fbpx

पन्तिया उन्मत्त भैरव

सुमनराज तम्राकार

येँ पाखें ३२ कि. मी दक्षिण पूर्व पाखे पन्ति दु । अन च्वंगु ब्रम्हायणी, भद्रकाली, महेश्वरी, संकटा, काठं कुमारी, महालक्ष्मी, इन्द्रायणी, भद्रकाली, मानेश्वरी, वासुकीनाग, केदारनाथ, बद्रिनारायण, कृष्ण मन्दिर, गोरखनाथ महादेव नापंया देगःत मध्ये इन्द्रेश्वर महादेव प्रख्यात जू ।

पशुपतिनाथ मन्दिरयागु नक्कल यानाः दयेकूगु धइगु विश्वास यानातःगु इन्द्रेश्वर मन्दिरया दक्षिणपाखे पशुपतिइ थें उन्मत्त भैरवया देगः दु । इन्द्रेश्वर महादेवया देगः गुबले दयेकूगु खः सिमदुसां म्होतिं नं खुसःदँ न्ह्यः दु धइगु खँ ख्वपय् नं पूर्वपट्टिया अबलेयाम्ह शासक जयसिंह रामं थःगु शासन क्षेत्रय् च्वंगु इन्द्रेश्वर महादेवयात वि.सं १४३९ ताकाय् लुँयागु गजू व ध्वजा छाःगु खँ वय्कःया पालय्यागु छगू अभिलेखं स्पष्ट जू ।

जयसिंह रामया लुमन्तिइ नीस्वंगु पन्तिया छगू अभिलेखय् वि.सं १४५७ य् जयसिंह राम स्वर्गबास जुइ धुंकाः इन्द्रेश्वर महादेवयात चतुर्मुख सुवर्णकोश छाःगु धकाः च्वयातःगु दु ।

इन्द्रेश्वर मन्दिर दयेके धुंकाः जक याःगु निर्माण याःगु विश्वास यानातःगु उन्मत्त भैरवया देगः ख्वपयाम्ह जुजु रणजित मल्ल (ने.सं ८४२( ८९०) या पालय् निर्माण याःगु विश्वास याःगु दु ।  उत्तर दिशाय् स्वयाच्वंगु उगु देगःया छ्यली स्वंगू ततःधंगु कलात्मक लुखा दुसा दथुइ च्वंगु जक चायेके ज्यू । मोहनीबलय् व पन्तिया जात्राबलय् उगु देगः चायेकी । मेबलय् उगु देगःया पुजारीयागु फुर्सद स्वयाः शनिबाः कुन्हु चायेकी ।

उगु देगः दुने दुहाँवने कथं खवपाखे उन्मत्त भैरवया विशाल मूर्ति दु । थ्यंमथ्यं कालभैरव थें च्वंम्ह व पश्चिम दिशाय् स्वयाच्वंम्ह झण्डै आठ फिट तःधिकम्ह सिँयाम्ह उन्मत्त भैरवयागु जवगु तुतिं बेतासन व खवगु तुतिं नागयात न्हुयातःगु दु । तिसा व मुकुट नापं उगु मूर्तिया मिखा व म्हुतुइ वह तिकातःगु दु ।

उन्मत्त रुपया थुगु मूर्तिइ योनी उत्पन्न जूगु धकाः जं क्वय् न्ह्याबलें नं कापयागु जामां त्वपुया तइ । थुगु उन्मत्त भैरवया जवय् सिंगीनी देवीया मूर्ति दु । न्हापा न्हापा जवय् कुंचाय् येँया पुन्हि कुन्हु येँया हनुमानध्वाखाय् च्वंगु आकाश भैरवयात थ्वं हायेकीगु तेप थें च्वंगु भैरवया मूर्ति तिकातःगु तेप छगः नं दुगु खः । थ्यंमथ्यं ३१ दँ न्ह्यः जात्रा याइम्ह भैरवया ख्वाःपाः खुयायंकुबलय् उगु तेप नं खुया यंकुगु खः । तर खुंतसें तापाक्क थ्यंका यंके मफुगुलिं तेप तछ्यानाः मूर्ति जक यंकल । उन्मत्त भैरवया खवय् ब्याधिनीया मूर्ति दु ।

