सिथि नखः लिसें कुमार द्यःया चर्चा _ फाेटाे फिचर

११३८ तछला थ्व पष्ठी /येँ

येँया न्हूघः न्ह्यःने देवमण्डप दु । व हे देवमण्डपय् तछला थ्व तृतीया कुन्हु बहनी सिथि द्यः अर्थात कुमार द्यःया न्हवं क्वचाःगु खः । कुमार, कार्तिकेय नामं झीसँ लुमंका च्वनाम्ह सिथि द्यः महाद्यः व पार्वतीया तःधिकम्ह काय् खः ।

किपाः रेखा शाक्य

येँया न्हूघःया स्यस्यः जातिं जिम्मां कयाः न्ह्याकावयाच्वंगु थ्व पराम्परागत नखः सिथि नखःया प्यन्हु न्ह्यः यल थसिया नेमकुल जातिया पाःलापिं पुजारीया रुपय् वयाः सिथि द्यःयात देवमण्डपय् विराजमान याकाःलि पुजा याइ । पुजा क्वचायेवं सा दुरु व लखं न्हवं अर्थात महास्नान याकेगु ज्या सम्पन्न याइ । न्हवं क्वचाःयेकाः देवपाटीया छेँ दुने त्वपुनाः यंकी ।

अले कन्हे कुन्हुनिसें कोठाय् दुने तयाः हे लँपु छायेगु ज्या याइ । थथे लँपु छायेगु ज्या नं नेमकुल पुजारीपिं वया हे याइ । लँपु छायेगु ज्या तछलाथ्व षष्ठी अर्थात सिथिनखःया बहनी तक क्वचाइ ।

मेपिं द्यः पिनि न्हवं क्वचालकी, निभालय् तया लँपु छायेगु याइ तर सिथि द्यःयात लँपु छाइगु धाःसा गोप्य हे जुइगु खँ द्यःया भाला कुबियाच्वम्ह विष्णुलाल श्रेष्ठजु व विजयलालजुं कनादी ।

किपाः रेखा शाक्य

द्यःयात लँपु छाये सिधयेकाः बहनी द्यःछेँया क्वय् च्वंगु देवपाटीइ राजोपाध्याय् पुजारीं होमया लिसें नौ कर्म पुजा विधि यायेमागु परम्परा दु । पुजा शुरु जुइ न्ह्यः हे द्यः तयेगु आसन यात दयेकी । अन लिपा पुजाया बच्छि ज्या क्वचायेवं सिथि द्यःयात देवपाटीया आसनय् विराजमान यानाः तिसां तिइकाः मतू पुइकी ।

किपाः रेखा शाक्य

अले ल्यंदनिगु दक्वं पूजा विधिपूर्वक पू वंकी । अले सप्तमी कुन्हु सुथनिसें सकल भक्तजनपिन्त दर्शन व पुजा यायेया नितिं देवपाटी हे तया तइ । न्हापा न्हापा सिथिद्यः येँ यल व ख्वपय् नं दु धइगु अले जात्रा नं जू धइगु न्यना तर आः जात्रा कथं हनाच्वंगु केवल न्हूघलय् जक खत । कुमार द्यः किलाघःय् नं दु गुगु न्हियान्हिथं पुजाआजा जू ।

किपाः रेखा शाक्य

थ्व सिथि नखः वा कुमार नखःया थःगु हे बिस्कं महत्व दु । कुमार नखः हनेगुया लिउने सुलाच्वंगु किंवदन्ती नं तसकं रोचक व ज्ञानवर्धक हे जु ।
स्वनिगलय् नखःचखः जात्रा पर्व न्ह्याकेगु व न्ह्याइगु थःगु हे कथंया मौलिकता व महत्व ला दूगु हे खत। अले हरेक नखःचखः वा जात्रा हनेगु झ्वलय् सुं द्यःपिन्त लुमंका जुइमाः वा अन्य मेगु विविध कारण मध्ये नसाज्वलं नाप स्वाना मां हनाः वयाच्वंनिगु खँत जुइमाः उकिया थःगु हे महत्व दु ।

