छम्ह सांस्कृतिक योद्धा हे खः, अमरराज

बिराजकाजी राजोपाध्याय

‘उबले ४६ सालय् का, आर्मिं जितः गोलिं कयेके हे त्यंगु । जिमिसं गाःबहाः लागाय् दक्वथाय् गाः खनाः गाडि यंके, हये मजीका तयागु अले मंगलय् पुलिसतय्‌त चौकिइ हे कुनाः नजरबन्द थें यानातयागु ।’

वय्‌कलं थःगु लुमन्तिया पौ पुइकु पुइकुं स्वानायंकादिल । ‘अले ला अन आर्मित दुहांवयाः पुरा हे युद्ध शैलीइ स्वम्ह आर्मित जँ ल्वाकाः त्रिभुज दयेकाः बन्दुक ज्वनाः च्वं वयेधुंकल । उमिगु गोलि नःपिं नं दयेधुंकल । जि अगिंमथःपाखें पुन्चलि जुयाः गाःबहालय् छेँय् वनेत्यनागु, आर्मिं जितः बन्दुक क्यनाः हल्त धाये धुंकल ।’ थःपाखे आर्मिया बन्दुक स्वःगु खँ संकिपाया सीन थें वय्‌कःया मिखाय् चाःहुल

‘गय् गय् यानाः सुलाः सुलाः अन हे छम्हेसिथाय् छेँय् दुहां वना । छन्हु ला अन हे सुलाच्वने माल । लँ त्वाःल्हानाः थःगु छेँय्‌तक्क हे वने फुगु मखु का, अन हे बन्दुक ज्वनाः आर्मित च्वनाच्वंगु दु ।’

आन्दोलनया इलय् देय्‌या नितिं युद्धय् कुहांवयागु उगु ईया थःगु गतिविधि थःगु अनुभवयात वय्‌कलं हाकनं स्वानायंकादिल ‘जिपिं गाःबहाःयापिं ल्याय्‌म्हत ला, ल्वायेमफुपिं ज्याथःजिथित, मस्त व मिस्तय्‌त मेगु त्वालय् थःथितिपिंथाय् छ्वयाः युद्ध यायेगु खँ तक्कं ल्हायेधुन का । तर अथे याये म्वाःलावन । पञ्चायत क्वदलाः बहुदलिया प्रजातन्त्र घोषणा हे जुल । अले झी जनताया शासन वल धकाः जिपिं ढुक्क जुया ।………’ थुलि धायेवं वय्‌कलं याउँक सासः ल्हानादिल ।

संगीतकःमि भाजु अमरराज राजोपाध्यायं २०४६ सालया आन्दोलनया ईयागु थःगु लुमन्तियात थुकथं न्यंकादिल । वय्‌कःयात थौंकन्हय्‌यापिं अप्वःसिनं छम्ह संगीतकार, छम्ह म्येहालामि कथं म्हस्यू । तर वय्‌कः भाजु अमरराज नेवाः अधिकारया नितिं, सामन्ती शासनया बिरोधय् न्हापांनिसें सक्रिय जुयाच्वंम्ह भाषिक कार्यकर्ता नं खः धकाः नं सीका तयेमाः ।

वय्‌कलं जनताया अधिकार जनताया ल्हातय् हे बीमाः धयागु सः संगीतया माध्यमं थ्वयेकाः गुलि दुःख सिल, गुलि पुलिसया कथि नल । थुकथं हे आन्दोलनय् न्ह्यज्याज्यां थौंतक्क नं वय्‌कः नेवाः स्वायत्त राज्यया सः संगीतया माध्यमं थ्वयेका हे च्वनादीगु दनि । वय्‌कःयात नेवाः स्वायत्त राज्यया सांस्कृतिक योद्धा कथं हे सम्बोधन यायेफइ ।