कलात्मक दृष्टिं महत्वपूर्णगु उगु देगः वा देगः दुने च्वंगु दक्वं मूर्तित छगः सिमां दयेकुगु धइगु धापू दु । न्हापा व देगः लागाय् जंगल दूगु धइगु विश्वास दु । उन्मत्त भैरव व इन्द्रेश्वर महादेवया मन्दिरया दथुइ लिपा लिपा उन्मत्त भैरव ल्ह्वनेत गाक्कं सिं थुनातःगु दु धइगु नं धापू दु ।

 

मेगु कथन अनुसार उगु देगः दूगु पन्ति नापं च्वंगु आःया भण्डारी गामं पन्तिइ सारे याःगु खः । भण्डारी गामय् आः नं क्षत्रपाल भैरवया देगः दु ।

उन्मत्त भैरवया पूर्व कुं निसें पश्चिम कुं तक झ्वलाक उत्तराभिमुख माहेश्वरी, वैश्णवी, ब्रम्हायणी, कौमारी, इन्द्रायणी, बाराही, चामुण्डा, व गणेश अर्थात अष्टमातृकाया मूर्तित दु । देगःया जवय् पूर्वपट्टि स्वयाच्वंगु भैरवया मूर्ति दु । नापं करिब ३ फिट तःधिकम्ह प्यपा ल्हाः दुम्ह कुमारया मूर्ति दु ।

उन्मत्त भैरवया देगःया च्वय् तल्लाय् च्वंगु स्वपा झ्याःयात गुलिस्यां सत्य, द्वापर, व त्रेता धकाः विश्वास याना तःगु, गुलिसियां कथं स्वम्ह मल्लकालीन भक्तत स्तुति यानाच्वंगु धकाः धायेगु याः ।

उन्मत्त भैरव सम्बन्धि किंवदन्ती 

पन्तियाम्ह भैरवयाके तसकं काम वासना दूगु व मनूयागु रुप कयाः चाःहिले फुगुलिं पटक पटक सक्वय् बिस्युं वनाच्वनी । छाय्धाःसा अन धलं क्वय्यापिं मिस्त सिक्क बांला हं । अनयापिं मिस्त नापं ख्याः यानाच्वनी । उम्ह मनू पन्तिं वःगुसिया मिस्तय्सं पन्ति जात्रा वइन पन्ति वनेम्वाला धकाः न्यनीबलय् वनेमानी धइगु हं ।

थथे यानाः न्ह्याबलें जात्राबलय् भैरव पन्तिइ मदुसेलि पन्तियापिं तान्त्रिकतय्सं सक्वय् वनाः च्वंगु खँ सीकाः सक्वय् वया तान्त्रिकपिन्सं भैरवयात च्यापा तुति दुम्ह बाहां, हासा पायेपाःगु चाकलाःगु बजि व पला पतिं तौल पुरा दुम्ह हंय् छम्ह बीगु शर्तय् मन्त्र बिद्यां चिनां पन्तिइ हल ।

छपला नालाय् (अन च्वंगु ब्याहां ल्वहंतय् आःतक नं पलाःख्वाँय् चिं दु हं) मेगु पलाः पन्ति ध्वाकां पिने यानाः स्वपलाखं पन्ति थ्यंक वल । प्यपा तुति दुम्ह बाहां दइबलय् हे लय्ताइम्ह भैरव च्यापा तुति दुम्ह बाहां गय्च्वनी धकाः मनय् खँ ल्हाकाः वल, तर पन्तिइ थ्यंकाः कली (गंगटा) व छ्वयागु तपागु मरि ब्यूबलय् हिस्स जुल । कली भोग मकासें खुसिइ त्वता बिल । अबलेनिसें मन्त्रं चिनातःगु व जात्रा रोके याये मखु धइगु प्रतिज्ञा याःगुलिं सक्वय् वनेगु त्वता बिल । मन्त्रं चिनातःगुया प्रतीक कथं उन्मत्त भैरवया जँय् सिखलं चिनातःगु दु ।

स्वनिगः नेपालभाषाया वाः पौ
ने सं ११२०

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *