“घ्य चाकु संल्हुया महिमा”

ने सं ११३८ पोहेलागा त्रयोदशी ।

“घ्य चाकु संल्हुया महिमा” 

दच्छि यंकं थी थी नखःचखः हनेगु झ्वलय् झी नेवाःतय्सं तिथिकालं जक नखः न्यायेका वयागु मखसें गति वा सौर्यमाप कथं नं झीसँ नखः न्यायेका वयाच्वना । अथे धइगु मूलरुपं दच्छिया झिनिक्वः वइगु संल्हु खः । विक्रम संवतया छगू महिना जुइवं मेगु महिना शुरु जुइगुयात संल्हु धकाः नखः न्यायेका वयाच्वनागु दुसां झीगु न्ह्यःने विशेष यानाः खाइसन्हुं व घ्यःचाकु संल्हुयात विशेष महत्व बियाः न्यायेका वयाच्वनागु दु । गुगुयात बैशाख सन्हुं व माघ संल्हु नं धायेगु याः ।

घ्यः चाकु संल्हु कुन्हु नयेगु ब्वः घासा ।
किपाः रेखा शाक्य

 

न्हि ताःहाकः जुयाः चा चिहाकः जुइगु न्हि शुरु जुइगु व सूर्य मकर राशीइ दुहां वनीगु थुगु संल्हुयात घ्य चाकु संल्हु धाइगु खः । घ्यः चाकु संल्हु झीसँ थ्व कारणं नं हनावयाच्वनाकि थुकिं आयु आरोग्य व बुद्धियात बृद्धि याइ । व ल्याखं घ्यः चाकुयात विशेष थाय् बिया वयाच्वना । थ्व कुन्हु दक्व धइथें नेवाःतय्सं घ्यः चाकु नइ । घ्यः चाकु नयेगु धैगु झीगु म्हय् मगाना वनाच्वंगु शक्तियात जायेकेगु यानाः थः बल्लाकेगु भाव खः ।

घ्यः चाकुं पौष्टिकता कयाः म्हय् व छ्यनय् चिकं तिलेगु धइगु म्हय् हि बांलाक संचार जुइका, आरोग्यता दयेकेगु नितिं यानावया च्वना । लिसें थ्व कुन्हु स्वंगू खुसि छथाय् ल्वाःगु थासय् मेला धइथें हनाः वयाच्वना । पृथ्वी मातां गर्भय् वःगु न्याला दूगु न्हि कथं कयातःगु थुगु न्हि कुन्हु देवीघाटया त्रिवेणी मेला प शंखमोलया मेला जुइसा झीसँ नयेगु घ्यः व चाकु व हाम्वःया भाव नं व हे खः ।

त्रितत्व छथाय् लाःगुलिं थथे खुसिइ मेला न्यायेका वयाच्वनापिं झीसं हाम्वः हे नयेमाःगु वा हाम्वःया तौला नयेमाःगु कारण झीके ल्यनाच्वंगु इन्द्रिययात सुषप्त याके मबीगु व इन्द्रिययात अझ बल बिइगु वा बुद्धिइ दबाब बियाः बुद्धियात न्ह्यलं चायेका तयेगु नितिं नं हाम्वः छ्यलाबुलाय् हयाच्वनागु खः ।

घ्यः चाकु संल्हु कुन्हु झीसं नइगु नसा मध्ये कचिगु तरु वा मिइ छुयातःगु सन्या नं खः । मिइ छुयातःगु सन्याया छ्यं हे न्ह्येमाःगु धइगु शत्रुपक्षयात निर्मूलया भाव कथं कयातःगु दु । लिसें तरु नयेमाःगु प्वाथय्् ल्यनाच्वंगु विकार क्वकायेगु नितिं छ्यलावया च्वंगु खनेदु । घ्यः चाकु संल्हु वा हाम्वः सल्हुंया चर्चा यायेबलय् थ्व नं चर्चा याये बहः जू । न्हूम्ह भौमचां थः भाःतपिंथाय् च्वना थ्व नखः न्यायेके मज्यू । दच्छि तकया नितिं म्ह पुष्ट यायेत न्यायेका वयाच्वंगु थुगु नखः कुन्हु म्वः मल्हुत कि जीवंकाःछि सुख सी मखु धइगु नं चलन दु ।