भाजु अमरराज राजोपाध्यायया जन्म बि.सं २००९ साल माघया श्रीपंचमिकुन्हु अबु जलेशानन्द राजोपाध्याय व मां ऋद्धेश्वरी राजोपाध्यायया कोखं यलया गाःबहाः त्वालय् जूगु खः । थौंकन्हय् वय्‌कलं थःगु ई पुर्ख्यौली ज्यालिसें संगीत ख्यःयात हे बिया च्वनादीगु दु । यलय् हे बूम्ह व शिक्षा आर्जन नं यलं हे न्ह्याकादीम्ह वय्‌कः ७ क्लास ब्वनेत येँय् च्वंझाल । अनं खुदँ, न्हय्दँति ला येँय् हे च्वनादिल ।

२५ सालय् जे.पि. स्कूलं एस.एल.सी बियादीम्ह अमरराज ३१ सालय् यल गाःबहालय् थःगु छेँय् लिहांझाल । वय्‌कलं २९ सालय् त्रिभुवन बिश्वविद्यालयस जागीर नयादिल । वय्‌कः ३३ सालतक्क अन हे ज्या यानादिल । अनंलि ३४ सालनिसें ५२ सालतक्क नेपाल बैंकय् ज्या यानादिल । ५१ सालय् अबुजु जलेशानन्द मदयेधुंकाः छेँज्या दक्वं थम्हं कःघायेमाःगु जूबलय् ५२ सालय् वय्‌कलं जागीर त्वःतादीगु खः ।

कलाकारीता ला वय्‌कःया हिइ हे दुगु खः । अबु जलेशानन्द राजोपाध्याय थःगु ईया नांदंम्ह संगीत वस्ताज खः । छेँय् हे न्हियान्हिथं धैथें संगीतया महफिल हे जुइगु । उकिं यानाः वय्‌कःयात मचाबलय् हे संगीतया प्रभाव ला लायेधुंकूगु खः । वय्‌कलं दक्कले न्हापां म्येयात लय्‌चिनादीगु धाःसा २८ सालय् खः ।

थक्वाःया आदिनारायणया पुजाया पाः कायेगु झ्वलय् २८ सालय् वय्‌कः थक्वातय् च्वनाच्वनादीगु जुयाच्वन । अबले अन छगू नेवाः ज्याझ्वः जुइत्यंगु जुयाच्वन । व हे नेवाः ज्याझ्वःया नितिं गाःबहाःयाम्ह हे भाजु धनन्जयानन्द राजोपाध्यायं वय्‌कःयात लसकुस म्येय् लय् चिंके ब्यूगु खः । उगु इलय् लय् तयेमसःसां लय् तयाछ्वया धकाः धयादी वय्‌कलं ।

उगु इलय् वय्‌कःयाके राजनैतिक चेतना ला ब्वलंगु मखुनि । अथेसां चायेकं मचायेकं प्रगतीशिल बिचारधारायपाखे हे न्ह्याःवन खनी

वय्‌कलं उगु लसकुस म्येय् लय् ला तयादिल । तर ज्याझ्वः हे मजूबलय् उगु म्ये हालेम्वाःल । उगु हे लसय् वय्‌कलं मेगु म्ये धाःसा दयेकादिल । २९ सालय् यलया बूबहालय् छगू ज्याझ्वः जूबलय् वय्‌कलं अन भाजु छत्रबहादुर कायस्थया ‘झी हे मदंसा सुनां थं वइ झीत, झी हे महाःसा सुनां स्वः वइ झीत’ धैगु म्येय् उगु हे लसकुस म्येया लय् तयाः थम्हं हे हार्बिन थानाः पुचलय् म्ये हालादीगु जुयाच्वन ।

उलि जक मखु, उगु हे लसय् वय्‌कलं खस म्ये छपु नं दयेकादिल । राष्ट्रिय म्ये कासाय् ब्वति कायेत वय्‌कलं व हे लसय् थम्हं हे ‘नेपाली हो हाम्रो देश उज्वल पारौं’ धैगु म्ये च्वयाः दयेकादिल । तर उगु म्ये कासाय् ब्वति धाःसा कायेमखन । अथेसां ३१ सालपाखे रेडियो नेपालय् थुगु म्ये रेकर्डिंग धाःसा जुल ।