थ्व सिथि द्यः वा कुमार षष्ठी कथं नखः हनेगुया नं थःगु हे महत्व दुगु खत । थौं हे महाद्यः व पार्वतीया तःधिम्ह काय् कुमारया जन्म जुगु दिं धाइ । अथेहे कुमारद्यःयात पुजा यायेगु संदर्भय् नं छगू न्ह्यइपुसे च्वंगु प्रसंग दु । महाद्यः व पार्वतीया तःधिम्ह काय् गणेद्यःया दाजु नं खत । छन्हु निम्हसिया दथुइ बुद्धिमानी सु धकाः स्वयेगु संदर्भय् महादेवं निम्हसिगु परीक्षा काये कथं सुमेरु पर्वतया स्वचाः चाहिलेगुलिइ सुनां न्हाप लाकी व हे बुद्धिमान जुइगु व संसारं वयागु हे न्हापलाक पुजा याइ धकाः काय्पिं निम्हेसितं थुगु परीक्षाय् ताः लाकेत धाल ।

कुमार थःगु म्हय्खा वाहनय् च्वना सुमेरु पर्वत चाहिउवन सा उखे गणेद्यः सुमेरु पर्वत धइगु हे जिगु नितिं मांबौ खः धकाः मांबौयात हे स्वचाः चाहुला थःगु बुद्धिमताया दसू बिल । उखे कुमार स्वचाः चाहुला हस्यांग फस्यांग याना वःगु इलय् थः स्वयां न्ह्यः गणेद्यः न्हिला मौबौया मुलय् च्वना च्वंगु खनी । अले मांबौ पाखें गणेद्यःवं याःगु बुद्धिमताया खँ न्यनाः निराश जुइ ।

अबु महाद्यः काय्या ख्यूंसे च्वंगु ख्वाः खनाः गणेद्यःया पुजा याये सिबें न्ह्यः सकल मानवजातिं पिखालुखाय् बँय् पुजा याइगु व, व हे प्रतीकात्मक पुजायात कुमारयात पुजा याःगु कथं संसारं हनीगु धकाः परम्परा न्ह्याना वनी धकाः कुमारया मन तयाबिल । थुकथं थ्व चलन थौं तक नं न्ह्यानाच्वंगु जुल ।

अथेहे कुमारया बारे मेगु छगू किंवदन्ती नं दु । छन्हु कुमार बलम्बुं येँ चाहिउ वःगु बखतय् लँपु दापा जुयाः उखें थुखें चाहुला च्वंगु जुयाच्वन । चाहिलेगु झ्वलय् हे येँया न्हूघः न्ह्यःने थ्यंगु व थ्व न्हि हे सिथि नखःया न्हि लाःगु जुयाच्वन । अले व थन हे च्वन । उकिं सिथि नखःया कन्हे कुन्हु बलम्बुवासीपिन्स कुमार थन दु धकाः सिइकाः थौं तक नं बाजागाजाया लिसें कुमारया दर्शनार्थ पुजा याः वइगु परम्परा थौं तक नं न्ह्यानाच्वंगु दनि ।

थ्व हे न्हि कुन्हु कुमार द्यः थन च्वनाच्वंगु व येँया नेवाः जातिया देपुजाया दिं ल्वमंपिन्सं देपुजा नं हनेगु चलन जुगुलिं अज्यापिं सकल स्थानीयवासीया लिसें बलम्बुयावासीपिं नं सिथिनखःया लसताय् कुमार द्यःयाथाय् थी थी नसाज्वलंया लिसें मांय् वः, मू वः कसू वः तया पुजा यायेगु यानाच्वन । अथेहे कुमार द्यःयाथाय् लसताया लिसें सुयां थः छेँजःपिं मदुगु लुमन्ति कथं १०८ प्वाः देवा च्याकेगु चलन नं दु ।

