यःमरि दयेकेगु मखुला ?

 भवानी तुलाधर 

ने सं ११३९ थिंलाथ्व द्वादशी

नेवाःतय्सं इलय्ब्यलय् हना वयाच्वंगु नेवाः नसा नखः मध्ये थिंला पुन्हि वा यःमरि पुन्हिबलय् यःमरि नयाः हनी । थ्व छगू थःगु हे पहः दूगु बिस्कं पहःया च्वजाःगु नखः खः । थुगु इलय् “यःमरि चाकु, उकिइ दुने हाकु, ब्यूम्ह ल्यासे, मब्यूम्ह बुरिकुति”  धकाः छेँखापतिं फ्वनाः यःमरि नयेगु चलन दु ।

यःमरि सकसितं यःगु मरि खः । अप्वःसित यःगु मरि जुया हे थुकिया नां यःमरि जुल । थुकिया विशेषता यक्व दु । दकलय् न्हापां छगू नखः कथं यःमरि नखः हनि । मेमेकथं इलय्ब्यलय् तःताः कथंया ज्याखँय् छ्यला वयाच्वंगु दु । यःमरि छगू कथं सगंया प्रतीक नं खः । द्यःपिन्त व झीत यःमरि मदयेकं मगाः । थुकिया महिमा नं आपालं दु । जाकिचुंलं दयेकेगु नसात मध्ये चतांमरि जाकि मरि, सेल व यःमरि खः ।

जाकि बांलाक सिलाः गंकाः क्यलातःगु जाकिचुं क्वाःलखय् न्हाबुक्क न्हायाः च्वला पतिनं ध्युंध्युं ह्वः दयेकाः चाकु, हाम्वः तयाः संकागु ताकूगु झोल तयाः प्वाः तिना ममःचा हायेथें हायाः दयेकेगु मरियात हे झीसँ यःमरि धयाच्वना ।

थ्व झीसँ द्यःयात नं छाया वयाच्वना । द्यःयात दयेकेगु यःमरि आखे तया दयेकी । जन्मन्हिबलय् यःमरियात निदँ, प्यदँ बुन्हिनिसें झिंनिदँ तक निगः प्यगंनिसें झिंनिगः क्वखायेकी । अथेहे मिसामचातय् मचाबुइगु ई त्यइबलय् म्ह्याय् जुइमाः वा भौ जुइमाः यःमरि नकेगु चलन दु । जनबहाः द्यःया द्यःया खः सालीबलय् यःमरि लुइगु नं चलन दु । उगु यःमरि लाना काये फूसा काय् बुइ धइगु धापू दु ।

थथे धार्मिक व जाति विशेषता कथं झीसँ यःमरि यक्व कथं छ्यला वयाच्वनागु दु । यःमरि तःताकथं दयेका नयेज्यू । गथेकी चाकु, हाम्वः तयाः, खुवा तयाः, माय् तयाः, आलु तयाः, चुंला तयाः । तर अप्वसियां ला तया नयेगु धाःसा मयाः थ्व थःपिन्त यःगु कथंया तया नयेगु खत ।

थन चाकु हाम्वः व माय् तयाः यःमरि दयेकेगु विधि न्ह्यब्वये ।

किपा रेखा शाक्य

चाकु हाम्वःया यःमरि दयेकेगु विधि

१) पुलांगु ताइचिन जाकि बांलाक सिला गंकाः चुं दयेकातःगु जाकिचुं २०० ग्राम

२) ल्ययाः हायाः सियाः नचुक निनातःगु सियुगु वा तुयुगु हाम्वः ५०० ग्राम

३) छगू कप ति लखय् चाकु दायेकेगु । अले मलमल कापतय् चाले यानाः सियुगु वा तुयुगु नचूगु हाम्वः ल्वाकछ्यानाः संकेगु । थ्व संकेबलय् पाय्छि जुइक दयेकमाः । तच्वकं ताकुके नं मज्यू छ्वालुके नं मज्यू । थुकिया सवाः अझ थकायेत नैंक्या चुं भचा, सुकुमेल चुं भचा नं तयेज्यू ।

४) जाकिचुंयात माक्वः लः दायेकाः जाकिचुं छगः थलय् तयाः हिने थें संकाः लिपाः क्वाः क्वाः न्हाबुक न्हायेगु । न्हाये धुंकाः मलमल कापतय् प्वः चिनाः वा हटकेसय् सां तयाः तयेगु । छाय्धाःसां थ्व न्हाया तःगु ख्वाँउके मज्यू ।

५) यःमरि दयेकेत पाय्छि कथं जुइक ग्वारा कयाः खेँ बां लुइक ग्वारा चिनाः लः व चिकं ल्वाकछ्यानातःगु लखय् पतिं थुनाः ल्हातय् तयाःतःगु जाकिचुं ग्वाराय् पतिनं ध्युंध्यूं घ्वानाः ह्वः दयेकेगु । अले थःत माःगु साइजया जुलकि उकिइ हाम्वः ति तयाः छचाखेरं पतिंचां घ्वाना ह्वः प्वातिइगु । अले ममःचा हायेथें भालचाय् वा ममःचा थलय् मथिइक तयाः हायेगु । अथेहे १२ निसें १४ मिनेट तक हायेधुंकाः ल्ह्वनाः पंखां गालाः ख्वाउँकेगु ।

माय्या यःमरि दयेकेगु विधि

१) बांलाक सिलाः केलातःगु जाकिचुं २०० ग्राम

२) माय् लखय् फ्वयाः ख्वला थाना यचुक निनातःगु माय् १०० ग्राम

३) नचुक छ्याना तःगु पालु माः १० ग्राम

४) तुचिकं, चि सवाः कथं, जि चूं भतिचा, हिं भतिचा

थ्व सकतां मसला तयाः माः सा जक लः भचा थप याना माय्यात हिना अथे धयागु चाकलाक आकारं संकेगु ।

यःमरि दयेकेगु विधि जाकिचुंया हाम्वः तया दयेके थें हे यायेगु खः मात्र चाकु, हाम्वः तिया पलेसा माय् तयेगु खः ।

साभार स्वनिगः वाः पाै । 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

%d bloggers like this: