रत्नबहादुरं दयेकूगु बहादुर सिपाहीया सालिक

११३८ दिल्ला गा पारु

कमल रत्न तुलाधर

तिंख्यःया लँ जुया वनेबलय् न्हयाम्हेसियां मिखा वनीगु छगू सिपाहीया सालिक दु । महांकालद्यःया न्ह्यःने च्वंगु सालिक थुलि लसि वंक दयेकातःगु दु कि स्वयेबलय् म्वाःम्ह थें हे च्वं । सन् १९२५ सालय् स्थापना यानातःगु थ्व सालिक न्हापांगु विश्वयुद्धयाम्ह गोर्खाली
सिपाहीयागु खः ।

किपाः रेखा शाक्य

ब्वहलय् बन्दुक पाछायाः मनं संकल्प यानाः ततःपलाः यानाः लडाईं ख्यलय् न्ह्याःनाच्वंम्ह सिपाहीया सालिक विश्वयुद्धय् नेपालं ब्वति काःपिं सकल गोर्खाली सिपाहीतय्गु प्रतीक कथं धस्वानाच्वंगु दु । सतकय् दनाः सालिक स्वस्वं उबलय्  यागु घमासान युद्धया लकस गथे जुइ धकाः झीगु मनय् लुयावः ।

थुगु सालिक न्हापांगु विश्वयुद्धयात लुमंकाबीगु चिं जक मखसे नेपालीतय्गु कलाकारिताया नमूना नं खः । सालिक गुलि बांला थुकिया मूर्तिकारया नां धाःसा उलि प्रचारय् मवः । अय्सां वय्कः नेपालया तःतःधंपिं कलाकारत लिसे ज्वःलाःम्ह खः । थ्व मूर्तिकारया नां खः रत्नबहादुर तुलाधर ।

येँया यतखा त्वालय् च्वंम्ह कलाकार रत्नबहादुरं थःगु ल्हाःया सिप ब्वयाः नेपालया इतिहासय् नां तयाथकूगु दु । द्यःपिनिगु मूर्ति बाहेक नेपालय् दकलय् अप्वः म्हसिउगु मूर्ति थ्व हे सैनिक अस्पतालया च्वय् तयातःम्ह गोर्खाली सिपाहीयागु जुइमाः ।

न्हापांगु विश्वयुद्धय् क्वःदःपिं गोर्खाली सिपाहीतय्गु लुमन्तिइ दयेकूगु थुगु अस्पतालया उलेज्या विसं १९८३ साल भाद्र ७ गते कुन्हु जूगु खः ।  “त्रिभुवन – चन्द मिलिटरी हस्पताल “ नांगु थुुगु अस्पतालया उद्घाटन यायेत जुजु त्रिभुवन व प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरया सवारी जूगु जुल । उद्घाटन ज्याझ्वलय् न्वचू बिसें अस्पताल डिजाइन याःम्ह इन्जिनियर किशोर नरसिंह राणां थथे धाःगु जुल । ” थुगु बिल्डिंगयात छाय्पियातःगु गोर्खाली योद्धाया कँय्यागु सालिक छम्ह स्थानीय कलाकार रत्नबहादुरयागस ज्या खः । गुपिं मनूतय्गु लुमन्तिइ थ्व स्मारक देछाःगु जुल, थ्व मूर्ति इमिगु यचुगु किपाः जुयाबिउगु दु ।”

सन् १९१४ निसें १९१८ तक जूगुु न्हापांगु विश्वयुद्धय् नेपालं नं तःधंगु भूमिका म्हितूगु दु । (थौंकन्हे चिधं जुयाः तुर्कीया रुपय् दु ) व मेखे फ्रान्स, बेलायत व अमेरिका च्वना जूगु ” ग्रेटवार “ उबलय् तक दकलय् तच्वःगु व यक्व मनू सीगु लडाईं खः । युरोपय् केन्द्रित थ्व नरसंहारय् डेढ करोडं मल्याक मनूत सीगु जुल ।

बीबीसी कथं अंग्रेज सेनाया अन्तर्गत नेपालं वःपिं १००,००० सिपाहीत मध्ये २०,००० सीगु वा घाःपाः जूगु खः । विश्वय् न्याय् व मानवता रक्षा यायेत थःगु ज्यानया बलिदान ब्यूपिं थिपिं हे गोर्खाली सिपाहीतय्गु दुमन्ति सदां ल्यनाच्वनेमाः धकाः थ्व अस्पताल दयेकूगु जुल ।

थुलि च्वन्ह्याःगु उद्देश्य ल्वयेक कलाकार रत्नबहादुरं वइपिं पुस्तायात प्रेरणा जुइकथं सालिक दयेका थकूगु दु । वय्कःयागु ज्याया नमूना थ्व बाहेक थी थी राणा दरबारय् मेगु यक्वं स्वयेगु दु । शिल्पकलाय् ल्हाः ज्वःगुलिं वय्कःयात नख्खुइ च्वंगु सरकारी ज्यासलय् ज्याय् तयातःगु जुल । साइकल गयाः मरुयागु लँ जुयाः न्हिन्हि नख्खुइ वनीगु धकाः वय्कःयात म्हसिउपिंसं धाइ ।

सालिक थःगु छेँ यतखाय् दयेकूगु खः । तसकं झ्यातुगुलिं दयेकूबलय् छेँ दिनिदिनि मिं धकाः वय्कःया म्ह्याय् ज्ञानलक्ष्मीं धाइगु याः हँ । वि सं २०१८ सालय् शहिद गेटय् पलिस्था यायेत शहिद गेटय् पलिस्था यायेत सहिदतयेगु सालिक दयेकेगु बन्दोबस्त यानाच्वंबलय् ज्या सिमधयेकं ७५ दँ दुबलय् कलाकार रत्नबहादुर मन्त ।

किपाः रेखा शाक्य

तर वय्कलं थःगु सिप न्हूगु पुस्तायात लःल्हानायंकेगु यानाच्वंगुलिं देश भाग्यमानी जुल धायेमाल । वय्कलं शुरु याना थकूगु ज्यायात वय्कःया काय् बालकृष्ण तुलाधरं पूवंकाबिल । शहिद गेटय् तयातःगु सहिदतय्गु सालिक दयेकाः बालकृष्ण तुलाधरं अबुं स्वना थकूगु परम्परायात निरंतरता बियाः थःम्ह नं छम्ह नां जाःम्ह कलाकार जुया पिहाँ वल ।

साभारः  ने सं ११३५ बछलाथ्व दुतिया (२०७२ बैशाख ७ गते)

गोरखापत्र

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.