किपाः रेखा शाक्य

छता खँ लुमंके माःगु छु धाःसा जात्रा धायेवं सकलें नेवाःत छधी छप्पं जुयाः हनावयाच्वंगु दु तर थ्व कुमार नखः वा सिथि नखः बलय् न्हूघः जःखः व मात्र बलम्बुवासीपिं जक बाजं थानाः थन वइगुया लिउने सुलाच्वंगु तथ्य खँयात अनुसन्धान यायेमानिगु खनेदु ।

खय्तला कुमार नखः सुनां, गबले, गुलि सालं न्ह्याकल धइगु बारे गनं नं छुं शिलालेख व भोजपत्रय् उल्लेख जुयाच्वंगु थुगु जात्राया भाला कुबिया च्वनादिपिं स्यस्यः खलःया निम्ह जिम्मेवार व्यक्तिपिं विष्णु लाल व विजयलालजुं मखनागु खँ कनादिल । तर कुमारया खटय् वि.सं १९९९ य् आलुवः महारानीपाखें लीया गजूू छाःगु जुल धकाः च्वया तःगु दु ।

मेमेपिं द्यः पिनिगु महिमा व विशेषता दु थें कुमार द्यःया नं तःधंगु महिमा दुगु खँ स्थानीयवासीं अझ नं विश्वास यानाच्वंगु खनेदु । छुं तःधंगु मुद्दा मामिलाया छिनफान मजुया च्वंसा, सुं गनं परदेश वनाच्वंम्ह सम्पर्कय् मवयाच्वंसा, सुयातं ल्वचं दुख बियाच्वंसा व सुयांगु आयु चीहाक जुयाच्वंसा थ्व हे कुमार द्यःयाथाय् छगू पांखया इता च्याकेवं आयु ताहाक जुइगु धइगु जनविश्वास बुह्राबुह्रीपिन्सं धायेगु यानावयाच्वं दु ।

कुमार द्यःयात दर्शनार्थ सिथिनखःया बहनी ९ कर्म पुजा धुंकाः द्यःछेँया कुने च्वंगु देवपाटीइ तयातइसा कन्हे कुन्हु सनिलय् तक स्थानीयवासीया पुजाया नितिं अन हे तयातइ । अले सनिलय् द्यःपालापिन्सं बांलाक वसः पुनाः पिखालखुइ बंइला जवंखवं कलश तयाः कोत पुजा याना पाथिं लुइकाः बलिं बिया द्यः छेँ दुतयंकी । थुकथं थुगु दँया कुमार वा सिथि द्यःया नखः विधिवत रुपं पू वनी । थ्व नखः सिधय्धुंकाः लच्छीतक मेगु छुं नं नखः हनी मखु ।

किपाः रेखा शाक्य

थ्यंमथ्यं १००० दँ न्ह्यः निसें परम्परागत रुपं न्ह्यानाच्वंगु थुगु जात्राया जिम्मेवारपिं स्यस्यः खलकं जक भाला कुबियाच्वंगु परम्परा नं समस्याय् दुगु खँ न्ह्यःने वःगु दु । जात्राया नितिं छुं आयश्रोत मदुगु हुनिं गुबले थ्व जात्रा न्हनावनिगु खः मस्यूगु धयादी । आः तक ला थःपिन्सं न्ह्याकावयाच्वनागु तर लिपाया पुस्तां थ्व जात्रा न्ह्याकायंके फइला मफैला धइगु चिन्ताया विषय् जुयाच्वंगु खँ धयादिल ।

थौं सिबें ३७ दँ न्ह्यः आर्थिक व्ययभारया हुनिं थुगु सिथि द्यःयात येँया बलय् कुमारी खः चाहुकिगु लँपु थःने, क्वःने व किलाघलय् तकं बाजागाजा सहित चाहुकेमाःगु चलन दुगु खः तर नायखिं बाजं थाइपिं दम्पतिया निधन जूगु व वया पुस्तां थुकियात निरन्तरता बिइमफुगु कारणं थ्व जात्रा अथे हे न्हापायागु कथं मन्ह्यागुया मू हुनि जुयाबिल । न्हापा न्हापा थुगु कुमारया खःयात ल्ह्वनेत १६ म्ह ज्यापू जातिया दुजःपिं सम्मिलित जुइमाःगु नियम दु तर थौंया वर्तमान अवस्थाय् केवल थन हे देवपाटीया न्ह्यःने खः तया जक हे सर्वसाधारणयात दर्शन यायेत सिमिति यानाः मन तयेमाःगु खायुगु सत्य जुया बिउगु दु ।

