चाबहीया ल्होंसा गणेद्यः व श्री भैरवनाथया जात्रा कन्हेनिसें

ने.सं. ११३८ कछलाथ्व चतुर्दशी विहिबाः

रेखा शाक्य

चाबहीया ल्होंसा गणेद्यः । चन्द्रविनायक वा श्वेतविनायक वा रक्तविनायक वा चाबही गणेद्यः नं धायेगु यानावया च्वना झीसं । खय्तला ख्वपया सूर्यविनायक, चाबहीया चन्द्र विनायक, मरुया अशोक विनायक व चोभाःया गल्छी लाःगु क्वंयलाया जलविनायक याना प्यम्ह गणेद्यःयात मू कथं झीसँ मानेयाना वयाच्वना ।

किपाः रेखा शाक्य

थासं थाय्या गणेद्यःया महिमा दु थें चाबहीया गणेद्यःया नं थःगु हे महिमा दु । उकिं हे जुइ थुगु प्राचिन व एैतिहासिक महत्वं जाःगु थासय् आपालं मनूत द्येके वयेगु याः । चाबही गणेद्यःया पुजा व भाकल यानाः (मचानिसें ज्याथजिथि पिनिगु म्हगलय् घाः व कै वयाच्वन धाःसा) किसली तया पुजा यायेवं सकतां अज्यागु ल्वचं मुक्त जुइगु जनविश्वास आः तकं म्वाना च्वंगु हे दनी ।

अथे हे सकिमिला पुन्हि खुन्हु थनया प्रांगणय् च्वंगु भैरवया मूर्तिया न्ह्यःने सिंग्वः च्याकी बले उकिया रापय् जं स्यापिन्सं व ख्वाउँगु ल्वचं कयाच्वंपिन्सं म्हगः पनेवं सकतां स्यागू ल्वचं तकं मुक्त जुइगु विश्वासं अनया स्थानीयबासीया लिसें चावहीया जःखःया मनूत तकं बहनी अन वया उकिया लाभ कायेगु यानावयाच्वंगु दु ।

किपाः रेखा शाक्य

अथेहे मेगु छगू मान्यता न्यने दु व खः चाबहीया भैरवनाथया । द्यगःया चार किल्लाया मनूतयेत झारा ल्वचं मकइगु अथेहे सुयां थज्यागु ल्वय् जुया वासलं मथिया च्वंसा थन हे वया पुजा यायेवं ल्वचं मुक्त जुइगु विश्वास । अथेला झी नेवाः जातिया जक मखु हरेक जातया मनूतसें नं छुं धार्मिक ज्या, बांलागु ज्याखँय् वने बलय् वा विदेशय वने बलय् व थौं कन्हे सुयां इहिपा क्वजित धाःसा भ्वय्या न्हापांगु ब्वना पौ हे गणेद्यःयात नी छायेगु याना हरेक विघ्नबाधा पाखें तापायेमाः धकाः प्राथना याना थथे ब्वना पौ छायातःगु व लिसें भाकल पुजा याना सवाः लाख मत च्याका च्वनीगु नं झीसँ खंकेफु । न्हू त्यपु जीवन हनेत गणेद्यः साक्षी तया इहिपा याः वइपिंया लिसें मस्तय्त जकुंयाना जा नकः वइपि नं दु थन । हरेक मंगलबार व शनिबार पलाः तयेथाये मदयेक पुजायाना दशा फालावनेमाः धकाः पुजा नं याकवइपिं दु थन । थ्व ला जुल गणेद्यःया गुण धाये वा महिमा ।

थन या मेगु विशेषता चाबही गणेद्यःया लिसें श्री भैरवया  जात्रा नं जुइ नापं उगु हे न्हि कुन्हु ।

किपाः रेखा शाक्य

दँय्दँसं कार्तिक पून्हिं निसें कार्तिकया कृष्णपक्षया तृतीया तक (प्यन्हु तक ) थुम्ह ल्होंसा गणेद्यः (श्री चन्द्रविनायक) व श्री भैरवनाथया नापं हे जात्रा जुइ । थुगु जात्रा नेपाल संवत ८०० वा ८०४ निसें जुजु भुपालेन्द्र मल्लया पालं निसें न्ह्याकाच्वंगु धैगु इतिहासकार व संस्कृतविद्तय्गु धापु दु तर थुकियात यकिन यायेत अझं अध्ययन यायेमाःगु खनेदु ।

https://www.facebook.com/rajendra.manandhar.7906

श्री गणेश व श्री भैरवया जात्राया तयारी
कार्तिक पून्हिया बहनीकुन्हु जात्राया न्हापांगु न्हि जूगुलिं निन्हु स्वन्हु न्ह्यःनिसें हे द्यःया प्रांगणय् सुचुकुचु या ज्या न्ह्याइ । द्यःयात जक मखसें अनया छचाखेरं झः झः धायेकेत ह्याउँगु वाउँगु झल्लर तइ । गुगु द्यः गन गन चाहुकेगु रुट खः अनया लँपुइ तकं स्थानीय जात्राया ब्यवस्थापन पुचलं उकिया नितिं माःगु तयारी याइ ।

