवत रुपं न्ह्याःगु संकेत याइ अले मचायकं थ्व हे चकंद्यःया नां नं लुमना वइ । वयागु जात्रा नं मिखाय् पिलू वइ ।

 

चकंद्यःया जात्रा छाय् यात ? थ्व गन च्वंम्ह खः व वयात छाय् द्यःया रुपय् जात्रा यात धैगु बारे ध्वाथुइके न्ह्यः सिंहसार्थवाहुया बारे छत्वाचा खँ थी थी सफूतिइ ब्वनागु आधारय् थन न्ह्यःब्वयेत्यना ।

थँबही लागाय् छम्ह तसकं हे मेहनती मचा छम्ह दूगु जुयाच्वन । व मचाया नां सिंहल सार्थवाह खः । मचा तःधिक जुल । बौद्धधर्मया नापनापं तन्त्रविद्या नं सयेका काल । थ्वयां लिपा सिंहल सार्थवाह बने ज्या यायेत विदेश वन । थथे ल्हासाय् वनेगु झ्वलय् न्यासःम्ह बंजाःत ज्वना ल्हासा व्यापार या वन । अन च्वनेगु झ्वलय् अनया लक्सिंत पाखें थःगु बुद्धि, विवेकं यानाः याकःचा ल्हासां लिहां वयेत सफल जुल ।

अले थुखे वयात ज्यान बचेयाना वःगु हुनिं सगं बियाः जात्रा याना लसकुस यात । अनं ज्वना वःगु यक्व धनसम्पतिं देय्या विकासया नितिं लगानी यात । थुकथं भिंगु ज्या यायां वना लिपा जुजुं तकं जुल अले सिंहसार्थवाह द्यः जुयाः सिद्ध जुल धैगु आपालं सफुतिइ च्वयातःगु खँ खत ।

गनं गनं सफुतिइ सिंहल सार्थवाहया जीवनीयात न्ह्यःब्वयेगु झ्वलय् च्वमिपिन्सं वयकःयात छम्ह ब्यापारीया रुपय् खयाः नं लिपा तिनि नेपाः दुहाँ वःम्ह धयातःगु दु । वयकः थँबहीया पःमाय् खः । मल्लकालय् सैनिक वा दरबारया छम्ह शक्तिशाली मनू कथं नं प्रस्तुत याना तःगु दु ।

प्रधानतय्गु ल्हातिइ थःबहीया भूभाग संचालन यायेगु भाला कुबिइका तःगु इलय् व हे भाला कुबिया वःम्ह क्वाथया रक्षा यायम्ह व बुँया कर म्हयेगु ज्या नं वय्कः पाखें हे सञ्चालन जुइगु हुनिं यानाः थ्व लागा छगू अलग हे राज्य कथं जूगु जुया अनया सर्वेसर्वा कथं वयकः सिंहलसार्थबाह यात उगु इलय् जुजुया उपमा बिया तःगु धकाः नं च्वयातःगु दु ।

विक्रमशीर महाविहारया द्यगः । किपा रेखा शाक्य

पूर्णकाजी ताम्रकारजुं सिंंहलसार्थ बाहुयात कया थुकथं च्वयादी । सिंहलसार्थवाह दकले न्हापां थँबहीयाम्ह छम्ह पःमाय् खः । वं थःगु बनेज्याया क्षमता व बलया माध्यमं ल्हासा वनाः यक्व दुख सियाः कुतः यानाः आपालं धन न्यालब्याल जुइक कमय् याना हल । थः तःमि जू कथं सिंहल सार्थवाहं थःगु कमाइ धर्मकर्म यानाः पुण्य लाभ लाकेगु ज्याय् ध्यान छ्वयादिल ।

थुकथं न्ह्याबलें धर्मय् ह्ययाः धर्म याइगुया छगू पतिं ज्याखँया लसताय् थःथितिपिं व त्वाः बाःयापिं सकसितं वय्कलं तःजिक भ्वय् नकेगु यानादिल । थः म्वात्तले थःगु धनराशी जन हीतया नितिं फुकादिल । अले सिंहल सार्थवाहयात सारा जनतां ययेकल । थुकथं म्वात्तले सुखं थःगु ल्यंगु जीवन हनाः छन्हु थःगु अनित्य देह त्वःता वय्कः दिवंगत जुयादिल ।

धर्मप्रति वय्कःया नुगः तसकं चंकंगु लुमंकाः वय्कःयात पुजा यायेबहःम्ह धकाः हनाबना तयाः पुजातकं यायेगु परम्परा न्ह्याकायंकल । अले व परम्परायात चकं द्यःया जात्रा नां बिल । व हे चकं द्यः या च्वनीगु थाय्यात थम्बही (थँबही), भगवान बहाः, विक्रमशील महाविहार व धर्मधातु महाविहार नं धायेगु याः । आः वया ठमेल नां चलनचल्ती वयाच्वंगु जुल ।