किपाः रेखा शाक्य

खय्तला झीसँ खनाः च्वंपिं व पुजायाना च्वनापिं द्यःपिनिगु मूर्ति प्रश्तर, धलौट व लुँ वहलं सियातःपिं वा ल्वँहया द्यःपिं खना च्वनागु खः तर कुमार द्यः धाःसा मुक्कं सिँ पाखें निर्मित जुयाच्वंम्ह द्यः खः । थ्व द्यःया विशेषता धइगु हे थुकिइ गनं हे मूर्तिइ स्यनाच्वंगु मदु ।

अथेहे नेवाःत देय् न्यंक जात्रापात्रा हनेगुलिइ न्ह्यःने लाःपिं जातियापिं खः । गुलि नं जात्रा पात्रा जुइ सुं द्यःया प्रतिनिधित्वय् हे जुयाच्वंगु दु । अथेहे नेवाःत नयेगु नसाज्वलंया लिधंसाय् नं नखःचखः हनेगु ल्याखय् न्ह्यःने हे लाः । थ्वहे प्रसंगय् सिथि नखः नं खः । थ्व नखः हनेत छन्हु निन्हु न्ह्यःनिसें छेँ सुचुपिचु याइ । बँ थिलिइ । गथांमुगः नखःयात काय्मचा नखः धाइसा  थ्व नखःयात म्ह्याय्मचा नखः नं धायेगु याः । थ्व नखः दँया दकलय् लिपांगु नखः कथं काइगु खःसां थुकियात मेगु दँया नितिं मेगु चक्र न्ह्याइन धइगु सांस्कृतिक सूचं बिइगु थ्व नखःया विशेषता नं खः । खय्तला गथामुगः नखः निसें मेगु दँया नखः शुरु जुइगु खः ।

किपाः रेखा शाक्य

थ्व नखः कुन्हु थी थी नसाज्वलं ज्वरे याइसां मू रुपं मू वः माय् वः कसू या वः छुनाः नयेगु चलन दु । अथेहे देपुजा मदुपिं सकलें छेँजःपिं छथासं च्वना देपुजा हनीगु दिं नं खः । थुकिं झीत न्ह्याबलें छधी छप्पं जुया च्वने माःगु संन्देश बियाच्वंगु दु । अथेहे थ्व हे दिं कुन्हु झी आजुपिन्सं दयेका थःकुगु  झीथाय् त्वाः बहालय् दुगु लःया मुहानत गथे की तुं, बुँगाचा, मंगाः, जधुँ आदि इत्यादी सुचुकुचु यायेगु न्हि कथं नं कयाच्वंगु दु । झी नेवाःतय् ज्यापुजातिइ असारं निसें वाः पिइगु ज्या न्ह्याइ । उकिं वर्षा शुरु जुइ न्ह्यः पुवाचा तयाः असारं वा पी मोहनी स्वन्ति धुंकाः वा लइ । वा पी लिबातकी चिकुला वयाः वाः पाके जुइ फइमखु । उकिं सिथि नखः कुन्हु लःया मुहान त सफा याइगु खः ।

किपाः रेखा शाक्य

अथेला थ्व दँय् अनला दुगुलिं सिथि नखः लच्छि लिपा ला वंगु जक खः । सितिद्यः (नागराज) या पुजा याइ ताकि सितिद्यः लय्तासा वा वयेकाः बुँज्या यायेत अःपुइ धाइ ।

अथेहे थ्व नखः कुन्हु प्वाथय् दुपिं मिस्तसें वःयात बाःपा याना द्यःयात छात धाःसा खरुंपिं मस्त बुइ धइगु खँ नं न्यने दु थ्व खँ गुलि तक सत्य खः वः धाःसा धायेफूगु अवस्था मदु ।

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.