किपाः रेखा शाक्य

थ्व हे न्हि कुन्हु चाबही लिक्क लाःगु कुटुबहाःया शाक्यपिंन्सं कूलदेवताया पुजा याना अन द्यःया न्ह्यःने च्वंम्ह ल्वँहया ध्वं (जम्बक राजा) यात जां भुनां छायेपिइ । अले अन नं चच्छि सिंग्वः च्याका जाग्राम च्वनी ।

 

किपाः रेखा शाक्य

अथेहे चाबही गणेद्यःया न्ह्यःने नं सनिलय् कःनि, हाकु मुस्या, छ्वः, कयेगु, चाना, बकुलाया नापं थी थी मह्रीचह्री, सिसाबुसाया नापं ही, सकी तया गणेद्यःया हे मूर्ति स्वरुपयात हलिमलिपाखें छायेपिया ब्वयेगु याइ । अथे हे गणेद्यःया नापसं पूर्वय च्वंगु चाकलागु पाटीइ मस्तयत मह्रः जा नं नकेगु याइ ।

किपाः रेखा शाक्य
किपाः रेखा शाक्य

पारुया न्हि

अथेहे कन्हे कुन्हु (पारुया न्हि) सुथनिसें हे श्री गणेश व श्री भैरवया खःयात सिला सुचुकुचु यानाः छायेपिइ । सनिलय् श्री पशुपतिनाथ अमालकोट कचहरी पाखें परम्परा कथं मू द्वारें पुजा हइसा गणेद्यःया भाला कुबिया च्वंपिं गुथियार पाखें थःथःगु जिम्मा कथं गजू, गणेद्यःया जात्रा यायेबलय्या मूर्ति व भैरवया मूर्ति हया थःथःगु थासय् प्रतिस्थापना याइ ।

किपाः रेखा शाक्य

अनलिपा द्वारें पुजा याये सिधयेका जब द्यःयात म्हसिनलं छ्वाकी अन लिपा विधिवत रुपं श्री गणेश व श्री भैरवया जात्रा शुरु जुइ । अले स्थानीय परम्परागत रुपं चावहीया बाजं खलः पाखें बाजं थाना निगुलिं द्यःखःया न्ह्यःने च्वना श्री गणेश व श्री भैरवया द्यः खःयात गबलें ल्ह्वना सा गबलें दिका न्ह्याइपुका च्वनी । थबलेलाक हे श्री गणेशया खः थःगु त्वफिउगु तिसा देगलय् दुने फ्ंवनेगु कुतः याना न्ह्यःने वनेत स्वइसा श्री भैरवया खटं वयात पनेत स्वयाच्वनी थ्व हे क्रमय् निगुलिं द्यःखः अनया हे प्रांगणय् चाहिला च्वनी । थ्व लू तसकं न्ह्इपुसे च्वनीगु लू खः । अन्तय् गणेद्यवं थःगु तिसा कयाः, तिया निगुलिं खः नापं पुलांगु ल्वंहिटी गंगाहिटीइ पाखे स्वया वनी अले अन निम्ह द्यःयात यंका म्वःल्हुकी । अन लिपा सब्बु चा तक द्यः खः अन हे तया अनया स्थानीयवासीपिनिगु पुजा फयाच्वनीसा चान्हय् हे निगुलिं खःयात चारुमति बिहारया न्ह्यःने च्वंगु दबली दिके हइ ।

किपाः रेखा शाक्य

द्वितियाया न्हि

द्वितियाया न्हि कुन्हु न्हिच्छिं हे चाबहीया प्राचीन वस्ती दूगु थाय् चाबही बहाः, ख्यज्वत्वाः (नाटेश्वरी मार्ग चोक), भगवानस्थान, मुसे गणेश, चावही गणेद्यःया मू थाय् चाहुकाः श्री पशुपथिनाथयात चाहुकेत श्री गणेशया खः यंकीसा श्री भैरवया खःयात कुटुबहाःया चोकय् पुजा फयेत त्वता थकी ।

अनलिपा निगुलिं खःयात चाबहीया थी थी थासय् गथे की चाबहीया दक्षिण कुं व उत्तर कुं, गंगाहिटी, गणेश चौर, चाबहीया भिमसेनस्थान, चाबहीया मू चोक, बांकोट हिटी मार्ग, शान्ति गोरेटो चोक, चुच्चेपाटी चोक, मैजु बहाल चोक, बाःहिटी जुया हाकनं मुसे गणेशया लँपु जुया दक्षिणय् च्वंगु चारुमति विहारया पूर्वी भाग व पश्चिम भागय् पुजाया नितिं खः यंकी ।

अन लिपा अन झण्डै छघौ तक खः प्याखँ हुइकाः श्री भैरवया खटं श्री गणेशया खःयात स्वकः चाहुइकाः चारुमति विहारया न्ह्यःने दबली दिकी । अले पशुपतिया द्वारेपिन्सं हाकनं निगुलिं खःयात सिन्दुर तयेकी अले उगु दिंया लागी जात्रा क्वचाइ । अन लिपा हाकनं द्यःपिनिगु पुजा जुइ । द्वारेपिन्त बाजागाजा नापं वना गुथियारपिन्स बिदा बिइ ।

