बलदेव जुजुया कृति – नेवाः संस्कार व उकिया बिधि ब्वः १

११३८ दिल्ला गाः पंचमी

झीगु न्हियान्हिथंया जीवनय्  सामाजिक सञ्जाल नं छगू  कथं मचाय्कं अभिन्न अंग जुया बिल । छन्हु जक थुगु स्वापुतिं तापाक च्वनेवं नं यक्व खँ मसिया वनीगु अथेहे  न्हियान्हिथं नापं च्वनेवं हलिंया आपालं ज्ञानपाखें लाभान्वित जुइगु ह्वता नं थुकिं हे बियाच्वंगु खँयात कया सुयां दुविधा दइमखु वर्तमान अवस्थाय् ।

उखुन्हु निन्हु प्यन्हु विशेष कारणवश थुगु सामाजिक सञ्जालपाखें तापानाया लिच्वः लिपा थुखेपाखे मिखा ब्वयेवं हे वरिष्ठ संस्कृतविद बलदेव जुजु (राजोपाध्याय) (८४ दँ) मदुगु बुखँ ब्वनेमाल । वय्कःया मृत्यु झी सकसिगु नितिं दुखया खँ हे जुल । वय्कः छम्ह संस्कृतिया ज्ञाता हे खः ।

उबलय् एफ एम स्वनिगः सच्छिया नेपालभाषा ज्याझ्वलय् झीगु नखःचखयात कयाः गबले नं छुं न्यनेकने यायेमालिइ, उबलय् वयकःयात हे लुमंकेगु ज्या नं तक्वः हे जू । गबलें फोन पाखें सा गबलें तप्यंक हे स्टुडियोस लाइभ अन्तरवार्ता नं जू । व हे झ्वलय् जिं नं वय्कःयात नापलानागु खः । धिकलं तःधिकम्ह, तुयु ख्वाः, न्ह्याबलें लँ सुरुवा व द्यने कोट छपाः फिना तइम्ह व्यक्तित्व, वय्कः मदुगु खँ न्यनेवं वय्कःया थ्व हे रुप लावण्य जिगु मिखाय् झलझल लुमनं ।

वय्कःया नश्वर शरीर थौं झीगु न्ह्यःने मन्त थ्व सत्य खत तर वय्कलं झीत बियावंगु संस्कार व संस्कृतिया कृतिंया हुनिं वय्कः सदां झी दथुइ ल्यना च्वनीगु खँय् शंका मदु । वय्कःया मदुगु आत्मा सुखावति भुवनस वास लाय्माः धकाः मनंतुंसें वय्कःयात श्रद्धा यायेकथं वय्कलं च्वयादीगु अनेक कृति मध्ये नं वय्कलं एफ.एम स्वनिगः सच्छिया लुखां पिहाँ वःगु न्हापांगु रंगीन साप्ताहिक ” स्वःनिगः वाः पौ “ स नियमित स्तम्भकार जुया थःगु कृतिपाखें उबले नं सकसितं संस्कार स्यनेकने ज्या याःगु हे खः । व हे वय्कःया योगदानयात लुमंका हाकनं छकः नेवाः संस्कार व उकिया विधि (नेसं १११९) सफूयात छसिकथं क्रमबद्ध यानाः झीगु डटकमपाखें ब्वयावनेगु बिचाः याना । थुकिं हलिंन्यंकया नेवाःपिनिगु नितिं थःगु संस्कारयात कयाः थुइकेगु व सयेकेगु ह्वता चुलाइगु मनंतुना च्वना ।

बलदेव जुजुया कृति – नेवाः संस्कार व उकिया विधि ब्वः १

मनू धइपिं संस्कारं हे धात्थेंयाम्ह मनू जुइगु खः । बांलागु संस्कार मन्त धायेवं मनू भयानक ज्यानमारा व अपराधी थ्यंक नं जूवनेफु । आदिम कालय् छुं संस्कार यायेगु मदुगुलिं जंगली पशुत थें मनूत बनय् च्वना जनावरया कचिला नयाः नांगापतिं जुयाः असभ्य जीवन हनाच्वनीगु धकाः सभ्यता विकास याःगु धाइ ।

उकिं समाजय् दुने च्वना समाजय् सकलें मनूतलिसें सहलह ब्याकाः नीति नियमत दयेकाः सभ्य जीवन हने सयेकुसेंलि समाजय् दुने च्वंपिं मनूतय्सं समाजलिसे ल्वयेकाः सामाजिक मनू दयेकेया लागिं मचांनिसें हे थी थी संस्कारयात यायेगु चलन छ्यलेगु यात ।