व हे चकंद्यःया जात्रा होलीपुन्हि कुन्हुनिसें न्ह्याइ । होलीपुन्हि कुन्हु सुथनिसें चकंद्यःयात भगवान बहालं पित हयाः तुं चुकय् अवस्थित फल्चाय् न्हिच्छि तक ब्वयातइ । अले सर्वसाधारणं पुजा नं या वइ । अनलिपा सनिलय् बज्राचार्यपिनिगु चकंगु गुथिया गुथियारपाखें चकंद्यःयात ” गुरुं न्यायेकेगु”  धकाः गुक्वः तक इरुथिरुु याइ ।

थ्व इलय् ध्वाखाबहाः, झ्वाबाहाः व सिखंमू बाहाःयापिं गुरुजुपिंसं छसिकथं जव ल्हाः खव ल्हाः ज्वनेगु व चकंद्यःयागु म्हय् दुहाँवनाः इरुथिरु याइ । जात्राया झ्वलय् थथे हे बाम्ह जक दूगु थ्व मूर्ति मनू दुने च्वना न्यासि वनेगु याइगु खः । (आः वंगु दँ निसें अथे मनूच्वनिपिं मदया छगू घःचा दूगु गाडाचाय् तया द्यः जात्रा यायेगु शुरु याये धुंकल ।)

चकंद्यः जात्राया झ्वलय् । किपा रेखा शाक्य

चकंद्यः जात्रायात चक्रमणदेव जात्रा नं धायेगु याः । पुन्हिया कन्हेकुन्हु मू जात्रा जुइ । थुगु इलय् चकंद्यःयात भगवान बहाःया न्ह्यःनेसं च्वंगु दबू वा सतकपारी केशरमहलया पःखाः क्वसं च्वंगु चुकय् तयेहइ । थुगु इलय् निम्ह मनुखं ताःहाकःगु न्वलय् गं छगः यखाया तानातानां गं थानाः चकंद्यःया जात्रा याइगु लँपु दुच्छि गुक्वः तक इरुथिरु याइ ।

अथे जूगुलिं चकंद्यःयात गुरु द्यः नं धायेगु याःगु खः । थथे गं थायेगुया सांकेतिक रुप धैगु आः द्यः जात्रा जुइनं धैगु खः । अले सनिलय् थँबही, ज्याथा, ध्वाकाबहाः पिने, असं न्याल्वंह चाःहिला वंघः, हनुमानध्वाखा,कुमारी छेँ क्वसं, मरुसतः तक थ्यंकहइ । अन लँ दुच्छि थासंथासय् पुजा नं कया वइ । इतुंबहाः पिने थ्यनी बले अन बाजं मथासे वइ ।

चकंद्यःया कलाः, इतुंबहाःया केशचन्द्र आजुया तता जूगुलिं ससलं ताइ धकाः बाजं मथासे वइगु धइगु जनधारणा दु । अन लिपा जनबहाः न्ह्यःने थ्यंका कुम्हा गुथिया कुम्हातय्सं द्यः पुज्याइ । अथेहे जनबहाः न्ह्यःने मासंगल्लीसं च्वंपिं आचाजुपिन्सं नं द्यः पुज्याइ ।

अनलिपा थाय्मदु जुयाः न्हाय्कं त्वालय् यंकाः पुजा फइ । थन गमबहाःयापिंसं पुजा याइ । वयां लिपा थँहिति, क्वाः बहाः, पकनाज्वः जुया अन्तय् गल्कोपाखा जुकाः थँबही थ्यंकयंकी ।

बहिली दुतयंके न्ह्यः पःमातय् थकालिम्ह नकिं नं बासा लाया लसकुस यानाः दुकाइ । बही दुने थ्यनकी हाकनं मनू दुने च्वना गुरु न्यायेकी । चकंद्यःयात जात्रा याइबले स्वतजाःगु छत्र कुइका हइगु खः ।

न्हापालिपा जात्राया इलय् प्रज्ञापारमिता नं द्यः नापं जात्रा ज्वःछिं कुबिया हइगु खः आः थथे मयाये धुंकल । अथेहे न्हापा जात्राया इलय् चकंद्यःया ल्यू ल्यू वइपिं मनूत अबीरं छ्वाकाः होलि म्हिता होलिया म्ये हालाः वयेगु याः तर थौकन्हे थज्यागु प्रवृति नं तनावंगु अवस्था दु ।

विक्रमशील महाविहारया देगःया झ्यालय् चकंद्यः । किपा रेखा शाक्य

झीसँ भगवान बहाःया दुनेया देगलय् च्वय् झ्यालय् म्हासुख्वाःपा दुम्ह चकंद्यः खंकेफु । तर जात्राया झ्वलय् धाःसा ह्याउँम्ह ख्वाःपाःया चकंद्यः जात्रा याना हइगु परम्परा दु ।

विपिन कपालीया सिंहल सार्थवाह व थँबही सफूतिइ च्वयातःगु खँ यात लिधँसा कया संक्षिप्त रुप बिया च्वयागु ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.