किपाः रेखा शाक्य

तृतीया, जात्राया लिपांगु न्हि सिन्दुर जात्रा

थुगु न्हि कुन्हु चारुमति विहारया दबली तयातःगु निगुलिं द्यः खः यात सिन्दुर जात्रा याइ । थ्वकन्हु निम्ह द्यःपिन्त तःधंगु खटं चिधंगु खटय् बिज्याकी । अले हाकनं द्यःखः न्हापा थें हे छायेपिइ । जात्राया नितिं स्थानीय बाजागाजाया लिसें स्थानीय मनूत नं थःथःगु परम्परागत वसतं तिया झः झः धायेका वइसा सिन्दुर जात्राया नितिं धकाः म्हसिनलं म्हिचा जायका वइ ।

किपाः रेखा शाक्य

अथेहे थी थी बाज‌ंया लिसें स्थानीय गु‌ंलाबाजं व थी थी मिसापिन्सं थःथःगु कवःया व्यानर ज्वना झः झः धाय्का जात्राय् सहभागि जु वइ ।  जब जात्राया लिपांगु न्हि विधिवत रुपं शुरु जुइ अबले हे सकलें थवं थवय् म्हसिनंलं छ्वाकाः न्ह्याइपुकिसा द्यः खः निगुलिं ल्हवनाः सिन्दुर छ्वाकुं छ्वाकुं चारुमति विहार, गणेशस्थान, चाबहिल चोक, चुच्चेपाटी, मुसे गणेशस्थान, पशुपति क्याम्पस, कुटुबहाल, लामपोखरीं गणेशस्थान हयाः चारुमतिइ विहारया हे दबली हया जात्राया समापन याइ ।

किपाः रेखा शाक्य

श्री गणेश व श्री भैरवया जात्रा थुगु प्राचीन नेवाःतयेगु बस्ती जुइगु व स्वन्ति नखःया लिउ लिउ वःगुलिं थनया स्थानीयवासीपिन्सं थःथिति, म्ह्यायमचा भिनामचाया लिसें इस्टमित्रपिन्त तकं नखत्या सःता भ्वये नकेगु चलन दु । थुगु जात्राय् सहभागी जुइवं दच्छियंकया पुजायाना सरह मान्यता दुगुलिं थासं थासय्या धर्मावलम्वीपिं जात्रा स्वयेत व खः नापं चाहिलेत वयेगु याः ।

किपाः रेखा शाक्य

थौंकन्हय्  हरेक त्वाः बहाःलय् थःगु नेवाः नखःचखः व नेवाः तजिलजिया बारे न्हू पुस्तायात सयेके सिइके व थुइके याके भनं ईब्यः कथं बाजंया तालिमया लिसें नेवाः नखःचखःया मू थुइका बिइगु याना वयाच्वंगु दु । थुगु जात्राय् आपालं युवापुस्तातयेगु सहभागीतां थ्व हे प्रमाणित याः । जात्रायात व्यवस्थित व मर्यादित यायेत २०६६ सालंनिसें जात्रा बांलाक सम्पन्न यायेत स्थानीय सरोकार ख्यःया व्यक्तिपिन्स श्री चन्द्रविनायक तथा श्री भैरवनाथ जात्रा समन्वय समितिया गठन नं यानातःगु दु ।

किपाः रेखा शाक्य

वंगु २०७२ सालया भुखाचं जिर्णोद्धारया लुखाखरुइ पियाच्वंंगु थुगु चावही गणेद्यःया देगःयात अझं झ्वयेपिया थकूगु दु । गुकिया लिच्वतं अन झाइपिं दर्शनार्थीपिन्स न्हापालिपा थें गणेद्यःयात तप्यंक भागीयाना आशिष फयाकाये मखं । २०७२ साल बैशाख १२ गतेया महाभुकम्पंयाना धेचुगु देगःयात ध्यानय् तया देगःया प्रांगणय् तुं न्ह्यःने गणेद्यःया किपाःतये सर्वसाधारणं पुजायाना नुगः लुधंका च्वंगु थौंया वास्तविक अवस्था खः ।

किपाः रेखा शाक्य

वंगु छुं महिना न्ह्यःतिनी चावहीया गणेद्यःया देगः सम्पूर्ण रुपं थुनाः हाकनं न्हूगु दयेकेत ज्या न्ह्याकाच्वंगु दु । तर जग तयेगु ज्या धाःसा विविध कारणं याना जुयाच्वंगु मदुनि ।

किपाः रेखा शाक्य

अथेहे थुगुसि कुटुबहाःया पिंगलाविहारय् सकिमिला पुन्हिया न्हि कुन्हु हे महाकाली प्याखं हुइकेगुया लिसें चावही नखः सांस्कृतिक सनिल श्री चन्द्रविनायक तथा श्री भैरवनाथ समन्वय समितिया ग्वसालय् जुइत्यंगु खँ आयोजक कमितिं जानकारी बियादिगु दु ।

किपाः रेखा शाक्य
किपाः रेखा शाक्य

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.