 

घ्यः चाकु संल्हु कुन्हु नये माःगु नसाज्वलं ।
किपाः रेखा शाक्य

घ्यः चाकु संल्हुयागु हे चर्चा यायेगु झ्वलय् थ्व न्हि कुन्हु मांया ल्हातिं मांय् चिकं तियाः घ्यः,चाकु, तरु, हाम्वः संन्या, पालु, माय बोजा (खिचडी) पलः, समयबजि नयेगु चलन दु । अथे हे द्यः यात नं सिला छायेगु धकाः घ्य, चाकु तरु, पल, जाकि, बजि, चि, हलु व मह्रि छायेगु चलन दु ।

थज्यागु हे चलन ख्वपया तिलमाधव द्यःयात नं छायेगु परम्परा दु । थ्व दिं कुन्हु ख्वपया तौमढिइ मेला हे जुइ । थुम्ह तिलमाधवयात घ्यः चाकुं हे म्हय् बुलेमाः । अले लाय्कुलिं माय् बोजा थुयाः थ्व द्यःयात छायेहइ । थ्व धुंकाः तिनि लाय्कुलिइ ज्या याइपिन्त घ्यः चाकु इनाबिया थ्व नखः न्यायेकी ।

नेपाल संवत शुरु जुइसिबें न्ह्यव हे स्थापित धइतम्ह थुम्ह द्यः हाम्वः द्वं हे उत्पति जूम्ह धयातःगुलिं यानाः हे थ्व कुन्हु थ्व द्यःयाथाय् मेला जुयाच्वंगु खः । गब्ले द्यःया म्हं चःति वया व गब्लें द्यःया ल्हाः तज्यानाः देय्या बस्तुस्थिति कनीम्ह थुम्ह द्यः जुजु नरेश मल्लया इलय् किराँतीतय्सं हमला याःवःगु इलय् द्यः या ल्हाः तज्याना वःगु धइगु दु ।

किराँतीत लिसे जुजु ल्वाये मफइथें च्वनेवं जुजुं थ्व द्यःयात लय्तायेकेकूगु व वहे इलय् जुजुया ल्हाः तज्याना वयाः भम्वःत पिहाँ वःगु व वहे भम्वःतय्सं किरांतीतय्त हमला यानाः लिनाछ्वःगुलिं विशेष महत्वं थ्व द्यःयात हनी । लिसें थ्व कुन्हु द्यःया दर्शन याइपिं मध्ये मचाखाचा मदुपिंत मचाखाचा दइगु व मनंखंगु पूवनी धया तःगुलिं यानाः थ्व कुन्हु विशेष रुपं थ्व द्यःयात पुजा या वइ ।

मेखे थ्व हे कुन्हु ख्वपय् दँय्दसं न्यायेकीगु सम्यक नं न्यायेकी । झिंनिदँय् छक्वः न्यायेकीगु सम्यक नं घ्यः चाकु संल्हु कुन्हु जुइसा ख्वपया थथु बहीलय् न्याम्ह दिपंकरत मुंकाः सम्यक न्यायेकी । बौद्धतय्सं पंचदान बियाः व तस्मि, चि मदुगु लैं, ख्वाखः तरकारी, केँ आदि तयाः झिंनिताजि घासा तयाः द्यःयात छायेगु चलन नं ल्यनाच्वंगु दु । उकिं थ्व घ्यः चाकु संल्हु झीगु शारीरिक विकासया लिसें धार्मिक महत्वं नं उत्तिकं ल्यनाच्वंगु दु ।
च्वमि राश जोशी (सांभार स्वनिगः वाः पौ)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.