नेपाः देशय् च्वंपिं नेवाःतय् बुसांनिसें बुराबुरी जुइधुंकाः तकं नं थी थी संस्कारया कर्म यायेगु थिति दु । थुलि दँ दत धायेवं थुगु संस्कार यायेगु धइगु नापं नियम दु । उकिं सुं मनूयात ई त्ययाः नं उगु ईया कर्म मयासें ल्यंका तल धायेवं समाजय् दुने वइत खँ ल्हाये धुंकी । अथे हे सुं मनू वया उमेरं त्ययावःगु संस्कारया कर्म याये मखंकं हे सित धाःसा उगु छगू कर्म खंके मलाक्क हे सिनावंगुलिइ नुगः मछिंका मनूत खँ ल्हानाच्वनी । थथे संस्कारया कर्मतय्त महत्व बिइगुया अर्थ छु धाःसा नेवाःतय्सं यानावयाच्वंगु संस्कारया कर्मतय्के छगू छगूया जीवनयात सुथां लाक्क दयेका यंकेगु उद्देश्य दु । अथे जुगुलिं उज्वःगु महत्वं जाःगु कर्म जीवनय् याये खनीगु छगू उपलब्धि हे भाबm पियातःगु दु ।

नामाकरण संस्कारया महत्व

नामाकरण यायेगु उद्देश्य छु खः, नामाकरण यायेबलय् गुज्वःगु विधि गथेयानाः पूवंकेगु याना वयाच्वंगु दु, नापं उकिइ झीगु जीवनयात सुथां लाकेत गुहालि याइगु गुज्वःगु दार्शनिक अर्थ दु धयागु खँ सिइके, सयेकेगु आवश्यक जू ।

नामाकरण धइगु नां छुइगु संस्कार खः । नां धइगु मनूया जक मखु न्ह्यागु वस्तुया नं दयेमाः । नां मन्त धायेवं वइत छु धकाः सःतेगु, सु धकाः म्हसीकेगु तसकं मछिना वइ । उकिं सुं मचा छम्ह बुल धायेवं वइत व्यवहारय् ल्वयेकेत व समाजय् फलानाम्ह धकाः म्हसीके विइत नां छुइगु ज्या जुइ । अले थ्व हे ज्यायात नामाकरण संस्कार धया तल ।

न्हापांला मचा बुइवं परिवारय् छम्ह दुजः अप्वः दत धकाः थंम्ह हनातयापिं द्यःत व थःथितितय्त सुचं बिइमाः । गुलिसिया ला ग्वय्सिन्हः छायेगु धकाः ग्वय्, लवं, भुइसिन्ह तयाः ज्योना लप्तेय् प्वः चिनाः आगंद्यः, दिगुद्यःत व मेमेपिं द्यःतय्त छायेधुंकाः थःथितितय्त नं ग्वय्सिन्हः प्वः इनी ।

गुलिसिया धाःसा अथे ग्वय्सिन्हः मइउँसें सुचं जक बिइके छ्वइ । अनलि द्यःतय्त प्यन्हुया, खुन्हुया व झिन्हुया छायेकी यायेगु धकाः अजिं बाय् सुं छम्हेसिन मचायात ध्यबा भागि याकाः द्यःतय् नामं तइ ।

न्हापा न्हापाला मचा बुयाः कन्हय् कुन्हु वाय् उकुन्हु हे मचाया पि ध्यनाः पिभ्यगः छ्वासय् वाये यंकेगु थिति दुगु खः , अले पिध्यने धुंकल धायेवं तिनि मचा बूगु परिवार व इमि फुकीतय्त जय्बिलि माली । थौंकन्हे धाःसा अस्पतालय् मचा बुइकेगु जूगुलिं मचा बुइवं अन हे पि ध्यनाः वांछ्वयेगु जुयाः पिभ्यगः वायेगु चलन तनावन ।

अनलि मचा बुयाः खुन्हु दुकुन्हु मचाया निनिपिन्सं मत छ्वयेकेगु धकाः झ्वःलाक खुप्वाः मत पाल्चाय् च्याकाः मचायात चिकं बुइकाः न्हूगु इचां हिनाः मांम्हेसिया मुलय् तयाबिइ, अले मचाया कपालय् ध्यबा तया छाइ । थुगु ज्यायात गुलिसिनं छइथि यायेगु धकाः नं धाः । थथे मत छ्वयेकुपिं निनिपित थम्हं फुथें छेँया पाखें चि, चाक, पालु, इमू व वसः बिइमाः । नापं अन स्वः वयाच्वंपिं सकसितं नं अथे चिसापालु वा सिसापालु इनेमाः ।
थ्वयां लिपा झिन्हु दत धायेवं थ्व कुन्हु  छेँय् च्व‌ंपि‌ं  व फुकीतय्नं सकसिया लुसि थिइकाः म्वः ल्हुया जय्बिलि ब्यंकी ।

थ्व कुन्हु मचा व मांम्हेसिया नं क्वाःल दायेकाःसां म्वंः ल्हुइमाः । सकसियां ब्यंके धुन धायेवं झिन्हुया छायेछि यायेमाःगु ज्या याइ । गनं गनं ला खिचा भ्वाथः नांया छताजि घाँय् व हाम्वः तयाः केँ खुनाः नयेगु चलन नं दु । गुलिं ला उकुन्हु हे जय्बिलि ब्यंकेगु चलन नं दुपिं दु । थ्व थः थःगु चलनया खँ खः । अनलि थुलि ज्या सिधयेकाः झिनिन्हु दत धायेवं निति नामाकरण यायेगु ज्या जुइ । क्रमश‍‍ …

न्ह्यब्वःम्ह रेखा शाक्य

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.