वय्‌कलं दक्कले न्हापां याकःचां स्टेजय् म्ये हालादीगु नं ३१ सालय् हे खः । ३१ सालय् किलागलय् जूगु ज्याझ्वलय् भाजु सुरेशमान श्रेष्ठं ‘विरह थ्व नुगः सि जक मसीमा, च्यायेत सदां च्याःसां छु’ धैगु म्ये हायेकादीगु जुयाच्वन ।

उगु इलय् वय्‌कःयाके राजनैतिक चेतना ला ब्वलंगु मखुनि । अथेसां चायेकं मचायेकं प्रगतीशिल बिचारधारायपाखे हे न्ह्याःवन खनी । थक्वातय् च्वंगु इलय् प्याखं च्वयाः, स्यना नं दीगु खः । उगु प्याखंत नं जागरण प्याखंत हे जूवन । ३० निसें ३२ सालतक्क वय्‌कलं थानकोटय् जातीय भेदया बिरुद्धय् प्याखं क्यनादिल । अथे हे बहुबिवाहया बिरुद्धय् चिरमां प्याखं च्वयाः क्यनादिल ।

थथे कला क्षेत्रय् जनताया दथुइ जागरण थनेगु ज्या यायां ३५, ३६ सालपाखे बामपन्थी बिचारधारा हे ज्वनाः प्रगतीशिल म्येत ज्वनाः जागरण थनेगु ज्याय् हे क्वब्वानादिल । उगु हे इलय् पिदंगु म्येत खः, ‘लेफ्टराइट लेफ्टराइट यूगया पुकार थ्व, ख्वबिलु म्ये जक गुलि हालेगु, प्यकालँया धू सिन्हः जुइ फइमखु आदि आदि ।’ व धुंकाः गबलें नं मोहनि, स्वन्तिया इलय् नखः हनेमाः धयामदिल । जागरण म्येत ज्वनाः थाय्‌थासय् म्ये हाः वनेगु अले चेतना ब्वलंकेगु हे वय्‌कःया नखः जूूवन ।

‘३८ सालय् थिमिइ ज्याझ्वः याःवनाबलय् पुलिसतय्‌सं कथि ज्वनाः लिनाहःगु ला गबलें ल्वःमंके मफु । ४० सालय् बिस्तार कलेजय् ज्याझ्वः यायेत वनाबलय् ला पुलिसतय्‌सं लिना हयाः गितार ज्वनाः बिस्युं वनेमाःगु झन हे ल्वःमंके थाकु का । उबले गितार गन तये गन तये जुयाः लिक्कया छगू पसलय् तयाब्यु धयां पसल्यां ग्यानाः म्हां धकाः तया हे मब्यू । जितः ला छखें न्हिले नं मास्तेवःगु उबले व पसल्या ग्याःगु खनाः…..’ अमरराजं हाकनं छकः लुमन्तिया पौ पुइकादिल ।

३८ सालय् क्षितीज क्यासेटय् पिदंगु खय् म्ये ‘गोरु झैं विनम्र भइ’ दक्कले न्हापां रिलिज जूगु खः । नेवाः म्येय् धाःसा ‘जितः लुमंकाः’ दक्कले न्हापां पिदंगु खः । दक्कले न्हापांगु याकः म्येचाः कथं ५४ सालय् ‘आस्कुति’ म्ये पिदन । वया नापं वय्‌कःया याकः लसय् निभाः लुइवं म्येचाः नं पिदंगु दु ।

४६ सालया प्रजातन्त्रलिपा जनताया राज वल धकाः ढुक्क जुयादिइम्ह वय्‌कःयात थःलिसे आन्दोलनय् जूपिं पासापिनिगु अवसरवादि पहलं साःप हे निराश दयेकूगु जुयाच्वन । अज्याःपिं मनूतय्‌त वय्‌कलं कःनिझंगःया उपमा बियादी । थम्हं दुःख सियागु सकतां सित्ति वंथें तायाः दथुइ ला हे निराश जुयाः प्रगतीशिल ख्यलं तापाःगु खः । तर आः हाकनं छम्ह सांस्कृतिक आन्दोलनकारी कथं, सामाजिक कार्यकतां कथं वय्‌कः सक्रिय जुयाच्वनादीगु दु ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.